• email
  • facebook
  • twitter
Online Hizmetler
  • VERD─░─×─░M─░Z H─░ZMETLER

    Aile Sa─čl─▒─č─▒ Merkezimizde Verilen Hizmetlerin Listesi Buraya ─░├žin T─▒klay─▒n─▒z.
  • ├çALI┼×MA SAATLER─░M─░Z

    Hekimlerimizin ├çal─▒┼čma Saatleri ─░├žin Buraya T─▒klay─▒n─▒z.
  • VATANDA┼× REHBER─░

    Aile Sa─čl─▒─č─▒ Merkezimizde ─░┼člemleri Nas─▒l yapabilece─činize Dair Bilgilere Buradan Ula┼čabilirsiniz.
  • A─░LE HEK─░MLER─░M─░Z

    Aile Sa─čl─▒─č─▒ Merkezimizde G├Ârev Yapan Aile Hekimlerimizin Listesi ─░├žin Buraya T─▒klay─▒n─▒z.
  • DOKTORUNUZA SORUN

    Aile Hekiminize Soru Sormak ─░├žin Buraya T─▒klay─▒n─▒z.
´╗┐
Ana Sayfa > Bula┼č─▒c─▒ ├çocuk Hastal─▒klar─▒ [Geri]    Bu Sayfay─▒ Yazd─▒r 
Bula┼č─▒c─▒ ├çocuk Hastal─▒klar─▒


ZAT├ťRRE

Pn├Âmokokal hastal─▒klar─▒n etkeni nedir?

Pn├Âmokokal hastal─▒klara Streptococcus pneumoniae ad─▒ verilen bir bakteri neden olur. Bu bakterinin 80ÔÇÖden fazla tipi vard─▒r. Bunlar─▒n ├žo─ču hastal─▒─ča neden olur ancak az bir k─▒sm─▒ ciddi pn├Âmokokal hastal─▒klar─▒n b├╝y├╝k k─▒sm─▒na neden olur: t├╝m d├╝nyada meydana gelen ciddi pn├Âmokokal hastal─▒klar─▒n %62ÔÇÖsine 10 en s─▒k g├Âr├╝len tip bakteri neden olur.

Pn├Âmokokal hastal─▒klar nas─▒l yay─▒l─▒r?

Pn├Âmokokal hastal─▒klar ki┼čiden ki┼čiye solunum yolu (hava yoluyla) yay─▒l─▒r. Pn├Âmokoklara insanlarda solunum yolunda yo─čun olarak rastlan─▒r. Normal, sa─čl─▒kl─▒ eri┼čkinlerin %5-70ÔÇÖinin burun-bo─čazlar─▒nda tespit edilebilir. Pn├Âmokok al─▒nd─▒ktan ne kadar s├╝re sonra belirti vermeye ba┼člar? Yukar─▒da da bahsedildi─čigibi pek ├žok ki┼či pn├Âmokoklar─▒ hastalanmadan burun ve bo─čazlar─▒nda ta┼č─▒rlar. Pn├Âmokoklar─▒n neden oldu─ču baz─▒ ciddi hastal─▒klar─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒ i├žin ge├žen s├╝re (kulu├žka d├Ânemi) a┼ča─č─▒da belirtilmektedir.

Pn├Âmokokal hastal─▒klar─▒n bulgular─▒ nelerdir?

Ciddi (invazif) pn├Âmokokal hastal─▒klar ├╝├ž ┼čekilde kendini g├Âsterir: Zat├╝rre (pn├Âmoni), bakteremi (bakterinin kana ge├žmesi) ve menenjit. B├╝t├╝n bu hastal─▒k tablolar─▒ ayn─▒ bakteri (pn├Âmokoklar) taraf─▒ndan meydana getirilir ancak farkl─▒ bulgularla ortaya ├ž─▒karlar. Pn├Âmokokal zat├╝rre (akci─čerin hastal─▒─č─▒) pn├Âmokoklar─▒n en s─▒k meydana getirdi─či hastal─▒k tablosudur. Sadece AmerikaÔÇÖda her y─▒l 150,000-570,000 vakan─▒n meydana geldi─či tahmin edilmektedir. Pn├Âmokoklar─▒n meydana getirdi─či zat├╝rreÔÇÖnin kulu├žka d├Ânemi k─▒sad─▒r (1-3 g├╝n). Hastal─▒─č─▒n belirtileri ise ani ba┼člayan ate┼č, ├╝┼č├╝me, titreme, g├Â─č├╝s a─čr─▒s─▒, ├Âks├╝r├╝k, nefes darl─▒─č─▒, h─▒zl─▒ nefes al─▒p verme, kalp h─▒z─▒n─▒n artmas─▒ ve g├╝├žs├╝zl├╝kt├╝r. Pn├Âmokoklar─▒n meydana getirdi─či zat├╝rreye ba─čl─▒ ├Âl├╝m oran─▒ %5-7ÔÇÖdir ve bu oran ya┼čl─▒larda daha y├╝ksektir. Pn├Âmokoklar kana ge├žip enfeksiyona neden olabilirler ve bu pn├Âmokokal bakteremi olarak adland─▒r─▒l─▒r. Pn├Âmokoklara ba─čl─▒ zat├╝rre ge├žiren her 3-4 ki┼čiden birisinde ayn─▒ zamanda pn├Âmokokal bakteremi de bulunur. Bakteremi ├Âzellikle 2 ya┼č alt─▒ndaki ├žocuklarda en s─▒k g├Âr├╝len klinik tablodur ve bu gruptaki ciddi (invazif) hastal─▒klar─▒n %70ÔÇÖini olu┼čturur. Pn├Âmokoklar bakteriler taraf─▒ndan meydana getirilen menenjitlerin (beyin ve omurili─či saran zar─▒n enfeksiyonu) %13-19ÔÇÖunu olu┼čtururlar. AmerikaÔÇÖda her y─▒l pn├Âmokoklara ba─čl─▒ 3.000-6.000 menenjit vakas─▒ meydana gelmektedir. Menenjit bulgular─▒ ba┼ča─čr─▒s─▒, yorgunluk, kusma, huzursuzluk, ate┼č, n├Âbet ve komad─▒r. Pn├Âmokoklar─▒n olu┼čturdu─ču menenjitlere ba─čl─▒ ├Âl├╝m oran─▒ y├╝ksektir (%30) ve bu oran ya┼čl─▒larda %80ÔÇÖe kadar ├ž─▒kar. Pn├Âmokoklar orta kulak iltihab─▒n─▒n da s─▒k g├Âr├╝len etkenlerinden birisidir. Kulak enfeksiyonlar─▒n─▒n %30-%50 S.pneumoniae ile meydana getirilir. ├çocuklarda en s─▒k doktora gitme nedeni orta kulak iltihab─▒d─▒r.

Pn├Âmokokal hastal─▒klar ne kadar ciddidir?

Pn├Âmokoklar AmerikaÔÇÖda her y─▒l 6.000 civar─▒nda ├Âl├╝me neden olmaktad─▒r. Bu ├Âl├╝mlerin yakla┼č─▒k yar─▒s─▒n─▒n a┼č─▒ ile ├Ânlenmesi m├╝mk├╝nd├╝r. K├╝├ž├╝k ├žocuklar ve ya┼čl─▒larda (be┼č ya┼č alt─▒ ve 65 ya┼č ├╝zeri) ciddi hastal─▒k g├Âr├╝lme oran─▒ en fazlad─▒r. Vaka ├Âl├╝m oranlar─▒ menenjit ve bakteremide en fazlad─▒r. En s─▒k ├Âl├╝m ise ya┼čl─▒lar ve altta yatan bir hastal─▒─č─▒ olan ki┼čilerde en y├╝ksektir. Uygun antibiyotiklerle tedavi ve yo─čun t─▒bbi bak─▒ma ra─čmen pn├Âmokoklar─▒n meydana getirdi─či baktereminin (bakterinin kana kar─▒┼čmas─▒) vaka ├Âl├╝m oran─▒ eri┼čkinlerde yakla┼č─▒k %20ÔÇÖdir. Ya┼čl─▒larda ise bu oran %60 gibi y├╝ksek bir orana ula┼čmaktad─▒r. AmerikaÔÇÖda pn├Âmokok a┼č─▒lar─▒ kullan─▒ma girmeden ├Ânce pn├Âmokoklar be┼č ya┼č alt─▒ndaki ├žocuklarda ciddi hastal─▒─ča neden olmaktayd─▒. Her y─▒l yakla┼č─▒k 700 menenjit, 17.000 kan enfeksiyonu, 5 milyon kulak enfeksiyonu ve 200 ├Âl├╝mle sonu├žlan─▒yordu. 2 ya┼č─▒n alt─▒ndaki ├žocuklar pn├Âmokoklar i├žin en y├╝ksek risk alt─▒ndaki grubu olu┼čturmaktad─▒r.

Pn├Âmokokal hastal─▒klar─▒n tedavisi var m─▒d─▒r?

Pn├Âmokoklar─▒n tedavisi i├žin tercih edilen ila├ž Penisilindir. Bununla birlikte Penisiline ve di─čer antibiyotiklere kar┼č─▒ geli┼čen diren├ž giderek artmaktad─▒r. Antibiyotiklere kar┼č─▒ diren├ž geli┼čtirmi┼č mikroplarla enfeksiyona yakalanmak hem ba┼čka antibiyotiklerle ├žok pahal─▒ bir tedavi uygulanmas─▒ gereklili─čine hem de uzun s├╝reli hastane yat─▒┼č─▒na neden olacakt─▒r. Bu ciddi bakteriyel enfeksiyonu tedavi etmede her ge├žen g├╝n artan g├╝├žl├╝k bu mikroba kar┼č─▒ a┼č─▒lanman─▒n ├Âneminin giderek daha da artmas─▒na neden olmaktad─▒r.

Pn├Âmokokal hastal─▒k ge├žiren bir ki┼či hastal─▒─č─▒ ne kadar s├╝reyle bula┼čt─▒r─▒r?

Hastal─▒─č─▒n hangi d├Ânemde bula┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ kesin olarak bilinmemektedir. Mikrop al─▒nd─▒ktan sonra solunum yolunda bulunmaya ba┼člad─▒─č─▒ndan itibaren ve burada kald─▒─č─▒ s├╝rece hastal─▒k bula┼čt─▒r─▒labilmektedir.

Pn├Âmokokal hastal─▒k birden fazla kez ge├žirilebilir mi?

Evet. Pn├Âmokoklar─▒n bilinen 80ÔÇÖden fazla tipi vard─▒r ve pn├Âmokok a┼č─▒lar─▒n─▒n i├žinde bu tiplerin 23ÔÇÖ├╝ bulunmaktad─▒r. Bu tiplerden birisiyle hastal─▒k ge├žirmi┼č olmak di─čer tiplerin olu┼čturabilece─či hastal─▒ktan korumaz. Bir ki┼či bir veya birka├ž kez ciddi (invazif) pn├Âmokokal hastal─▒k ge├žirmi┼čse bile yine de a┼č─▒lanmas─▒ gerekmektedir.

kaynak:www.asidanisma.com

VEREM

Verem [T├╝berk├╝loz ÔÇöTB], soludu─čumuz hava ile akci─čerlere giren verem bakterisinin (mikrobunun) yol a├žt─▒─č─▒ bula┼č─▒c─▒ bir hastal─▒kt─▒r.Verem mikrobu, aktif verem hastal─▒─č─▒ olan bir ki┼činin ├Âks├╝rmesi, hap┼č─▒rmas─▒ ya da konu┼čmas─▒ ile havaya yay─▒l─▒r.

Vereme genellikle verem hastas─▒ birisi ile uzun s├╝re kapal─▒ bir yerde birlikte bulunmak suretiyle yakalan─▒l─▒r.Verem mikrobu, yemek tabaklar─▒ndan, bardaklardan ya da di─čer nesnelerden ba┼čkalar─▒na bula┼čmaz.

Toplumda vereme yakalanma riski fazla olan baz─▒ gruplar vard─▒r. Bunlar a┼ča─č─▒da belirtilmektedir:

Sa─čl─▒k g├Ârevlileri.
Alkol ba─č─▒ml─▒lar─▒.
Ya┼čl─▒lar.
Tutuklu ve h├╝k├╝ml├╝ler dahil, ├že┼čitli kurumlarda (yurt, huzur evi, ─▒slah evi, ko─ču┼člar vs) kalan ve ├žal─▒┼čan ki┼čiler.
Genel ya┼čam standartlar─▒n─▒n alt─▒nda, kalabal─▒k ortamlarda ya┼čayan ki┼čiler (Vereme yoksul toplumlarda daha s─▒k rastlanmaktad─▒r).
HIV vir├╝s├╝ ta┼č─▒yan ve AIDS olan ki┼čiler.
Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi zay─▒f olan, ├Âzellikle uzun s├╝re kortizon kullanan ki┼čiler.
┼×eker hastalar─▒.
A─č─▒r b├Âbrek, karaci─čer hastal─▒─č─▒ gibi durumlar.

Verem Mikrobunun Bula┼čmas─▒
Verem mikrobu soludu─čumuz hava ile akci─čerlerimize girerek orada ├žo─čalmaya ba┼člar. Bu mikroplardan baz─▒lar─▒ b├Âbrekler, kemikler ya da beyin gibi, v├╝cudun di─čer k─▒s─▒mlar─▒na yay─▒l─▒r. Bu ki┼čiye art─▒k verem mikrobu bula┼čm─▒┼č demektir. V├╝cut mikroplarla sava┼č─▒rsa da genellikle hepsini yokedemez. V├╝cudun savunma mekanizmalar─▒, etkisiz durumda olan mikroplar─▒n ├ževresinde kaps├╝l ya da duvarlar ├Ârer. Bu a┼čamada ki┼či kendisini iyi hisseder. Verem mikrobu bula┼čm─▒┼č olan bir ki┼činin v├╝cudunda verem mikrobu bulunmaktad─▒r. Ancak, hastal─▒k belirtisi yoktur ve ki┼či bu a┼čamada mikrobu ba┼čkalar─▒na bula┼čt─▒ramaz. Bu a┼čamada yap─▒lan t─▒bbi tedavi, verem mikrobunun verem hastal─▒─č─▒na yol a├žmas─▒na engel olabilir.

Mikroplar─▒n aktif hale gelmeleri ve ├žo─čalmaya ba┼člamalar─▒ halinde, ki┼či art─▒k verem hastas─▒d─▒r. Bu durum bir y─▒l i├žinde ya da uzun y─▒llar sonra, genellikle v├╝cudun HIV/AIDS, ┼čeker hastal─▒─č─▒, b├Âbrek hastal─▒─č─▒, zat├╝rre ya da kanser gibi ba┼čka enfeksiyon ve hastal─▒klarla m├╝cadele sonucu zay─▒f d├╝┼čt├╝─č├╝ bir s─▒rada ortaya ├ž─▒kabilir. Verem hastas─▒ olan ki┼či verem mikrobunu ta┼č─▒r ve hastal─▒─č─▒n belirtilerini g├Âsterir. Bu belirtiler ├Âks├╝r├╝k, yorgunluk, gece terlemeleri, kilo kayb─▒ ve kan t├╝k├╝rmeyi kapsayabilir. Verem olan bir ki┼či hastal─▒─č─▒ ba┼čkalar─▒na bula┼čt─▒rabilir.

Manto testi [Mantoux Test] ad─▒ verilen bir deri testi, v├╝cudunuzda verem mikrobu olup olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterebilir. Zarars─▒z bir madde kolunuzdan deri i├žine verilir. Aradan iki ya da ├╝├ž g├╝n ge├žtikten sonra bir sa─čl─▒k g├Ârevlisinin deride ┼či┼čme olup olmad─▒─č─▒n─▒ kontrol etmesi gerekir. Size s├Âylenen g├╝nde gelerek deri testini kontrol ettirmeniz ├žok ├Ânemlidir. Test sonucu size bildirilir ve ba┼čka tetkiklere gereksiniminizin olup olmad─▒─č─▒ s├Âylenir.

Test Sonu├žlar─▒ Ne Anlama Gelir?

Testin Negatif Çıkması

Testin negatif ├ž─▒kmas─▒, b├╝y├╝k bir olas─▒l─▒kla v├╝cudunuzda verem mikrobu bulunmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. Ancak, sonu├žtan emin olmak i├žin deri testinin tekrarlanmas─▒ gerekebilir. Deri testleri ile HIV vir├╝s├╝ ta┼č─▒yan ki┼čilerdeki ya da AIDS hastalar─▒ndaki verem mikrobu her zaman saptanamad─▒─č─▒ndan, HIV vir├╝s├╝ ta┼č─▒man─▒z ya da AIDS olman─▒z halinde, doktorunuz ba┼čka tetkikler yapt─▒rman─▒z─▒ isteyebilir.

Testin Pozitif Çıkması

Testin pozitif ├ž─▒kmas─▒, v├╝cudunuzda verem mikrobu oldu─ču anlam─▒na gelebilir. Bu sizin verem hastas─▒ oldu─čunuzu ya da ba┼čkalar─▒na mikrop bula┼čt─▒r─▒p bula┼čt─▒ramayaca─č─▒n─▒z─▒ g├Âstermez. Test sonucu pozitif ├ž─▒karsa, verem olup olmad─▒─č─▒n─▒z─▒n belirlenmesi ve gerekli olan tedaviye karar verilmesi i├žin, g├Â─č├╝s r├Ântgeni ve di─čer baz─▒ testler gibi daha fazla tetkiklerin yap─▒lmas─▒ gerekmektedir.

Gerekli olan tedavi t├╝r├╝, ki┼činin verem mikrobu ta┼č─▒mas─▒ ya da verem hastas─▒ olup olmad─▒─č─▒na ba─čl─▒ olarak de─či┼čecektir. Verem hastal─▒─č─▒ ve baz─▒ verem mikrobu bula┼čmas─▒ vakalar─▒ ila├žla tedavi edilmektedir. Veremin tedavisinde modern ila├žlar ├žok etkilidir. Bir├žok ki┼či d├╝zenli olarak b├╝y├╝k kamu hastanelerinde, verem sava┼č dispanserlerinde ayakta tedavi y├Ântemiyle ya da uzman doktora giderek tedavi g├Ârebilirler. Verem hastal─▒─č─▒n─▒n ge├žmesi i├žin, ki┼činin en az alt─▒ ay ila├ž kullanmas─▒ gerekir. Bununla beraber, baz─▒ vakalarda bu s├╝re daha uzun olabilir. Verem ila├žlar─▒n─▒n d├╝zenli olarak al─▒nmamas─▒ ya da verilen ila├žlar─▒n bitirilmemesi halinde, hastal─▒k yeniden ortaya ├ž─▒kabilir ve bu kez tedavi etmek daha da g├╝├ž olabilir. Bu nedenle, iyile┼čmek i├žin ki┼činin ila├žlar─▒n─▒ d├╝zenli olarak kullanmas─▒ ve t├╝m tedavi setini bitirmesi gerekir. Aile bireylerinin herhangi birisinin verem olmas─▒ halinde, ailenin geri kalan t├╝m bireyleri ve yak─▒n temas i├žinde bulunan ki┼čiler, kendilerinde verem olup olmad─▒─č─▒n─▒n belirlenmesi i├žin tetkikten ge├žirilirler.

UYUZ

Uyuz nedir?
Uyuz, insan derisinin ├╝st katman─▒nda ya┼čayan ve ├žo─čalan, mikroskopla g├Âr├╝lecek b├╝y├╝kl├╝kteki bir b├Âce─čin neden oldu─ču ka┼č─▒nt─▒l─▒ bir deri hastal─▒─č─▒d─▒r.Uyuz b├Âcekleri yaln─▒zca insan v├╝cudunda ya┼čar. Baz─▒ hayvanlar uyuz b├Âce─či ile enfekte olabilir ancak, hayvanlardaki bu b├Âcekler insanlar─▒ ender olarak etkiler. Uyuz, v├╝cut ile kol ve bacaklarda ka┼č─▒nt─▒l─▒ ve d├Âk├╝nt├╝l├╝ yayg─▒n k─▒zar─▒klara (beyaz tende k─▒rm─▒z─▒, daha koyu renkli deride ise mor ya da kahverengi) yol a├žar. Bu belirtiler genellikle ba┼č ve boyun b├Âlgesinde olu┼čmaz. Ka┼č─▒nt─▒ gece ve s─▒cak havada artar. Uyuz b├Âce─či deride, ├Âzellikle parmak aralar─▒nda, ve ayr─▒ca k├╝├ž├╝k ├žocuklarda el ve ayaklarda da t├╝neller a├žar. Bu b├Âlgelerde su toplam─▒┼č k├╝├ž├╝k kabarc─▒klara neden olabilir. Uyuz b├Âcekleri ayr─▒ca, bilekler, koltukalt─▒ ├ževresi, penis ve testisler ile g├Â─č├╝s u├žlar─▒n─▒n etraf─▒nda da bulunabilir. Enfekte olan ki┼čilerde derideki uyuz b├Âce─čine kar┼č─▒ alerji geli┼čebilir. Bu durumda, yayg─▒n ka┼č─▒nt─▒ ve alerjik d├Âk├╝nt├╝ g├Âr├╝l├╝r.

Nas─▒l bula┼č─▒r?

Uyuz, yayg─▒n olarak enfekte olan ki┼či ile yak─▒n temas yoluyla ge├žer. S├Âzgelimi; elini tutma gibi. ├ço─čunlukla bir aile bireyinden di─čerine ge├žer. Birlikte oynayan ├žocuklar genellikle hastal─▒─č─▒ birbirlerine bula┼čt─▒r─▒rlar. Uyuz hastal─▒─č─▒n─▒n yetersiz ki┼čisel hijyenle bir ilgisi yoktur. Uyuz b├Âce─či insan v├╝cudundan uzakta ya┼čayamad─▒─č─▒ndan, hal─▒ veya mobilyadan ge├žemez.

Nas─▒l ├Ânlenir?

Uyuz b├Âce─či olsun ya da olmas─▒n t├╝m aile bireylerine ve enfekte olan ki┼čiyle yak─▒n temasta olan ki┼čilere tedavi uygulanmas─▒ gerekir. Hem etkilenen ki┼čiyi hem de temas eden di─čer ki┼čileri tedavi etme, hastal─▒─č─▒n yay─▒lmas─▒n─▒n ├Ânlenmesinde en ├Ânemli fakt├Ârd├╝r.

Nas─▒l tedavi edilir?

Bir├žok ki┼či canl─▒ uyuz b├Âceklerini ├Âld├╝ren ve deriye uygulanan bir krem ya da losyonla tedavi edilebilir. En uygun tedaviye karar verilmesi i├žin bir doktora dan─▒┼čmak gerekir. Krem ya da losyon, ellere ve ├╝reme organlar─▒ etraf─▒ndaki deri k─▒vr─▒mlar─▒na ├Âzel ├Âzen g├Âsterilerek, ├žene hizas─▒ndan ayak parmaklar─▒na kadar uygulan─▒r. 24 saate kadar bir s├╝re beklemek gerekir. Daha sonra ertesi g├╝n y─▒kan─▒r. Bu s├╝re i├žinde eller y─▒kanm─▒┼čsa, krem ya da losyonun tekrar s├╝r├╝lmesi gerekir.Yak─▒n temastaki t├╝m aile bireylerinin ayn─▒ zamanda tedavi edilmesi gerekir.Tedavinin uyguland─▒─č─▒ gece kullan─▒lan t├╝m yatak ├žar┼čaflar─▒, yast─▒k k─▒l─▒flar─▒ v.b.ile son birka├ž g├╝n i├žinde giyilen giysiler y─▒kanmal─▒d─▒r. Normal s─▒cak su ve deterjanla y─▒kama uyuz b├Âce─činin ├Âlmesi i├žin yeterlidir. Bazen ikinci bir tedavi ├Ânerilebilir. Tedavi uyguland─▒ktan sonra ka┼č─▒nt─▒l─▒ k─▒zar─▒kl─▒─č─▒n ge├žmesi 2-3 hafta alabilir. Doktor ka┼č─▒nt─▒y─▒ ve uyuz hastal─▒─č─▒na ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kabilecek herhangi dermatiti kontrol alt─▒na almak i├žin kortizonlu krem verebilir. ├çocuklar ilk tedaviden sonra okula gidebilirler.

TETANOZ

Tetanoza bir bakteri olan Clostridium tetaniÔÇÖnin toksini (zehiri) neden olmaktad─▒r. Bu bakteri oksijen varl─▒─č─▒nda ya┼čayamaz. Bakterinin bir ├Âzelli─či de ├Âld├╝rmesi ├žok zor olan bir form olu┼čturmas─▒d─▒r (spor). Bakterinin olu┼čturdu─ču sporlar ─▒┼č─▒ya ve kimyasal ajanlara ├žok dayan─▒kl─▒d─▒r ve ├Âld├╝rmesi ├žok zordur.

Tetanoz nas─▒l yay─▒l─▒r?

C. tetani sporlar─▒ toprakta ve hayvanlar─▒n barsaklar─▒ ve d─▒┼čk─▒lar─▒nda bulunur. Tetanoz bakterisi insan v├╝cuduna genellikle delici yaralanmalar yoluyla girer. ├ç├╝nk├╝ bakterinin ya┼čamas─▒ ve ├žo─čalmas─▒ i├žin oksiyensiz ortama ihtiyac─▒ vard─▒r.

Tetanoz insandan insana bula┼čmaz.

Tetanoz bakterisi v├╝cuda girdikten ne kadar s├╝re sonra belirtiler ortaya ├ž─▒kar?

Tetanozun kulu├žka d├Ânemi 3-21 g├╝n aras─▒nda de─či┼čir, ortalama s├╝re 8 g├╝nd├╝r. Yaralanma b├Âlgesinin, merkezi sinir sistemine uzakl─▒─č─▒ ile orant─▒l─▒ olarak kulu├žka d├Ânemi de─či┼čir. Yara beyine ne kadar yak─▒nsa kulu├žka d├Ânemi o kadar k─▒sad─▒r ve ├Âl├╝m oran─▒ o kadar y├╝ksektir.

Tetanozun belirtileri nelerdir?

Tetanozun belirtileri, tetanoz bakterisinin toksininin (zehirinin) merkezi sinir sistemi ├╝zerindeki etkisi ile ortaya ├ž─▒kar. Tetanozun en s─▒k g├Âr├╝len ┼čeklinde ilk belirti ├žene kitlenmesidir. Daha sonra ense sertli─či, yutma g├╝├žl├╝─č├╝ ve kar─▒n kaslar─▒nda sertle┼čme, kas─▒lma g├Âr├╝l├╝r.

Di─čer bulgular ate┼č, terleme, kan bas─▒nc─▒ art─▒┼č─▒ ve kalp h─▒z─▒nda art─▒┼čt─▒r. S─▒kl─▒kla kas kas─▒lmalar─▒ ve spazmlar olu┼čur ve dakikalarca devam eder, haftalarca s├╝rer. E─čer ki┼či iyile┼čirse bu aylar alabilir.

Tetanoz ne kadar ciddidir?

Tetanoz y├╝ksek ├Âl├╝m oran─▒na sahip bir hastal─▒kt─▒r. Vakalar─▒n yakla┼č─▒k %30ÔÇÖu hayat─▒n─▒ kaybeder. TetanozÔÇÖun ba┼čar─▒l─▒ bir tedavisi yoktur, tedaviye ra─čmen vaka ├Âl├╝m oran─▒ de─či┼čmemektedir.

TetanozÔÇÖun muhtemel komplikasyonlar─▒ (istenmeyen sonu├žlar─▒) nelerdir?

Ses tellerinin spazm─▒ (laringospazm) solunumu zorla┼čt─▒rabilir. Kas kas─▒lmalar─▒ s─▒ras─▒nda omurlarda ve uzun kemiklerde k─▒r─▒lmalar olabilir. Ayr─▒ca hipertansiyon (tansiyonun y├╝kselmesi), anormal kalp ritmi ve hastaneden uzun s├╝reli yatmak zorunda kal─▒nmas─▒ nedeniyle ortaya ├ž─▒kan ba┼čka bakteri veya viruslarla olu┼čan ikincil enfeksiyonlar da tetanoz nedeniyle ortaya ├ž─▒kan istenmeyen sonu├žlard─▒r.

Tabii ki y├╝ksek oranda ├Âl├╝me sebebiyet vermesi de di─čer ├Ânemli istenmeyen sonu├žtur.

Tetanoz bakterisi ne tarz yaralarla v├╝cuda girer?

Tetanoz bakterisi toprakta ya┼čar. Bu nedenle en tehlikeli yaralanmalar hayvan d─▒┼čk─▒s─▒ ve g├╝bre ile kirli yaralanmalard─▒r.

Genelde derin delici yaralanmalardan endi┼čelenmemize ra─čmen ger├žekte pek ├žok yaralanmada tetanoz bakterisi v├╝cuda girer. Son y─▒llarda en ├žok g├Âr├╝len vakalar b├╝y├╝k yaralar yerine k├╝├ž├╝k yaralar nedeniyle olu┼čmu┼čtur. Bunun bir nedeni b├╝y├╝k yaralara tetanoz riski ile uygun bir ┼čekilde m├╝dahale ediliyor, k├╝├ž├╝k yaralar─▒n pek ├Ânemsenmiyor olmas─▒ olabilir.

Tetanoz ameliyatlar, yan─▒klar, yaralanmalar, s─▒yr─▒klar, ├žarpma tarz─▒nda yaralanmalar, kulak enfeksiyonlar─▒, di┼č enfeksiyonlar─▒, hayvan ─▒s─▒r─▒klar─▒, d├╝┼č├╝kler, hamilelik, piercing ve d├Âvme sonras─▒nda ortaya ├ž─▒kabilir.

Tetanoz ayn─▒ zamanda k─▒ym─▒k batmas─▒ndan sonrada olu┼čabilir.

Çiviye bastım, ne yapmalıyım?

Tetanoz bula┼čma riski ta┼č─▒yan her t├╝rl├╝ yaraya en k─▒sa zamanda m├╝dahale edilmelidir. Uygulanacak tedavi yaralanan ki┼činin tetanoz a┼č─▒lar─▒n─▒n tam olup olmad─▒─č─▒na ve yaran─▒n durumuna g├Âre belirlenir. T├╝m yaralanmalarda ├Âncelikle yara temizlenmelidir. Yaralanma durumunda zaman ge├žirmeden bir sa─čl─▒k merkezine ba┼čvurulmal─▒ ve gerekli g├Âr├╝l├╝rse tedavi ve a┼č─▒lama durumuna g├Âre a┼č─▒ uygulanmal─▒d─▒r.

Tetanoz bakterisi ile kirlenme ihtimali bulunan yaralanmalarda e─čer yaralanan ki┼či tetanoz a┼č─▒lar─▒n─▒n yap─▒l─▒p yap─▒lmad─▒─č─▒n─▒ ya da tam olarak yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ hat─▒rlam─▒yorsa, en k─▒sa zaman i├žinde tetanoz a┼č─▒s─▒ ve tetanoz immunglobulini olmal─▒d─▒r.

├ť├ž doz tetanoz a┼č─▒s─▒ olmu┼č ve son 10 y─▒l i├žinde rapel doz (g├╝├žlendirme dozu) yapt─▒rm─▒┼č olan bir ki┼či korunuyordur. Bununla birlikte yeterli derecede korunmada sa─člamak i├žin, yaralanma son a┼č─▒dan be┼č y─▒l veya daha fazla bir s├╝re sonra olmu┼čsa ve yara k├╝├ž├╝k ve/veya temiz de─čilse dahi bir tekrar doz a┼č─▒ yap─▒labilir.

Tetanozun tedavisi var m─▒d─▒r?

Tetanozun bulgular─▒ ortaya ├ž─▒kt─▒ktan sonra tetanozun tedavisi yoktur. Sadece destekleyici tedavi ve m├╝mk├╝nse ortaya ├ž─▒kan istenmeyen sonu├žlar─▒n (komplikasyonlar─▒n) tedavisi yap─▒l─▒r. En iyi tedavi a┼č─▒lama yoluyla korunmad─▒r.

Neonatal tetanoz nedir?

Neonatal tetanoz, yeni do─čan bebeklerde g├Âr├╝len tetanozdur ve s─▒kl─▒kla do─čum s─▒ras─▒nda g├Âbek kordonunun temiz olmayan ko┼čullarda kesilmesi nedeniyle ortaya ├ž─▒kar. Bu bebekler genellikle annelerinin tetanoz a┼č─▒lar─▒ tamam de─čildir ve bu nedenle bebeklerine koruyucu antikorlar─▒ verememi┼člerdir.

Neonatal tetanoz geli┼čmekte olan ├╝lkelerde hala s─▒k g├Âr├╝lmektedir ve her y─▒l t├╝m d├╝nyada 270.000ÔÇÖden fazla ├Âl├╝me neden olmaktad─▒r.

Tetanoz birden fazla kez ge├žirilebilir mi?

Evet! Tetanoz ge├žirmek ├Âm├╝r boyu kal─▒c─▒ ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sa─člamaz ├ž├╝nk├╝ ├žok az miktarda toksin bile hastal─▒─ča neden olabilmektedir. Tetanoz ge├žiren ki┼čiler iyile┼čir iyile┼čmez a┼č─▒lama serisine ba┼člamal─▒d─▒rlar.

SU ├ç─░├çE─×─░

Su├ži├že─čine Varisella zoster ad─▒ verilen bir vir├╝s neden olmaktad─▒r.

Su├ži├že─či nas─▒l yay─▒l─▒r?

Su├ži├že─či ki┼čiden ki┼čiye direkt temas veya ├Âks├╝rme veya hap┼č─▒rma ile havaya da─č─▒lan vir├╝s├╝n solunum yoluyla al─▒nmas─▒ ile bula┼č─▒r. Su├ži├že─či ├žok bula┼č─▒c─▒d─▒r. Su├ži├že─či ge├žiren ki┼čilerin d├Âk├╝nt├╝leri veya zona d├Âk├╝nt├╝leri ile direkt temas yoluyla da bula┼č─▒r.

Su├ži├že─či vir├╝s├╝n├╝ ald─▒ktan sonra hastal─▒─č─▒n belirtileri ne kadar s├╝re sonra ortaya ├ž─▒kar?

Su├ži├že─činin kulu├žka d├Ânemi 10-21 g├╝nd├╝r (genellikle ortalama 14-16 g├╝nd├╝r).

Su├ži├že─činin belirtileri nelerdir?

Su├ži├že─činin en s─▒k g├Âr├╝len belirtileri d├Âk├╝nt├╝, ate┼č, ├Âks├╝r├╝k, ba┼č a─čr─▒s─▒ ve i┼čtahs─▒zl─▒kt─▒r. D├Âk├╝nt├╝ ba┼člang─▒├žta kafa derisi ve v├╝cutta ba┼člar ve y├╝ze, kollara ve bacaklara yay─▒l─▒r. D├Âk├╝nt├╝ genellikle 200-500 d├Âk├╝nt├╝ aras─▒ndad─▒r ve ka┼č─▒nt─▒l─▒d─▒r. Hastal─▒k yakla┼č─▒k 5-10 g├╝n s├╝rer.

Su├ži├že─či ne kadar ciddi bir hastal─▒kt─▒r?

Su├ži├že─či vakalar─▒n─▒n ├žo─ču hafiftir ancak bu hastal─▒─ča ba─čl─▒ ├Âl├╝m olu┼čabilir. Su├ži├že─či a┼č─▒s─▒ geli┼čtirilmeden ├Ânce AmerikaÔÇÖda her y─▒l yakla┼č─▒k 100 ki┼či hayat─▒n─▒ kaybetmekteydi. Bu ki┼čilerin ├žo─ču daha ├Ânce herhangi bir hastal─▒─č─▒ olmayan ki┼čilerdi. Su├ži├že─či ayn─▒ zamanda her y─▒l yakla┼č─▒k 11.000 hastaneye yat─▒┼ča da neden olmaktad─▒r.

Su ├ži├že─čini hafif ge├žiren ├žocuklar bile huzursuzdur ve en az─▒ndan bir hafta veya daha uzun bir s├╝re okula veya kre┼če gidemezler.

Su├ži├že─činin muhtemel komplikasyonlar─▒ nelerdir?

Su├ži├že─čine ba─čl─▒ olarak en s─▒k g├Âr├╝len komplikasyon cilt veya kemikler, akci─čerler, eklemler ve kan gibi di─čer b├Âlgelerde g├Âr├╝len ikincil enfeksiyonlard─▒r (su├ži├že─či vir├╝s├╝ d─▒┼č─▒nda bir etken, genellikle bir bakteri, ile geli┼čen enfeksiyon). Su├ži├že─či vir├╝s├╝ zat├╝rre veya beyin enfeksiyonuna neden olabilmektedir. Bu komplikasyonlar nadir ancak ciddidir. Komplikasyonlar k├╝├ž├╝k bebekler, eri┼čkinler ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi yetersizli─či olan ki┼čilerde daha s─▒kt─▒r.

Su├ži├že─či ge├žiren bir ki┼či ne kadar s├╝reyle hastal─▒─č─▒ bula┼čt─▒rabilir?

Su├ži├že─či ge├žiren ki┼čiler d├Âk├╝nt├╝ler ba┼člamadan bir-iki g├╝n ├Âncesinden ba┼člayarak, t├╝m d├Âk├╝nt├╝ler kuruyup kabuklan─▒ncaya kadar hastal─▒─č─▒ bula┼čt─▒rabilirler (genellikle 6-8 g├╝n).

Su├ži├že─činin tedavisi var m─▒d─▒r?

├╝zerine t─▒klay─▒p resmi b├╝y├╝tebilirsinizDaha ├Ânce herhangi bir hastal─▒─č─▒ olmayan ve su├ži├že─či ge├žiren ├žocuklar─▒n b├╝y├╝k k─▒sm─▒ yatak istirahati, s─▒v─▒ takviyesi ve ate┼č kontrol├╝ ile tedavi edilirler. Su├ži├že─či ge├žiren ├žocuklara kesinlikle aspirin verilmemelidir (Reye sendromu riski nedeniyle)! ├çocu─čunuza ate┼č d├╝┼č├╝r├╝c├╝ olarak hangi ilac─▒ kullanman─▒z gerekti─čini doktorunuza dan─▒┼č─▒n─▒z.

Ciddi su├ži├že─či vakalar─▒nda hastan─▒n ya┼č─▒, sa─čl─▒k durumu, hastal─▒─č─▒n ciddiyeti ve tedavinin zamanlamas─▒na ba─čl─▒ olarak antiviral ila├žlar kullan─▒labilir.

Su├ži├že─či birden fazla kez ge├žirilebilir mi?

Su├ži├že─či ge├žiren insanlar─▒n ├žo─ču hastal─▒─ča kar┼č─▒ ba─č─▒┼č─▒kl─▒k kazan─▒r. Bununla birlikte ikinci kez su├ži├že─či ge├žirilebilir. Ancak bu ├žok s─▒k g├Âr├╝len bir tablo de─čildir.

├çocu─čumun su├ži├že─či vir├╝s├╝ ile kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum, ne yapmal─▒y─▒m?

E─čer ├žocu─čunuz daha ├Ânce su├ži├že─či ge├žirdiyse veya a┼č─▒land─▒ysa herhangi bir ┼čey yapman─▒za gerek yoktur. Ancak ├žocu─čunuz hastal─▒─č─▒ ge├žirmediyse ve a┼č─▒s─▒zsa vir├╝sle kar┼č─▒la┼čmadan sonra en k─▒sa s├╝rede su├ži├že─či a┼č─▒s─▒ ile a┼č─▒lanmas─▒ ├Ânerilmektedir (Su├ži├že─či vir├╝s├╝ ile kar┼č─▒la┼čma sonras─▒ndaki ilk 3 g├╝n, ya da en fazla 5 g├╝n i├žinde). E─čer vir├╝sle kar┼č─▒la┼čma sonras─▒ belirtilen s├╝reler i├žinde su├ži├že─či a┼č─▒s─▒ uygulan─▒rsa hastal─▒─č─▒ ├Ânleyebilir ya da hafif ge├žirilmesini sa─člayabilir. ├çocu─čunuz vir├╝s├╝ o anda almam─▒┼č bile olsa daha sonraki kar┼č─▒la┼čmalar─▒nda ├žocu─ču koruyacakt─▒r.

Su├ži├že─či ile zonaÔÇÖn─▒n ili┼čkisi nedir?

Hem su├ži├že─či hem de zona ayn─▒ vir├╝s ile meydana getirilen hastal─▒klard─▒r. Bir├╝zerine t─▒klay─▒p resmi b├╝y├╝tebilirsiniz ki┼či su├ži├že─či ge├žirdikten ve iyile┼čtikten sonra su├ži├že─či vir├╝s├╝ v├╝cutta uykuda kal─▒r. Su├ži├že─či ge├žiren ki┼čilerin yakla┼č─▒k %10-20ÔÇÖsinde daha sonra zona (herpes zoster) olarak yeniden ortaya ├ž─▒kar. ZonaÔÇÖn─▒n belirtileri belli bir b├Âlgede a─čr─▒l─▒ ve ka┼č─▒nt─▒l─▒ d├Âk├╝nt├╝ler ve o b├Âlgede duyu kayb─▒ ┼čeklindedir. Zona vakalar─▒n─▒n b├╝y├╝k k─▒sm─▒ 50 ya┼č─▒n ├╝zerindeki ki┼čilerde g├Âr├╝l├╝r ve zona geli┼čme riski artan ya┼čla birlikte artar.

MENENJ─░T

Haemophilus influenzae tip b ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan bir hastal─▒─č─▒ hi├ž i┼čitmemi┼č olabilirsiniz. Bu hastal─▒k baz─▒ nedenlerden dolay─▒ hi├žbir zaman, ├žocukluk ├ža─č─▒n─▒n di─čer hastal─▒klar─▒ kadar tan─▒nmam─▒┼čt─▒r ama, di─čer hastal─▒klar kadar tehlikelidir. Haemophilus influenzae enfeksiyonu sonucunda menenjit (beyni saran zarlar─▒n iltihaplanmas─▒) geli┼čmektedir. Asl─▒nda bu enfeksiyon, 5 ya┼č─▒ndan k├╝├ž├╝k ├žocuklardaki bakterilere ba─čl─▒ menenjitlerinin ├Ânde gelen nedenidir. Menenjitli her 4 ├žocuktan birinde kal─▒c─▒ beyin hasar─▒ geli┼čebilir ve her 20 ├žocuktan biri, menenjit nedeniyle hayat─▒n─▒ kaybedebilir. Ayr─▒ca Hib bakterisine ba─čl─▒ zat├╝rre (pn├Âmoni) gibi, di─čer ciddi komplikasyonlarda geli┼čmektedir.

Haemophilus influenzae tip b hastal─▒─č─▒n─▒n nedeni, bakterilerdir. Bu bakteriler ├Âks├╝r├╝kle, hap┼č─▒rmayla ve hatta soluk al─▒p vermeyle havaya kar─▒┼čarak di─čer insanlara kolayca bula┼č─▒r. Bakteri ├žocu─čun v├╝cuduna, burun veya bo─čaz yoluyla girer ama buralarda kald─▒─č─▒ s├╝rece ├žocuk, b├╝y├╝k olas─▒l─▒kla hastalanmaz. ├çocuklarda ve baz─▒ eri┼čkinlerde Hib bakterisi bo─čazda ta┼č─▒nabilmektedir. Ancak bakteri bazen akci─čerlere veya kan dola┼č─▒m─▒na ula┼č─▒r ve ÔÇśinvazifÔÇÖ (istila edenÔÇÖ) Haemophilus influenzae tip b hastal─▒─č─▒na neden olarak ciddi komplikasyonlara yol a├žabilir. ─░nvazif hastal─▒k menenjite ilave olarak a┼ča─č─▒daki sa─čl─▒k sorunlar─▒na da neden olabilmektedir:

pn├Âmoni (zat├╝rre),

epiglottit (bo─čazda geli┼čerek ├žocu─čun solunum yolunun t─▒kanmas─▒na yol a├žan iltihaplanma ve ┼či┼čme artrit (eklem iltihab─▒) ve di─čer sorunlar

─░nvazif Haemophilus influenzae tip b hastal─▒─č─▒ hemen her zaman 5 ya┼č─▒ndan k├╝├ž├╝k ├žocuklarda g├Âr├╝l├╝r; %60ÔÇÖa varan b├Âl├╝m├╝ 1 ya┼č─▒ndan k├╝├ž├╝k ├žocuklarda g├Âr├╝len bu hastal─▒k, daha b├╝y├╝k ├žocuklarda ve eri┼čkinlerde seyrektir. ─░nvazif Haemophilus influenzae tip B hastal─▒─č─▒ bug├╝n hemen daima, a┼č─▒lanmam─▒┼č olan bebeklerde kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r.

Bakterinin bula┼čmas─▒ndan hastal─▒─č─▒n geli┼čmesine kadar ge├žen s├╝re, olas─▒l─▒kla 2-4 g├╝nd├╝r. bu bakteriyle enfekte bir insan hastal─▒─č─▒ di─čer insanlara, bakteri v├╝cutta kald─▒─č─▒ s├╝rece bula┼čt─▒rabilir. Antibiyotik tedavisi, bula┼čmay─▒ 2-4 g├╝n i├žerisinde durdurur.

KIZAMIKÇIK

K─▒zam─▒k├ž─▒─ča bir vir├╝s (Rubella) neden olmaktad─▒r.

K─▒zam─▒k├ž─▒k ki┼čiden ki┼čiye hava (solunum) yoluyla yay─▒l─▒r ve orta derecede bula┼č─▒c─▒d─▒r.

K─▒zam─▒k├ž─▒─č─▒n kulu├žka d├Ânemi 12-23 g├╝n aras─▒nda de─či┼čir. Hastal─▒─č─▒n belirtileri genellikle hafiftir ve %30-50 oran─▒nda yoktur veya ├žok belirsizdir.

K─▒zam─▒k├ž─▒k ge├žiren ├žocuklarda ilk belirti genellikle y├╝zde ba┼člay─▒p a┼ča─č─▒ya v├╝cuda yay─▒lan d├Âk├╝nt├╝d├╝r. B├╝y├╝k ├žocuklar ve eri┼čkinlerde d├Âk├╝nt├╝ ├Âncesinde genellikle ilk belirti olarak d├╝┼č├╝k d├╝zeyde ate┼č, boyundaki veya kulak arkas─▒ndaki lenf bezlerinde ┼či┼čme (swollen glands) ve ├╝st solunum yolu enfeksiyonu bulgular─▒ g├Âr├╝l├╝r. Eri┼čkin kad─▒nlarda bir aya kadar parmaklarda, dirseklerde ve dizlerde a─čr─▒ ve sertlik geli┼čebilir. ─░nsanlar─▒n yar─▒s─▒na yak─▒n─▒nda k─▒zam─▒k├ž─▒k vir├╝s├╝ hi├žbir bulgu vermez.

K─▒zam─▒k├ž─▒k ├žocuklarda genellikle hafif bir hastal─▒kt─▒r. K─▒zam─▒k├ž─▒k eri┼čkinlerde daha fazla komplikasyona yol a├žar. K─▒zam─▒k├ž─▒k ile ilgili esas endi┼če hamile kad─▒nlarda k─▒zam─▒k├ž─▒k enfeksiyonunun etkileridir. Hamileli─čin ilk ├╝├ž ay─▒ i├žinde ge├žirilen k─▒zam─▒k├ž─▒k bebe─čin ├Âl├╝m├╝ne, erken do─čumuna ve pek ├žok ciddi do─čumsal sakatl─▒─ča neden olur.

Genellikle eri┼čkinlerde olmak ├╝zere 5.000 vakada bir Ensefalit (beyin enfeksiyonu) olu┼čabilmektedir. Trombosit say─▒s─▒nda d├╝┼č├╝┼č ve kanama gibi nadiren ge├žici kan problemleri olu┼čabilir. K─▒zam─▒k├ž─▒k ge├žiren kad─▒nlar─▒n eklemlerinde s─▒kl─▒kla a─čr─▒ ve/veya ┼či┼člik g├Âr├╝lebilmektedir ancak bu belirtiler de ge├žicidir.

K─▒zam─▒k├ž─▒─ča ba─čl─▒ en ciddi komplikasyon Do─čumsal k─▒zam─▒k├ž─▒k sendromudur. Bu sendrom, anne karn─▒nda geli┼čmekte olan bebek ├╝zerinde k─▒zam─▒k├ž─▒k vir├╝s├╝n├╝n yaratt─▒─č─▒ etki ile meydana gelmektedir. Hamileli─čin ilk ├╝├ž ay─▒ i├žerisinde k─▒zam─▒k├ž─▒k vir├╝s├╝ ile enfekte olan bebeklerin %95ÔÇÖi sa─č─▒rl─▒k, g├Âz defektleri, kalp defektleri, zeka gerili─či gibi do─čumsal bir sakatl─▒kla do─čmaktad─▒r. Hamileli─čin erken d├Ânemi (ilk 12 hafta i├žinde) enfeksiyonun en tehlikeli oldu─ču d├Ânemdir. K─▒zam─▒k├ž─▒k enfeksiyonuna ba─čl─▒ sakatl─▒k g├Âr├╝lme ihtimali enfeksiyon hamileli─čin ge├ž d├Ânemlerinde ge├žirilirse azalmaktad─▒r (20 haftal─▒k hamilelikten sonra).

K─▒zam─▒k├ž─▒─č─▒n tedavisi yoktur. Sadece yatak istirahati, s─▒v─▒ takviyesi ve ate┼č d├╝┼č├╝rme gibi destekleyici tedavi uygulan─▒r.K─▒zam─▒k├ž─▒k d├Âk├╝nt├╝ler ba┼člad─▒ktan sonra en bula┼č─▒c─▒d─▒r ancak k─▒zam─▒k├ž─▒k vir├╝s├╝ d├Âk├╝nt├╝ler ba┼člamadan yedi g├╝n ├Âncesinden 5-7 g├╝n sonras─▒nda kadar bula┼čt─▒r─▒labilir.E─čer ├žocu─čunuz k─▒zam─▒k├ž─▒k a┼č─▒s─▒ olmad─▒ ve k─▒zam─▒k├ž─▒─ča kar┼č─▒ ba─č─▒┼č─▒k de─čilse, vir├╝s ile kar┼č─▒la┼čt─▒ktan sonra enfekte olduysa a┼č─▒lanmas─▒ hastal─▒─č─▒n geli┼čmesini ├Ânlemeyecektir. Ancak ├žocu─čunuz vir├╝s ile kar┼č─▒la┼čt─▒ktan sonra enfekte olmad─▒ysa k─▒zam─▒k├ž─▒k a┼č─▒s─▒ ile a┼č─▒lanmas─▒ onu ileride geli┼čebilecek enfeksiyondan koruyacakt─▒r.

K─▒zam─▒k├ž─▒k bir kereden fazla ge├žirilebilir mi?

K─▒zam─▒k├ž─▒─č─▒n ikinci kez ge├žirilmesinin ├žok nadir bir olas─▒l─▒k oldu─čuna inan─▒lmaktad─▒r.

KIZAMIK

K─▒zam─▒─č─▒n etkeni bir vir├╝st├╝r.

K─▒zam─▒k hasta ├žocuklar─▒n ├Âks├╝r├╝p, hap┼č─▒rmas ve hatta konu┼čmas─▒ yoluyla havaya da─č─▒lan k─▒zam─▒k vir├╝s├╝n├╝n solunum yoluyla al─▒nmas─▒ ile yay─▒l─▒r ve y├╝ksek derecede bula┼č─▒c─▒ bir hastal─▒kt─▒r.

Genellikle ilk belirti olan ate┼č, k─▒zam─▒k vir├╝s├╝n├╝n al─▒nmas─▒ndan ortalama 10-12 g├╝n sonra ortaya ├ž─▒kar. K─▒zam─▒k d├Âk├╝nt├╝s├╝ genellikle vir├╝s├╝ ald─▒ktan sonra 14. g├╝ne kadar yani ate┼č ba┼člad─▒ktan 2-3 g├╝n sonras─▒na kadar ortaya ├ž─▒kmaz.

K─▒zam─▒─č─▒n belirtileri ate┼č, burun ak─▒nt─▒s─▒, ├Âks├╝r├╝k, i┼čtahs─▒zl─▒k, g├Âzlerde k─▒zar─▒kl─▒k ve d├Âk├╝nt├╝d├╝r. D├Âk├╝nt├╝ genellikle 5-6 g├╝n s├╝rer ve sa├ž s─▒n─▒r─▒ndan ba┼člar, y├╝ze ilerler ve daha sonra a┼ča─č─▒ya boyun ve v├╝cudun di─čer b├Âlgelerine yay─▒l─▒r.

K─▒zam─▒k hastal─▒─č─▒ ge├žiren her 10 ├žocu─čun ├╝├ž├╝nde bir veya daha fazla komplikasyon geli┼čmesine neden olan ciddi bir hastal─▒kt─▒r. K─▒zam─▒─ča ba─čl─▒ ├Âl├╝m her 1000 k─▒zam─▒k vakas─▒nda yakla┼č─▒k 1-2ÔÇÖdir (Amerika verilerine g├Âre). K─▒zam─▒─ča ba─čl─▒ komplikasyonlar k├╝├ž├╝k ├žocuklarda (be┼č ya┼č─▒n alt─▒ndaki ├žocuklarda) ve eri┼čkinlerde (20 ya┼č─▒n ├╝st├╝ndeki ki┼čilerde) daha s─▒k g├Âr├╝lmektedir.

K─▒zam─▒─č─▒n ├Âzellikle k├╝├ž├╝k ├žocuklarda g├Âr├╝len en s─▒k komplikasyonu ishaldir. Vakalar─▒n %7ÔÇÖsinde kulak enfeksiyonlar─▒ g├Âr├╝lmektedir. Vakarl─▒n %6ÔÇÖs─▒nda zat├╝rre geli┼čmektedir ve k─▒zam─▒─ča ba─čl─▒ meydana gelen ├Âl├╝mlerin %60ÔÇÖ─▒ndan sorumludur. K─▒zam─▒k ge├žiren yakla┼č─▒k her 1000 ├žocuktan birinde beyin tutulumu (akut ensefalit) g├Âr├╝lebilir ve bunun sonucunda ├žocukta kal─▒c─▒ beyin harabiyeti geli┼čebilir.

Hamilelik s─▒ras─▒nda ge├žirilen k─▒zam─▒k bebekte do─čumsal hasara neden olmamakla birlikte premat├╝re do─čum, d├╝┼č├╝k ve d├╝┼č├╝k do─čum a─č─▒rl─▒kl─▒ bebek do─čumuna neden olabilmektedir.

K─▒zam─▒k ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemleri zay─▒f olan ki┼čilerde ├Âzellikle ciddi seyretmektedir.

K─▒zam─▒─č─▒n spesifik bir tedavisi yoktur. K─▒zam─▒k ge├žiren ki┼čilere bol s─▒v─▒ almas─▒, yatak istirahati ve ate┼č kontrol├╝ ├Ânerilmektedir. Komplikasyon geli┼čen ki┼čilerde komplikasyonlar─▒n tedavisine y├Ânelik tedavi uygulanabilir.

K─▒zam─▒k y├╝ksek derecede bula┼č─▒c─▒ bir hastal─▒kt─▒r. D├Âk├╝nt├╝lerin ba┼člamas─▒ndan d├Ârt g├╝n ├Âncesinden bula┼č─▒c─▒l─▒k ba┼člamakta ve d├Âk├╝nt├╝ler ba┼člad─▒ktan sonra da d├Ârt g├╝n boyunca devam etmektedir.

├çocu─čunuza k─▒zam─▒k bula┼čt─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorsan─▒z hemen doktorunuzla temasa ge├žmelisiniz. E─čer ├žocu─čunuz k─▒zam─▒─ča kar┼č─▒ a┼č─▒l─▒ de─čilse, k─▒zam─▒k vir├╝s├╝ ile kar┼č─▒la┼čt─▒ktan sonraki ilk 72 saat i├žinde (ilk 3 g├╝n) k─▒zam─▒k a┼č─▒s─▒ yap─▒lmas─▒ durumunda k─▒zam─▒ktan korunabilir. Yine k─▒zam─▒k vir├╝s├╝ ile kar┼č─▒la┼čt─▒ktan sonra ilk alt─▒ g├╝n i├žinde imm├╝nglobulin (k─▒zam─▒k vir├╝s├╝ne kar┼č─▒ koruyucu antikorlar i├žeren kan ├╝r├╝n├╝) uygulanmas─▒ hastal─▒─č─▒n ciddiyetini azaltabilir.

K─▒zam─▒k birden fazla kez ge├žirilebilir mi?

Hay─▒r.

K─▒r─▒m Kongo Kanamal─▒ Ate┼či (KKKA) Bunyovir├╝slerden Nairovirus soyuna ba─čl─▒ vir├╝slerin neden oldu─ču bir hastal─▒kt─▒r.

KKKA NASIL BULA┼×IR?

Keneler arac─▒l─▒─č─▒yla insanlara bula┼č─▒r. ├ťlkemiz, kenelerin ya┼čamas─▒ i├žin olduk├ža uygun bir co─črafyad─▒r. Hyalomma soyuna ait keneler ├╝lkemizde olduk├ža yayg─▒nd─▒r. Keneler kan emerek beslenirler. K├╝├ž├╝k omurgal─▒lar, yerde beslenen ku┼člar gibi ├že┼čitli hayvanlardan kan emerken bu virusleri al─▒rlar, v├╝cutlar─▒nda ta┼č─▒rlar ve tekrar kan emerken bu virusleri bula┼čt─▒r─▒rlar. Ayr─▒ca bu virusu ta┼č─▒yan insan ve hayvanlar─▒n kan ve v├╝cut salg─▒lar─▒ ile temasla da hastal─▒─č─▒n bula┼čabildi─či bilinmektedir. ├ľzellikle hayvanc─▒l─▒k ile u─čra┼čanlar ve k─▒rsal kesimde ya┼čayanlar risk alt─▒ndad─▒r.

HASTALIK NASIL BEL─░RT─░ VER─░R?

Kene ─▒s─▒rd─▒ktan sonra hastal─▒k belirtileri ortaya ├ž─▒kana kadar ge├žen s├╝re 1-3 g├╝nd├╝r, ancak 9 g├╝ne kadar uzayabilir. Kene ─▒s─▒r─▒─č─▒ olmadan, bu virusu ta┼č─▒yan hayvan ve insanlar─▒n kan veya v├╝cut salg─▒lar─▒ ile temas─▒ sonras─▒ geli┼čen bula┼člarda belirtiler 5-13 g├╝n gibi daha uzun bir s├╝rede ortaya ├ž─▒kabilir.
Hastal─▒k kene ─▒s─▒rmas─▒ndan sonra halsizlik, i┼čtahs─▒zl─▒k, ate┼č, ba┼č a─čr─▒s─▒, kollarda ve bacaklarda ┼čiddetli a─čr─▒ ile ba┼člayabilir. Bulant─▒, kusma, kar─▒n a─čr─▒s─▒ olabilir. ─░lk g├╝nlerde g├Âzlerde k─▒zarma, g├Â─č├╝ste ve y├╝zde noktasal kanama alanlar─▒ g├Âr├╝lebilir, bunlar t├╝m v├╝cuda yay─▒larak morluklara d├Ân├╝┼čebilir. Ayr─▒ca burun ve di┼četi kanamalar─▒ gibi v├╝cudun farkl─▒ yerlerinden kanamalar g├Âr├╝lebilir. Genelde karaci─čer tutulumu olur, a─č─▒r olgularda b├Âbrek ve akci─čerlerde hastalan─▒r.
Son iki hafta i├žinde kene ─▒s─▒rm─▒┼č olanlar─▒n, hayvan salg─▒ veya kanlar─▒yla temas ├Âyk├╝s├╝ olanlar─▒n ya da KKKA oldu─ču bilinen biriyle temas etmi┼č olanlar─▒n halsizlik, i┼čtahs─▒zl─▒k, ate┼č, ba┼č a─čr─▒s─▒, bulant─▒, kusma, kar─▒n a─čr─▒s─▒ gibi belirtileri oldu─čunda hemen en yak─▒n sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurmalar─▒ ├Ânerilir. ├ľnemli olan hastal─▒ktan ┼č├╝phelenmektir, Yap─▒lacak ileri tetkiklerle tan─▒ konabilir. Destek tedavisi ve ├Âzel tedaviler ile hastal─▒k kontrol alt─▒na al─▒nmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Ancak ├Âld├╝r├╝c├╝ seyredebilir.

KKKAÔÇÖ DAN KORUNMANIN YOLLARI:

ÔÇŁ Hayvanlarda kene m├╝cadelesi yapmak gereklidir.
ÔÇŁ K─▒rsal alanlara gidildi─činde m├╝mk├╝n oldu─čunca kapal─▒ giysiler giyinmek gereklidir. Kenelerin elbise i├žine girebilece─či yerler kapat─▒lmal─▒d─▒r. A├ž─▒k alanlardan d├Ân├╝┼čte elbiseler kene varl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan kontrol edilmelidir.
ÔÇŁ V├╝cuda yap─▒┼čm─▒┼č bir kene g├Âr├╝ld├╝─č├╝nde bir c─▒mb─▒z ya da pens ile deriye yap─▒┼čt─▒─č─▒ yerden tutarak, sa─ča sola sanki ├živi ├ž─▒kar─▒yormu┼č gibi oynatarak geriye do─čru ├žekerek ├ž─▒kart─▒l─▒r. Kene elle ├Âld├╝r├╝lmemelidir ya da ├╝zerine vurulmamal─▒d─▒r. Alkole ya da ├žama┼č─▒r suyuna atarak ├Âld├╝r├╝lebilir. Kenenin ├ž─▒kar─▒ld─▒─č─▒ yer tend├╝rdiyot ya da alkolle temizlenir.

KABAKULAK

Kabakulak, kabakulak vir├╝s├╝n├╝n (mumps) neden oldu─ču bir hastal─▒kt─▒r.

Kabakulak vir├╝s├╝ nas─▒l yay─▒l─▒r?

Kabakulak vir├╝s├╝ ki┼čiden ki┼čiye hava (solunum) yoluyla yay─▒l─▒r. K─▒zam─▒k veya su├ži├že─činden daha az bula┼č─▒c─▒d─▒r.

Kabakulak vir├╝s├╝ bula┼čt─▒ktan ne kadar s├╝re sonra hastal─▒─č─▒n belirtileri ortaya ├ž─▒kar?

Kabakula─č─▒n kulu├žka d├Ânemi ortalama 14-18 g├╝n aras─▒ndad─▒r. Ancak 14-25 g├╝n aras─▒nda de─či┼čir.

Kabakula─č─▒n belirtileri nelerdir?

Kabakulak vir├╝s├╝n├╝ alan ki┼čilerde ilk belirtiler genellikle ba┼ča─čr─▒s─▒, i┼čtahs─▒zl─▒k ve d├╝┼č├╝k d├╝zeyde ate┼č gibi spesifik olmayan belirtilerdir.

Kabakula─č─▒n en ├žok bilinen belirtisi kulaklar─▒n hemen alt─▒ndaki t├╝kr├╝k bezlerinin (parotid bezlerin) ┼či┼čmesidir. Bu ┼či┼člik kabakulak vir├╝s├╝n├╝ alan ├žocuklar─▒n %30-40ÔÇÖ─▒nda g├Âr├╝l├╝r.

Kabakulak vir├╝s├╝n├╝ alan ki┼čilerin %20ÔÇÖye yak─▒n─▒ hi├žbir hastal─▒k belirtisi g├Âstermezler ve di─čer bir %40-50ÔÇÖlik k─▒sm─▒ sadece spesifik olmayan veya solunum yolu belirtileri ile hastal─▒─č─▒ ge├žirirler.

Kabakulak ne kadar ciddi bir hastal─▒kt─▒r?

Kabakulak ├žocuklarda genellikle hafif seyreden bir hastal─▒kt─▒r. Eri┼čkinlerde hastal─▒k daha ciddi seyredebilir ve daha fazla komplikasyon geli┼čebilir.

Kabakula─ča ba─čl─▒ olarak geli┼čmesi muhtemel komplikasyonlar nelerdir?

Kabakula─ča ba─čl─▒ olarak merkezi sinir sisteminin tutulumu (menenjit) s─▒k g├Âr├╝len bir komplikasyondur ancak ├žo─čunlukla ciddi de─čildir. Kabakulak ge├žiren ki┼čilerin yakla┼č─▒k %15ÔÇÖinde g├Âr├╝len menenjit ba┼ča─čr─▒s─▒ ve ense sertli─či ile seyreder ve ├žo─čunlukla kal─▒c─▒ bir hasar b─▒rakmadan d├╝zelir.

Eri┼čkin erkeklerin %50ÔÇÖye yak─▒n─▒ kabakula─ča ba─čl─▒ bir komplikasyon olarak testis tutulumu (or┼čit) ya┼čar. Testis tutulumuna ba─čl─▒ a─čr─▒, ┼či┼člik, bulant─▒, kusma, ate┼č ve haftalarca devam eden bir hassasiyet g├Âr├╝l├╝r. Testis tutulumuna ba─čl─▒ k─▒s─▒rl─▒k nadir g├Âr├╝len bir durumdur.

Hamileli─činin ilk ├╝├ž ay─▒nda kabakulak ge├žiren kad─▒nlarda d├╝┼č├╝k g├Âr├╝lme ihtimali artmaktad─▒r. Ancak kabakula─ča ba─čl─▒ do─čumsal sakatl─▒klar geli┼čti─čine dair bir kan─▒t yoktur.

Bir veya iki kulakta sa─č─▒rl─▒k yakla┼č─▒k her 20.000 kabakulak vakas─▒ndan birinde olu┼čabilmektedir.

Kabakula─č─▒n tedavisi var m─▒d─▒r?

Kabakula─č─▒n tedavisi yoktur. Sadece yatak istirahat─▒, s─▒v─▒ takviyesi ve ate┼č d├╝┼č├╝rme gibi destekleyici tedavi uygulan─▒r.

Kabakulak ge├žiren bir ki┼či ne kadar s├╝reyle hastal─▒─č─▒ bula┼čt─▒rabilir?

Kabakula─č─▒n bula┼čt─▒r─▒c─▒ oldu─ču d├Ânem yakla┼č─▒k 7 g├╝nd├╝r. Bula┼č─▒c─▒l─▒─č─▒n hastal─▒─č─▒n belirtileri ba┼člamadan ├╝├ž g├╝n ├Âncesinden ba┼člay─▒p, belirtiler ba┼člad─▒ktan sonraki d├Ârt g├╝n boyunca devam etti─či kabul edilmektedir.

├çocu─čumun kabakulak vir├╝s├╝ ile kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum. Ne yapabilirim?

E─čer ├žocu─čunuz KKK a┼č─▒s─▒ olmam─▒┼č ve kabakula─ča kar┼č─▒ ba─č─▒┼č─▒kl─▒k kazanmam─▒┼č ise kar┼č─▒la┼čma sonras─▒nda e─čer ├žocu─čunuz hali haz─▒rda enfekte olduysa ├žocu─čunuzun a┼č─▒lanmas─▒ hastal─▒─č─▒ ge├žirmesini ├Ânlemeyecektir. Bununla birlikte e─čer ├žocu─čunuz vir├╝sle kar┼č─▒la┼čt─▒ktan sonra enfekte olmad─▒ysa a┼č─▒ onu ileride kar┼č─▒la┼čabilece─či kabakulak enfeksiyonuna kar┼č─▒ koruyacakt─▒r.

Kabakulak bir kereden fazla kez ge├žirilebilir mi?

Hay─▒r.

HEPAT─░T-C-


Hepatit C vir├╝slerle bula┼čan hepatitler aras─▒nda kan yolu ile en s─▒k bula┼čan tiptir. Bu sebeple ├Âzellikle kan nakli ve kan ├╝r├╝nleri ile edinildi─činin bilinmesi olduk├ža ├Ânemlidir. Son zamanlarda t─▒p literat├╝r├╝nde de yay─▒nlar─▒n say─▒s─▒ artt─▒k├ža hepatit C ile ilgili bilgilerimizde artmaktad─▒r.

Hastal─▒k ├žo─ču zaman akut(aniden ve k─▒sa s├╝rede) ba┼člar. Hafif ve orta derecede ge├žirilen bir tak─▒m belirtiler ki┼či taraf─▒ndan ├žo─ču zaman alg─▒lanmaz. Bu arada karaci─čer enzimlerinde hafif y├╝kselme ile giden bir kan tablosu hakimdir. Akut d├Ânemde hastal─▒─č─▒ ge├žiren ki┼čilerin yakla┼č─▒k % 85 inde hastal─▒k kronik hepatit e do─čru gider. Bu olduk├ža y├╝ksek bir rakamd─▒r. Ve dahada ├Ânemlisi bu hastalar─▒n % 20 sinde siroz denilen( siroz = Kronik yayg─▒n ve ilerleyici karaci─čer iltihab─▒d─▒r.) tablo ortaya ├ž─▒kar
bir rakamd─▒r. Ve dahada ├Ânemlisi bu hastalar─▒n % 20 sinde siroz denilen( siroz = Kronik yayg─▒n ve ilerleyici karaci─čer iltihab─▒d─▒r.) tablo ortaya ├ž─▒kar

HEPAT─░T C HASTALI─×ININ BEL─░RT─░LER─░:
Hepatit c belirtileri hafif olarak alg─▒lanabilir yada fark─▒nda olmadan ge├žirilebilir. Genel olarak k├╝├ž├╝k ├žocuklarda belirtisiz seyreder. Ancak daha b├╝y├╝k ├žocuklarda yeti┼čkinlerde bazi belirtiler g├Âr├╝l├╝r

Hepatit c belirtiler:

Hailsizlik ve kaslarda zay─▒fl─▒k hissi
Ba┼č a─čr─▒s─▒
Kar─▒n a─čr─▒s─▒ (ki bu a─čr─▒s─▒ karaci─čer b├Âlgesinin hemen ├╝zerindeki b├Âlge)
Bulant─▒
Koyu renkte idrar (kola rengi)
Kilo kayb─▒
Ya─čl─▒ yiyeceklerden tiksinme
Nadiren sar─▒l─▒k
Eklem a─čr─▒lar─▒

KRON─░K HEPAT─░T C

6 aydan daha fazla s├╝rede devam eden hepatit C ile olu┼čan hepatit durumu kronikle┼čmi┼č hepatit C hastal─▒─č─▒d─▒r. ├ľzellikle k├╝├ž├╝k ├žocuklarda belirti vermeden gider. Ancak daha ileri ya┼člardaki bireylerde baz─▒ belirtiler olabilir

kronik hepatit C belirtiler:

Sebat eden bir halsizlik
Hafif-orta derece kar─▒n a─čr─▒s─▒
Siroz belirtileri: v├╝cutta k─▒rm─▒z─▒ damar lekeleri ki bunlara spider (├Âr├╝mcek) denir. Avu├ž i├žersindeki k─▒zar─▒kl─▒klar, kar─▒nda ┼či┼člik, el ve ayaklarda ├Âdem ve ┼či┼člik gibi belirtileri olan karaci─čer de fibrozla giden ├žok ciddi bir hastal─▒kt─▒r.

KRON─░K HEPAT─░T C DE S─░ROZ OLU┼×UYOR. PEK─░ S─░ROZUN ┼×─░DDET─░N─░ ARTIRAN R─░SK FAKT├ľRLER─░ VARMIDIR?

20-30 y─▒l gibi bir ortalama s├╝rede ortaya ├ž─▒kan siroz baz─▒ durumlarda ┼čiddetlidir;

Ya┼č (ileri ya┼člarda siroz daha ┼čiddetlidir)
Erkek hastalarda siroz daha ┼čiddetlidir
Alkol kullananlarda siroz daha ┼čiddetlidir
Sigara ve t├╝t├╝n siroz daha ┼čiddetlidir
Aids (AIDS - H─░V ) siroz daha ┼čiddetlidir

KRON─░K HEPAT─░T C DE KANSER OLU┼×UMUNU ARTIRAN R─░SK FAKT├ľRLER─░ VAR MIDIR?

EVETÔÇŽBaz─▒ fakt├Ârler karaci─čer kanseri riskini provoke eder, bunlar;

Alkol kullan─▒m─▒
Siroz geli┼čimi
─░leri ya┼č
Erkek hasta olmak

HEPAT─░T C KARAC─░─×ERDEN BA┼×KA HANG─░ S─░STEMLERE ZARAR VER─░R?

Hepatit C karaci─čer hasar─▒ d─▒┼č─▒nda v├╝cutta deri, b├Âbrekler , t├╝k├╝r├╝k bezleri, g├Âz ve romatizmal sorunlara yol a├žabilir.

HEPAT─░T C VE D├ľVME AKAPUNKTUR P─░ERC─░NG

Bu gibi uygulamalarda hastal─▒─č─▒n ge├žme riski e─čer steril ortamlarda olmaz ise her zaman s├Âz konusudur. Bu gibi yerlerde hijyen ve sterilizasyon ├žok ├Ânemlidir.

HEPAT─░T C NASIL BULA┼×IR ?

Hepatit C nas─▒l bula┼č─▒r sorusu olduk├ža ├Ânemlidir. HepatitC nin kan yolu ile bula┼čt─▒─č─▒n─▒ belirtmi┼čtik. Kan ve kan ├╝r├╝nleri ile ge├žebilmektedir. Ayr─▒ca uyu┼čturucu kullananlarda i─čnelerden bula┼čmas─▒ dolay─▒s─▒yla olduk├ža yayg─▒n g├Âr├╝l├╝r. Ayr─▒ca t├╝m sa─čl─▒k ├žal─▒┼čanlar─▒ hepatit B de oldu─ču gibi hepatit C i├žinde riskli bir gruptad─▒r. Sa─čl─▒k ├žal─▒┼čanlar─▒na yine i─čne batmas─▒ ve di─čer t─▒p ekipman─▒ ile bula┼čmas─▒ s├Âz konusudur. Do─čal olarak akla gelen hepatit C nin cinsel ili┼čki ile ge├žip ge├žemedi─či sorusudur? Hepatit C cinsel yolla bula┼č─▒r, ancak bu olas─▒l─▒k son derece d├╝┼č├╝kt├╝r. Tek e┼čli ├žiftlerde bu olas─▒l─▒k daha da zay─▒ft─▒r. Ancak ├žok e┼čli , cinsel yolla bula┼čan hastal─▒─č─▒ olan ve A─░DS li ki┼čilerde cinsel yolla bula┼čma olas─▒l─▒─č─▒ y├╝ksektir. Ayr─▒ca organ nakli s─▒ras─▒nda hepatit C ge├žme olas─▒l─▒─č─▒da ├žok y├╝ksektir. Ancak ├Âzellikle kan nakli ve organ nakillerinde kan ve organlar hepatit C y├Ân├╝nden taranmaktad─▒r. Bu da hastal─▒─č─▒n yay─▒lmas─▒n─▒ ├Ânlemektedir.

HEPAT─░T C ANNEDEN BEBE─×E DO─×UM SIRASINDA GE├çERM─░?

EVETÔÇŽ%6 olas─▒l─▒kla hepatit C anneden bebe─če ge├žer. ─░laveten annede aids var ise hepatit C nin bula┼čma olas─▒l─▒─č─▒ dahada y├╝kselir.

AYNI EVDE YA┼×AYAN K─░┼×─░LERDE HEPAT─░T C VAR ─░SE BULA┼×IR MI?

Bu ├žok s─▒k g├Âr├╝len bir durum de─čildir. ancak ayn─▒ ka┼č─▒k, ├žatal ve barda─č─▒ payla┼čmak bula┼čma a├ž─▒s─▒ndan riski son derece art─▒r─▒r. ├ľnemli olan bu sayd─▒─č─▒m─▒z e┼čyalar─▒ payla┼čmamakt─▒r. Bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda ayn─▒ evde ya┼čamak bula┼čma a├ž─▒s─▒ndan y├╝ksek risk ta┼č─▒maz.

ANNEDEN ├çOCU─×A EMZ─░RME ─░LE GE├çER M─░?

HAYIRÔÇŽancak annenin meme ba┼č─▒nda kanama ve enfeksiyon olmamas─▒ gerekir.

├ľNEML─░ NOT: HEPAT─░T C L─░ HASTALARIN % 10 UNDA BULA┼×MA SEBEB─░ B─░L─░NMEMEKTED─░R.

HASTALI─×IN KULU├çKA S├ťRES─░:

Hepatit C nin kulu├žka s├╝resi 2 hafta ile 6 ay aras─▒dan de─či┼čen bir s├╝re├žtir. Ancak bug├╝n t─▒p yay─▒nlar─▒nda hastal─▒─č─▒n hangi d├Âneminde ve ne kadar s├╝re ile bula┼č─▒c─▒ oldu─ču bilinmedi─činden hastal─▒k tespit edildi─činde di─čer insanlara bula┼čmamas─▒ i├žin ki┼činin uyar─▒lmas─▒nda b├╝y├╝k fayda vard─▒r.

HEPAT─░T C VE TESTLER

Hepatit C yi saptamak i├žin ├že┼čitli testler vard─▒r. Daha ├Âncede belirtildi─či gibi hasta e─čer bir tak─▒m belirtilerle hekime ba┼čvurdu─čunda hekiminiz ├že┼čitli testler ister;

Karaci─čer enzimleri
Anti-HCV :hepatit C antikor (v├╝cut taraf─▒ndan ├╝retilen koruyucu serum) testi
─░lave antikor testleri:3 jenerasyon antikor tespit edici testler ilaveten istenebilir. Ancak bu testler 3-5 ay sonra opzitif sonu├ž verir. (enzim immuno assay y├Ântemi)
HCV RNA testi : en duyarl─▒ test hepatit C vir├╝s├╝n├╝n genetik yap─▒s─▒n─▒ tespit etmeye y├Ânelik bir testtir. Bu vir├╝s├╝n ├žo─čald─▒─č─▒n─▒ ve enfeksiyonun akut (yeni) oldu─čunu g├Âsterir. Hatta bu testlerle hepatit C vir├╝s├╝n├╝n miktar─▒ dahi saptanabilmektedir. Tedaviden ├Ânce bu miktar─▒n saptanmas─▒, tedavinin yaral─▒ olup olmad─▒─č─▒ konusunda daha hekime testlerin tekrar─▒ndaki miktarla bir de─čerlendirme imkan─▒ verir.
Karaci─čer biyopsisi (karaci─čerden par├ža alma)

HEPAT─░T C GENET─░K TESTLER─░NDE V─░R├ťS├ťN ├çE┼×─░TL─░ GENET─░K YAPILARI SAPTANMAKTA. PEK─░ BU GENET─░K FARKLILIK B─░R ├ľNEM TA┼×IR MI?

EVETÔÇŽ.testlerde farkl─▒ genetik yap─▒lar─▒n ├Ânemi vard─▒r. Genotip 2 ve genotip 3 denilen vir├╝s tipleri, genotip 1 denilen vir├╝s tiplerine g├Âre tedaviye daha iyi cevap verir.

PEK─░ KARAC─░─×ER B─░YOPS─░S─░ SONUCU TEDAV─░ STRATEJ─░LER VAR MIDIR VE ├ľNEML─░ M─░D─░R?

EVETÔÇŽe─čer d├╝┼č├╝k derecede karaci─čer iltihab─▒ ve fibrozu sonucu biyopsi ile ortaya ├ž─▒km─▒┼č ve beraberinde karaci─čer enzimleri hafif derecede artm─▒┼č hastalar anti-viral (vir├╝se kar┼č─▒ tedavi)tedaviye ihtiya├ž duymaz . Ancak fazla miktarda fibroz olan hastalarda ise anti-viral tedaviye al─▒n─▒r. Bu hastalarda enzimler orta derecede artm─▒┼čt─▒r. Unutmay─▒n elbette bu kara─▒ hekiminiz verecektir. Ayr─▒ca karaci─čer biyopsisi yap─▒lan tedavinin sonu├žlar─▒n─▒ g├Ârmek i├žin yap─▒labilir. Buda son derce ├Ânemlidir.

K─░MLER HEPAT─░T C TARAMA TEST─░ YAPTIRMALIDIR?

Anormal karaci─čer enzim testleri olanlar
Ge├žmi┼čte size kan nakli yap─▒lm─▒┼č ise (bu yakla┼č─▒k olarak 5-10 y─▒l ├Ânce yap─▒lm─▒┼č ise yahut size kan veren bir ki┼činin hepatit C oldu─čunu ├Â─črendiniz ise)
Size organ nakli yap─▒ld─▒ysa (├Âzellikle 5-10 y─▒l ├ÂnceÔÇŽ)
T├╝m sa─čl─▒k ├žal─▒┼čanlar─▒
Korumas─▒z cinsel ili┼čkileriniz olduysa (├Âzellikle ├žok partnerli)
Hemodiyaliz hastas─▒ iseniz
Hemofili veya benzeri kan ├╝r├╝nleri gerektiren bir hastal─▒─č─▒n─▒z varsa
Hepatit C hastas─▒ iseniz ve ├žocuk sahibi olduysan─▒z 1 y─▒l i├žinde hepatit C testi yapt─▒rmal─▒s─▒n─▒z (baynalar)

UNUTMAYIN !!! HEPAT─░T C , HEPAT─░T B VE AIDS KAN VE C─░NSEL YOLLA BULA┼×IRÔÇŽ

HEPAT─░T C TEDAV─░:

Hepatit C de tedavi hastal─▒─č─▒n derecesine g├Âre belirlenir.

─░nterferon (haftada 3 kez enjekte edilir)
Uzun etkili interferon (haftada 1 kez enjekte edilir)
Ribavirin
Bu ila├žlar tek veya kombine halde hekiminiz taraf─▒ndan kullan─▒l─▒r.

AKUT HEPAT─░T C DE TEDAV─░:

Genel olarak fark─▒nda olmadan ge├žirilmesi sebebi ile hepatit C akut (yeni) d├Ânemde tedavi edilmeden atlan─▒r. Ve ├žo─ču hastada vir├╝s kronikle┼čmi┼č (m├╝zmin) bir enfeksiyon halinde iken tespit edilir. Ancak bu hastal─▒kta bir ├žok bilim adam─▒ akut d├Ânemde yakalanan hastalara anti-viral tedavi uyguland─▒─č─▒nda hastal─▒─č─▒n kronikle┼čmeyece─či inanc─▒ndad─▒r. Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda akut d├Ânemde yakalana ve 6 ay boyunca interferon tedavisine al─▒nan hastalar─▒n % 98 de hastal─▒─č─▒n kandan tamamen kayboldu─ču, ve karaci─čer enzimlerinin normale d├Ând├╝─č├╝ saptanm─▒┼čt─▒r.

KRON─░K HEPAT─░T C DE TEDAV─░:

Kronik hepatit C tedavisinde 2 ila├ž kullan─▒l─▒r. Bunlar ribavirin ve interferon. Ancak her hasta i├žin bu iki ila├ž uygulanamaz. Buna en g├╝zel karar─▒ hekiminiz verecektir. Ancak interfeon ve ribavirin tedavisine aday hastalarda uzun s├╝reli tedavide k├╝r sa─članmaktad─▒r. Yap─▒lan yeni ├žal─▒┼čmalarda daha uzun etkili olan bir interferon ├že┼čidi peginterferon ile ribavirinin bir arada kullan─▒lmas─▒n─▒n ├žok iyi sonu├žlar ortaya ├ž─▒kard─▒─č─▒ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Ve bu tedavi art─▒k standart tedavi olarak ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda bu tedavi ile ortalama % 50 lerde bir ba┼čar─▒ sa─članm─▒┼č ve kanda hepatit C saptanmam─▒┼čt─▒r.

PEK─░ TEDAV─░N─░N S├ťRES─░ NE KADARDIR?

6 ay ÔÇôile 1 y─▒l aras─▒nda de─či┼čir.

Genotip 2 ve genotip3 olanlarda tedavi 6 ay

Genotip 1 olanlarda 1 y─▒l devam eder.

ANT─░-V─░RAL TEDAV─░ K─░MLERDE ─░DEAL OLARAK UYGULANIR?

HCV genotip 2 ve genotip3 olanlar
Hafif ve orta derecede karaci─čer fibrozu olan ki┼čiler (karaci─čer biyopsisi en iyi fikir verir.

K─░MLER ─░├ç─░N ANT─░ V─░RAL TEDAV─░ ─░Y─░ B─░R SE├çENEK DE─×─░LD─░R ?

HCV Genotip 1 grubu hastalar
Yo─čun depresyonu olan hastalar
Kalp rahats─▒zl─▒─č─▒ olan hastalar

HEPAT─░T C TEDAV─░S─░NDE YARDIMCI FAKT├ľRLER VE D─░KKAT ED─░LMES─░ GEREKEN UNSURLAR NELERD─░R ?

Alkol kullanmay─▒n─▒z
Sigara kullanmay─▒n─▒z
Karaci─čerden at─▒lan ila├žlara dikkat edin ve doktorunuzla bu konuyu tart─▒┼č─▒n. Bu t├╝r ila├žlar kullanmay─▒n─▒z
Hepatit B a┼č─▒n─▒z yoksa yapt─▒r─▒n─▒z
Hepatit A a┼č─▒s─▒ yapt─▒r─▒n─▒z

HEPAT─░T C DE K─░MLER ─░ZLENMEL─░D─░R ?

Karaci─čer enzimleri hafif y├╝kselen ve karaci─čer biyopsisinde fibroz ve a─č─▒r hasar olmayan hastalar, hekimleri taraf─▒ndan izlenmesi tavsiye edilmektedir. Bu hastalara d├╝zenli olarak karaci─čer enzim testleri ve her 3-5 y─▒lda bir karaci─čer biyopsisi yapt─▒rmalar─▒ ├Ânerilmektedir.

ANT─░ V─░RAL TEDAV─░YE CEVAP NEGAT─░F OLSA B─░LE BAZI OLUMSUZ SONU├çLARA G─░D─░┼× DURAB─░L─░R M─░?

EvetÔÇŽ! baz─▒ hastalar anti viral tedaviye olumlu yan─▒t vermez ve kanda vir├╝s oran─▒ d├╝┼čmez. Ancak bu hastalarda siroz olu┼čumu ve karaci─čer kanseri riskini anti-viral tedavinin azaltt─▒─č─▒ g├Âstermi┼čtir. En az─▒ndan bu durum bile teselli vericidir.

ARA┼×TIRMA HAL─░NDE BA┼×KA ─░LA├çLAR VARMI ?

EVETÔÇŽ

─░nterl├Âkin 10
─░nterferon ve ribavirinle kombine amantadin tedavisi
Gen Terapi

C─░NSEL ─░L─░┼×K─░ SIRASINDA NASIL KORUNAB─░L─░R─░M ?

TEK E┼×L─░L─░K VE LATEX KONDOM(PREZERVAT─░F KULLANMAK) MUTLAKA KULLANINIZ

E┼×YALARINIZI K─░MSE ─░LE PAYLA┼×MAYINIZ.

ELLER─░N─░Z TEM─░Z YIKAYINIZ

HEPAT─░T C VE EVDE TEDAV─░:

Ev tedavisinde ; aktivitelerinizi yava┼člat─▒n, yorucu hareketlerden ka├ž─▒n─▒n, yoruldu─čunuzda hareketleriniz yava┼člatarak dinlenin.

AKUT HEPAT─░T C ENFEKS─░YONUNDA D─░YET:

Hepatit ve diyet. Ne t├╝r bir hepatit diyeti uygulamal─▒y─▒m en ├žok sorulan sorulardan biridir. En ├Ânemli unsurlardan biri akut hepatit diyetinde (hepatit C diyeti) s─▒v─▒ al─▒m─▒d─▒r. Bulant─▒ ve kusman─▒n yarataca─č─▒ s─▒v─▒ kayb─▒ yerine konulmal─▒d─▒r. Protein oran─▒ d├╝┼č├╝k, kalori oran─▒ y├╝ksek bir hepatit diyeti hekimler taraf─▒ndan ├Ânerilmektedir. E─čer i├žti─činizde rahats─▒zl─▒k vermiyorsa do─čal meyve sular─▒ al─▒nabilir. Ayr─▒ca ├žorba i├žilebilir. BU D├ľNEMDE EN ├ľNEML─░S─░ ALKOL VE KARAC─░─×ER─░ RAHATSIZ EDECEK ─░LA├çLAR KULLANMAMAKTIR. BU DURUM KARAC─░─×ER ─░LT─░HABI VE KARAC─░─×ER ZARARINI ARTIRACAKTIR. Burada en ├Ânemli unsur ila├ž al─▒n─▒m─▒n─▒z─▒ hekiminizle konu┼čarak ayarlaman─▒zd─▒r.

ANT─░ V─░RAL TEDAV─░DE EN ├ľNEML─░ YAN ETK─░ NED─░R ?

Depresyondur. Hekiminizle bu konuyu tart─▒┼čmaktan ├žekinmeyiniz.

HEPAT─░T C VE KARAC─░─×ER NAKL─░ ( TRANSPLANTASYON)

├ľnlenemeyen ve tedaviye cevap vermeyen yayg─▒n bir fibrozla giden hepatit C vakalar─▒ndan sonra karaci─čer fonksiyonlar─▒n─▒ icra edemez bir hale gelirse art─▒k bu hastalar karaci─čer nakline aday hastalard─▒r ve transplantasyon gerekir.

TRANSPLANTASYONDAN SONRA HEPAT─░T GER─░ D├ľNER M─░?

Maalesef EVETÔÇŽAncak transplantasyondan sonra anti viral tedavi uygulanmas─▒ tekrar ortaya ├ž─▒kma d├Ânemini uzat─▒r

HEPAT─░T-B-


Hepatit B hepatit B vir├╝s├╝ (HBV) ile meydana getirilen bir hastal─▒kt─▒r.

HBV nas─▒l yay─▒l─▒r?

Hepatit B, hepatit BÔÇÖli ki┼čilerin kan veya v├╝cut s─▒v─▒lar─▒ yoluyla bula┼č─▒r. HBV vis├╝r├╝ en yo─čun olarak kanda ve yaralardaki s─▒v─▒larda bulunur. Yine vajinal s─▒v─▒da ve spermde de HBV vir├╝s├╝ orta yo─čunlukta bulunur. HBV hava yolu, yiyecek veya su ile bula┼čmaz.

HBVÔÇÖnin esas bula┼čma yollar─▒ aras─▒nda cinsel ili┼čki ile, do─čumda hepatit BÔÇÖli anneden bebe─čine ve ila├ž ba─č─▒ml─▒lar─▒ aras─▒nda bula┼čma bulunmaktad─▒r.

Do─čum s─▒ras─▒nda hepatit B ta┼č─▒yan annenin kan ve v├╝cut s─▒v─▒lar─▒ ile temas eden bebe─če hastal─▒k bula┼čmaktad─▒r. HBV emzirme ile bula┼čmamaktad─▒r.

├çocuklukta hepatit BÔÇÖnin bula┼čmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r. Erken ├žocukluk d├Ânemindeki Hepatit B evde kronik ta┼č─▒y─▒c─▒ bulunmas─▒ durumunda bula┼čabilmektedir. Kre┼č ve okullarda da bula┼čma olmaktad─▒r. Erken ├žocukluk d├Ânemindeki bula┼čma hepatit BÔÇÖli ki┼čilerin kan ve v├╝cut s─▒v─▒lar─▒ yoluyla (├Ârne─čin herhangi bir yaralanma durumunda veya ciltte bir yara olmas─▒ durumunda) temas ile olu┼čur. HBV ─▒s─▒r─▒k yoluyla, yiyeceklerin a─č─▒zda ├ži─čnenerek bebeklere verilmesiyle ve hepatit B vir├╝s├╝n├╝ ta┼č─▒yan ki┼čilerin ├Âzel e┼čyalar─▒n─▒n ortak kullan─▒lmas─▒yla (jilet, di┼č f─▒r├žas─▒ gibi) bula┼č─▒r.Hepatit B vir├╝s├╝ v├╝cut d─▒┼č─▒nda en az 7 g├╝n boyunca canl─▒l─▒─č─▒n─▒ devam ettirir ve g├Âr├╝nt├╝de kan olmasa bile vir├╝s bula┼čt─▒─č─▒ nesnelerin ├╝zerinde canl─▒l─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝r├╝r.

Hepatit BÔÇÖnin bula┼čma riski, HIV vir├╝s├╝n├╝n bula┼čma riskinden 50-100 kat daha fazlad─▒r. Hepatit B bulasan ki┼čilerin yakla┼č─▒k yar─▒s─▒na yak─▒n─▒nda yukar─▒da say─▒lan bula┼čma yollar─▒ndan birisi bulunmamaktad─▒r ve hepatit BÔÇÖnin nas─▒l bula┼čt─▒─č─▒ tespit edilememektedir.

Hepatit B vir├╝s├╝ bula┼čt─▒ktan ne kadar s├╝re sonra belirtileri ortaya ├ž─▒kar?

Hepatit BÔÇÖnin kulu├žka d├Ânemi 6 hafta ile 6 ay aras─▒nda de─či┼čmektedir.

Hepatit BÔÇÖnin belirtileri nelerdir?
Hepatit B ge├žiren eri┼čkinlerin en az %50ÔÇÖsinde belirti g├Âr├╝lmez. Hepatit B ge├žiren 5 yasin alt─▒ndaki ├žocuklar nadiren belirti g├Âsterirler. Hepatit ge├žirmekte olan ki┼čilerde bulant─▒, i┼čtahs─▒zl─▒k, yorgunluk, kas, eklem veya mide a─čr─▒s─▒, ate┼č, ishal veya kusma, ba┼č a─čr─▒s─▒, koyu renk idrar, a├ž─▒k renkli d─▒┼čk─▒ ve ciltte ve g├Âzlerin beyaz k─▒sm─▒nda sar─▒ms─▒ renk g├Âr├╝lebilir.

Hepatiti B ├žok ciddi bir hastal─▒kt─▒r. Akut hepatit bulgular─▒ olan bir ki┼či genellikle olduk├ža hasta hisseder ve hastaneye yat─▒r─▒lmas─▒ gerekebilir. Her y─▒l yakla┼č─▒k 200-300 Amerikal─▒ a─č─▒r hepatit B hastal─▒─č─▒ nedeniyle hayatini kaybetmektedir. Eri┼čkinlerin %90-95´┐Ż´┐Ż┬▓i hastal─▒ktan sonra iyile┼čirler ancak yorgunluk ve genel durumun zay─▒fl─▒─č─▒ aylarca devam edebilir.Ek olarak hepatit B ile enfekte olan k├╝├ž├╝k bebeklerin %90´┐Ż´┐Ż┬▓i, ├žocuklar─▒n %30-60´┐Ż´┐Ż┬▓i ve eri┼čkinlerin %5´┐Ż´┐Ż┬▓i hepatit B enfeksiyonunu yenemez ve vir├╝s├╝ v├╝cutlar─▒ndan uzakla┼čt─▒ramazlar. Bu ki┼čilerde hepatit B enfeksiyonu kronik olarak devam eder ve ta┼č─▒y─▒c─▒ olarak adland─▒r─▒l─▒rlar.

Kronik hepatit B enfeksiyonu ge├žirenlerin yakla┼č─▒k %15-25´┐Ż´┐Ż┬▓inde sonu├žta ciddi karaci─čer hastal─▒─č─▒ geli┼čir.Kronik hepatit B hastal─▒─č─▒ hepatit BÔÇÖye ba─čl─▒ kronik hastal─▒k, siroz, karaci─čer yetmezli─či ve karaci─čer kanseri gibi hastal─▒klardan ve ├Âl├╝mlerden sorumludur. Ki┼čiler gen├ž yasta hepatit BÔÇÖye yakalan─▒rlarsa bu tarz bir karaci─čer hastal─▒─č─▒ genellikle orta yasa kadar ortaya ├ž─▒kmaz.

Kronik hepatit B enfeksiyonu d├╝nyada ne kadar ciddi bir problemdir?

AmerikaÔÇÖda her y─▒l hepatit BÔÇÖye ba─čl─▒ olu┼čan siroz nedeniyle 3000-4000 ki┼či, hepatit BÔÇÖye ba─čl─▒ olarak olu┼čan karaci─čer kanserine ba─čl─▒ olarak ise 1000-1500 ki┼či hayatini kaybetmektedir.Kronik hepatit B enfeksiyonu sonucunda olu┼čan hastal─▒klar t├╝m d├╝nyada b├╝y├╝k bir problemdir. T├╝m d├╝nyada yakla┼č─▒k 350 milyon ki┼či kronik hepatit B hastas─▒d─▒r ve her y─▒l bu ki┼čilerin 500.000-750.000´┐Ż´┐Ż┬▓i karaci─čer yetmezli─či veya karaci─čer kanseri nedeniyle hayatini kaybetmektedir.

Hepatit B enfeksiyonunuz olup olmad─▒─č─▒n─▒ nas─▒l anlars─▒n─▒z?

Hepatit B tan─▒s─▒ kesin olarak sadece kan testi ile konabilir. Kan testi ki┼činin hepatit B enfeksiyonunun yeni mi yoksa eski mi oldu─čunu da g├Âsterir. Test e─čer ki┼činin ge├žmi┼čte enfekte oldu─čunu (eski bir enfeksiyon) g├Âsteriyorsa, ayni zamanda bu hastal─▒─ča kars─▒ koruyucu antikorlar geli┼čtirip geli┼čtirmedi─čini (hastal─▒─č─▒ yenip ba─č─▒┼č─▒kl─▒k cevabi olu┼čturup olusturmadigini) veya v├╝cutlar─▒nda vir├╝s├╝ hala ta┼č─▒y─▒p ta┼č─▒mad─▒klar─▒n─▒ ve kronik enfeksiyonlar─▒ olup olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir.

Hepatit BÔÇÖnin tedavisi var midir?

Akut hepatit B hastal─▒─č─▒n─▒n tedavisi yoktur. Kronik hepatit B enfeksiyonunda kullan─▒labilen ve faydal─▒ olabilen ├╝├ž tedavi y├Ântemi (interferon, lamivudine, ve adefovir) vard─▒r. Ancak bu tedavi y├Ântemleri herkese uygulanamamaktad─▒r.

Hepatit B ge├žiren bir ki┼či ne kadar s├╝reyle hastal─▒─č─▒ bula┼čt─▒rabilir?

Akut veya kronik hepatit B ge├žirmekte olan bir ki┼či kan─▒nda hepatit B vir├╝s├╝ bulundu─ču s├╝rece hastal─▒─č─▒ bula┼čt─▒rabilir. Bir ki┼činin kan─▒nda vir├╝s bulunup bulunmad─▒─č─▒ ise sadece kan testi ile anla┼č─▒labilir.

Hepatit B vir├╝s├╝n├╝ ta┼č─▒d─▒klar─▒n─▒ bilen ki┼čiler vir├╝s├╝ ba┼čkalar─▒na bula┼čt─▒rmamak i├žin ├žok dikkatli olmal─▒d─▒rlar. Bu ki┼čilerin aileleri, ayni evde yasayan ki┼čiler ve cinsel partnerleri mutlaka hepatit BÔÇÖYe kars─▒ as─▒lanmal─▒d─▒rlar. Hepatit B vir├╝s├╝n├╝ ta┼č─▒yan ki┼čiler kan vermemeli, di┼č f─▒r├žas─▒, jilet ve di─čer ki┼čisel bakim ├╝r├╝nlerini ba┼čkalar─▒ ile payla┼čmamal─▒d─▒rlar. Hepatit B vir├╝s├╝n├╝ v├╝cutlar─▒nda ta┼č─▒yan anneler ve di─čer ki┼čiler bebeklere a─č─▒zlar─▒nda ├ži─čnedikleri yiyecekleri vermemelidirler.

Hepatit B hap┼č─▒rma, sar─▒lma, ├Âks├╝rme, yiyecek ve su, ├žatal, b─▒├žak, tabak veya bardak vs payla┼č─▒m─▒ ile bula┼čmaz. Kronik hepatit B enfeksiyonu olan ki┼čiler isten, okuldan, kre┼čten uzak kalmak zorunda de─čildirler.

Hepatit B vir├╝s├╝ ile kars─▒la┼č─▒rsan─▒z ne yapmal─▒s─▒n─▒z?

Hemen doktorunuza ula┼č─▒n─▒z. E─čer hepatit B asisi yapt─▒rmam─▒┼č bir ki┼či hepatit B vir├╝s├╝n├╝ ta┼č─▒yan bir ki┼činin kan veya di─čer v├╝cut s─▒v─▒lar─▒ ile temas ederse, en k─▒sa zamanda hepatit B asisinin ilk dozunu ve hepatit B imm├╝nglobulini (hepatit B vir├╝s├╝ne kar┼č─▒ koruyucu antikorlar i├žeren kan ├╝r├╝n├╝) almal─▒d─▒r. Bu ilk uygulamay─▒ takiben di─čer hepatit B asisi dozlar─▒n─▒ da tamamlamal─▒d─▒r.

Hepatit B birden fazla kez ge├žirilebilir mi?

Hay─▒r. E─čer akut hepatit B enfeksiyonu ge├žirdiyseniz ve kan─▒n─▒zda hepatit B vir├╝s├╝ne kars─▒ koruyucu antikorlar olu┼čtuysa bu sizin hastal─▒─ča kars─▒ ba─č─▒┼č─▒kl─▒k kazanm─▒┼č oldu─čunuzu g├Âsterir ve tekrar hepatit B enfeksiyonu ge├žirmenizi engeller.

Hepatit BÔÇÖnin hepatit A ve CÔÇÖden fark─▒ nedir?

Hepatit A, B ve C hastal─▒klar─▒n─▒n ├╝├ž├╝ de karaci─čere sald─▒ran ve hasar veren vir├╝sler taraf─▒ndan meydana gelmektedir. Hepatit A hastal─▒─č─▒ ge├žiren ki┼čilerin d─▒┼čk─▒s─▒ ile yayd─▒─č─▒ hepatit A vir├╝s├╝n├╝n bula┼čt─▒─č─▒ yiyecek ve i├žeceklerin a─č─▒z yoluyla al─▒nmas─▒ ile bula┼č─▒r. Daha az s─▒kl─▒kla olmak ├╝zere hasta olan ki┼či ile yakin temas (cinsel ili┼čki, ayni evde yasamak) ile de bula┼čabilmektedir.

Hepatit C, hepatit BÔÇÖnin bula┼čma sekline benzer yollarla (kan ve v├╝cut s─▒v─▒lar─▒ yoluyla) yay─▒l─▒r. Hepatit A kronikle┼čmezken, hepatit C hayat boyu s├╝rebilecek karaci─čer problemine yol a├žar.

Hepatit A ve B i├žin asi olmas─▒na ra─čmen hepatit C i├žin yoktur. Bu hastal─▒klardan birisini ge├žirmi┼č olmak di─čer ikisine kar┼č─▒ korunma sa─člamaz.

HEPAT─░T-A-


Hepatit AÔÇÖn─▒n etkeni hepatit A vir├╝s├╝d├╝r (HAV).
Hepatit A vir├╝s├╝, hepatit A ge├žirmekte olan ki┼čilerin d─▒┼čk─▒s─▒ ile yay─▒lmaktad─▒r. Hasta ki┼činin d─▒┼čk─▒s─▒ ile at─▒lan vir├╝s├╝n sa─člam ki┼čiler taraf─▒ndan a─č─▒z yoluyla al─▒nmas─▒ gerekmektedir. Bu birka├ž yolla olabilir, ├Ârne─čin hepatit A vir├╝s├╝ ile enfekte olan ki┼či yiyecek haz─▒rl─▒yorsa ve tuvaleti kulland─▒ktan sonra ellerini yeterli derecede y─▒kamad─▒ysa ve yiyecekler dokunduysa hepatit A vir├╝s├╝ kolayl─▒kla bula┼č─▒r. Hepatit A vir├╝s├╝ yiyeceklerle oldu─ču kadar i├žme suyu ile de bula┼čabilmektedir. Hepatit A enfeksiyonu, hasta olan ki┼čilerle yak─▒n temas yolu ile veya daha nadir olmak ├╝zere cinsel temas ile de bula┼čabilmektedir. Hepatit A ge├žiren birki┼či ile yak─▒n temas sonras─▒nda hastal─▒─č─▒n bulgular─▒ ne kadar s├╝re sonra ortaya ├ž─▒kar? Hepatit A ÔÇśn─▒n kulu├žka d├Ânemi 15-50 g├╝n aras─▒nda de─či┼čir. Ortalama 28 g├╝nd├╝r.

Hepatit AÔÇÖn─▒n belirtileri nelerdir?

Hepatit A hastal─▒─č─▒n─▒ belirti vererek ge├žiren ki┼čiler kendilerini olduk├ža hasta hissederler. Belirtiler ate┼č, i┼čtahs─▒zl─▒k, bulant─▒, mide a─čr─▒s─▒, koyu renkli idrar ve ciltte ve g├Âzlerin beyaz k─▒s─▒mlar─▒nda sar─▒ renk geli┼čmesidir. Hastal─▒k genellikle ani ba┼člar ve belirtiler iki aya kadar devam edebilir. Ancak baz─▒ ki┼čilerde (yakla┼č─▒k %15) hastal─▒─č─▒n belirtileri 12 aya kadar uzayabilmektedir. Hastal─▒─č─▒ belirtili ge├žiren eri┼čkinlerin %11-22ÔÇÖsinin hastaneye yat─▒r─▒lmas─▒ gerekmektedir ve ortalama 27 g├╝n i┼čten uzak kal─▒rlar. Hepatit AÔÇÖn─▒n belirti g├Âstererek ge├žirilmesi ki┼činin ya┼č─▒ ile ilgilidir. ├ço─ču zaman 6 ya┼č─▒ndan k├╝├ž├╝k ├žocuklar genelde hastal─▒─č─▒ belirtisiz ge├žirirken, eri┼čkinlerin ├žo─čunlu─ču (yakla┼č─▒k %70) hepatit A enfeksiyonunu belirti vererek ge├žirirler.

Hepatit A olduk├ža ciddi olabilir. Ani geli┼čen karaci─čer yetmezli─či ile (akut fulminan hepatit) ├Âl├╝me neden olabilmektedir. Hepatit A k─▒sa s├╝reli bir hastal─▒─ča (akut hastal─▒k) neden olur, uzun s├╝reli devam etmez (kronik hastal─▒k). Hepatit B ve hepatit C kronik enfeksiyona neden olur.

Hepatit A t├╝m d├╝nyada yayg─▒n olarak g├Âr├╝len hastal─▒klardan birisidir. ├ľzellikle Latin Amerika, Afrika, Orta Do─ču, Asya, ve Bat─▒ Pasifik ├╝lkelerinde s─▒k g├Âr├╝lmektedir. Bu tablo g├Âstermektedir ki d├╝nyada pek ├žok ├╝lkeye yap─▒lan yolculuklarda hepatit A enfeksiyonuna yakalanma ihtimali y├╝ksektir. Amerika bula┼č─▒c─▒ hastal─▒klar─▒ kontrol merkezinin yolculuk yapacak ki┼čiler i├žin hepatit A a┼č─▒s─▒ olmalar─▒n─▒ ├Ânermedi─či sadece birka├ž ├╝lke vard─▒r: Kanada, Bat─▒ Avrupa, Avustralya, Yeni Zelanda ve Japonya.

Bir ki┼či hepatit A enfeksiyonu ge├žip ge├žirmedi─čini nas─▒l anlar?

Bunu sadece kan testi kesin olarak g├Âsterebilir. Hepatit A hastal─▒─č─▒n─▒n belirtileri vir├╝slerin neden oldu─ču di─čer hepatitlerle benzerdir. Kan testi ayn─▒ zamanda ki┼činin daha ├Ânce bir hepatit A enfeksiyonu ge├žirip ge├žirmedi─čini de g├Âsterir.

Hepatit AÔÇÖn─▒n tedavisi var m─▒d─▒r?

Hepatit AÔÇÖy─▒ tedavi edecek bir ila├ž yoktur, yani hepatit AÔÇÖn─▒n tedavisi yoktur. Yatak istirahati, s─▒v─▒ takviyesi ve ate┼č d├╝┼č├╝r├╝c├╝ ila├žlar kullan─▒lmaktad─▒r.

Hepatit A enfeksiyonu ge├žirmekte olan bir ki┼či hastal─▒─č─▒ ne kadar s├╝reyle ├ževresine bula┼čt─▒rabilir?

Hepatit A enfeksiyonunun hasta ki┼či taraf─▒ndan ├ževreye en muhtemel olarak bula┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ d├Ânem hastal─▒─č─▒n belirtilerinin ortaya ├ž─▒kmas─▒ndan iki hafta ├Ânce ba┼člar. A├ž─▒k bir ┼čekilde, e─čer ki┼či hepatit A hastas─▒ oldu─čunun fark─▒nda de─čilse di─čer insanlara hastal─▒─č─▒n bula┼čmas─▒n─▒ engellemek zordur. Hastal─▒─č─▒n bula┼čt─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒ zaman i├žinde azal─▒r ve belirtiler ba┼člad─▒ktan sonraki (ciltte ve g├Âzlerdeki sar─▒l─▒k) bir hafta veya daha uzun bir s├╝re devam eder.

E─čer bir ki┼či hepatit AÔÇÖya kar┼č─▒ a┼č─▒l─▒ de─čilse ve hepatit A ge├žiren bir ki┼či ile yak─▒n temasta bulunursa ne yapmal─▒d─▒r?

A┼č─▒l─▒ olmayan bir ki┼či hepatit A vir├╝s├╝ ile temas etti─čini d├╝┼č├╝n├╝yorsa hemen doktora ba┼čvurmal─▒d─▒r. Ger├žekten hepatit A vir├╝s├╝ ile kar┼č─▒la┼čm─▒┼č olma ihtimali varsa ki┼čiye imm├╝nglobulini (insanlardan al─▒nan ve hepatit AÔÇÖya kar┼č─▒ koruyucu antikorlar─▒da i├žeren konsantre antikorlar) verilebilir. Bu koruyucu antikorlar hepatit A hastal─▒─č─▒n─▒n geli┼čmesini engelleyebilir. Hepatit A imm├╝nglobulininin, vir├╝sle kar┼č─▒la┼čmadan sonraki iki hafta i├žinde uygulanmas─▒ gerekmektedir. ─░mm├╝nglobulin kar┼č─▒la┼čma sonras─▒ ne kadar k─▒sa s├╝re i├žinde uygulan─▒rsa hastal─▒ktan koruma ihtimali o kadar y├╝ksek olur.

Hepatit A enfeksiyonu birden fazla kez ge├žirilebilir mi?

Hay─▒r. Ki┼či birkez hepatit A ge├žirdi─činde, hastal─▒─ča kar┼č─▒ ba─č─▒┼č─▒kl─▒k kazan─▒r ve tekrar hastal─▒─ča yakalanmaz.

Hepatit A vir├╝s├╝n├╝n hepatit B ve hepatit C vir├╝slerinden fark─▒ nedir?

Hepatit A, B ve C vir├╝slerinin hepsi karaci─čere sald─▒ran ve birbirlerine benzer belirtilere neden olan vir├╝slerdir. ─░nsanlar hepatit A vir├╝s├╝n├╝ hastal─▒─č─▒ ge├žiren ki┼čiyle yak─▒n temas sonucunda al─▒r. Hepatit B ve C vir├╝sleri ise hasta ki┼činin kan─▒ veya v├╝cut s─▒v─▒lar─▒n─▒n hasta olmayan bir ki┼činin kan ak─▒m─▒na ula┼čmas─▒ yoluyla bula┼č─▒r. Hepatit B ve C vir├╝sleri hayat boyunca devam eden karaci─čer problemlerine neden olabilirken hepatit A hayat boyu s├╝ren bir enfeksiyona neden olmaz. Hepatit A ve BÔÇÖnin a┼č─▒s─▒ vard─▒r ancak ┼ču an i├žin insanlar─▒ hepatit CÔÇÖden koruyabilecek bir a┼č─▒ yoktur. E─čer bir ki┼či daha ├Ânce bu hepatitlerden herhangi birisini ge├žirmi┼čse, bu di─čerlerini ge├žirmesini engellemez. Di─čer hepatitleri de ge├žirebilir.

D─░FTER─░

Difteri Corynebacterium diphtheriae ad─▒ verilen bir bakteri taraf─▒ndan meydana getirilir. Ger├žek hastal─▒k bakteri toksinini veya zehirini v├╝cuda salg─▒lad─▒─č─▒ zaman ortaya ├ž─▒kar.DifteriÔÇÖye neden olan bakteri mikrobu alan ki┼činin a─č─▒z, bo─čaz ve burnunda ya┼čar ve di─čer insanlara ├Âks├╝rme veya hap┼č─▒rma yoluyla yani solunum yoluyla bula┼č─▒r. Nadiren ciltteki yaralardan direkt temasla veya difterili ki┼činin yaralar─▒ndan s─▒v─▒n─▒n bula┼čt─▒─č─▒ nesnelere dokunma yoluyla da bula┼čabilir.

DifteriÔÇÖnin kulu├žka s├╝resi k─▒sad─▒r: 2-5 g├╝nd├╝r. Bu s├╝re en az 1 g├╝n ile en fazla 10 g├╝n aras─▒nda de─či┼čir.DifteriÔÇÖnin ba┼člang─▒├ž belirtileri bo─čaz a─čr─▒s─▒, hafif ate┼č ve titreme ile so─čuk alg─▒nl─▒─č─▒na benzer. Hastal─▒k genellikle bo─čaz─▒n arka duvar─▒nda, nefes almay─▒ ve yutmay─▒ g├╝├žle┼čtiren kal─▒n bir zar tabakas─▒na neden olur. Bo─čaz d─▒┼č─▒nda, burun, ses telleri (larinks), g├Âz, vajina ve cilt gibi v├╝cudun di─čer b├Âlgeleri de etkilenir.

Difteri ciddi bir hastal─▒kt─▒r ve hastal─▒─ča yakalanan ki┼čilerin %5-10ÔÇÖu hayat─▒n─▒ kaybeder. DifteriÔÇÖye ba─čl─▒ ├Âl├╝mlerin %20ÔÇÖye yak─▒n─▒ yani ├Âlen her be┼č ki┼čiden biri 40 ya┼č─▒n ├╝zeri veya 5 ya┼č─▒n alt─▒ndad─▒r.

DifteriÔÇÖnin komplikasyonlar─▒n─▒n b├╝y├╝k k─▒sm─▒ difteri bakterisi taraf─▒ndan salg─▒lanan toksin veya zehire ba─čl─▒d─▒r. En s─▒k g├Âr├╝len komplikasyonlar─▒; anormal kalp at─▒mlar─▒na neden olan ve kalp ritmini bozan kalp tutulumu ve baz─▒ kaslarda ge├žici felce neden olan sinir tutulumudur. E─čer fel├ž diyafram─▒ etkilerse (solunum i├žin gerekli olan ana kas) hasta ki┼čide zat├╝rre veya solunum yetmezli─či geli┼čebilir. Bo─čazda g├Âr├╝len difteriÔÇÖde bo─čaz─▒n arka duvar─▒nda olu┼čan kal─▒n zar tabakas─▒ ciddi solunum problemlerine ve hatta bo─čulmaya neden olabilir.

Difteri hem antibiyotiklerle hem de difteri antitoksini ile tedavi edilir. Difteri antitoksini atlarda ├╝retilir ve ilk defa 1891ÔÇÖde AmerikaÔÇÖda kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Antitoksin v├╝cutta dokulara ba─članm─▒┼č olan toksini etkisiz hale getiremez, sadece serbest, dola┼č─▒mda bulunan toksini etkisiz hale getirir ve hastal─▒─č─▒n k├Ât├╝le┼čmesini, ilerlemesini engeller. Antitoksin kullan─▒lmadan ├Ânce hastan─▒n antitoksine kar┼č─▒ alerjik bir hassasiyeti olup olmad─▒─č─▒ kontrol edilmelidir.

Difteri, antibiyotik kullanmaya ba┼člad─▒ktan 48 saat sonras─▒ndan itibaren bula┼čt─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒n─▒ kaybeder. Bununla birlikte baz─▒ ki┼čiler antibiyotik tedavisine ra─čmen bakteriyi ta┼č─▒maya devam ederler ve tedavi tedavinin hastada 3 kez pe┼č pe┼če yap─▒lan k├╝lt├╝rlerin ├╝├ž├╝nde de negatif sonu├ž al─▒nmadan tedavi kesilmemelidir.

Difteri ge├žirmekte olan bir ki┼čiye bak─▒m veren ki┼čilerde standart temas profilaksisi (├Ânleme y├Ânelik tedavi) ├Ânlemleri al─▒nmal─▒ ve bu ki┼čilerin difteriÔÇÖye kar┼č─▒ tam olarak a┼č─▒l─▒ olduklar─▒ndan emin olunmal─▒d─▒r.

Bir kereden fazla difteri ge├žirmek m├╝mk├╝n m├╝d├╝r?

Evet. Difteri ge├žiren ki┼čiler, hastal─▒klar─▒ d├╝zelir d├╝zelmez mutlaka difteriÔÇÖye kar┼č─▒ a┼č─▒lanmal─▒d─▒r.

ÇOCUK FELCİ

Çocuk felcine (polio), poliovirus Tip 1, 2, 3 neden olur.

├çocuk felci (Polio) genellikle hasta ki┼čilerin d─▒┼čk─▒s─▒ ile yayd─▒─č─▒ polio vir├╝s├╝n├╝n bula┼čt─▒─č─▒ yiyecek ve i├žecekler yoluyla bula┼čmaktad─▒r. ─░yi y─▒kanmam─▒┼č eller bula┼čmada rol oynamaktad─▒r.

├çocuk felcinin kulu├žka d├Ânemi ortalama 6-20 g├╝nd├╝r (3 g├╝nden 35 g├╝ne kadar de─či┼čen aral─▒kta olabilir).

belirtileri

─░lgin├ž bir ┼čekilde ├žocuk felci (Polio) vir├╝s├╝n├╝ alan ve hastalanan ki┼čilerin %95ÔÇÖinde belirti g├Âr├╝lmez.

├çocuk felci vir├╝s├╝n├╝ alan di─čer %4-8ÔÇÖlik gruptaki ki┼čilerde bo─čaz a─čr─▒s─▒, ate┼č, bulant─▒, kusma gibi pek ├žok hastal─▒kta g├Âr├╝lebilecek, hafif, ├žok spesifik olmayan belirtiler g├Âr├╝l├╝r. Yakla┼č─▒k %1-2ÔÇÖlik grupta ise paralitik olmayan (fel├ž g├Âr├╝lmeyen) aseptik menenjit geli┼čir ve k─▒sa s├╝reli ense, s─▒rt ve bacak kaslar─▒nda sertlik meydana gelir.

T├╝m ├žocuk felci enfeksiyonlar─▒n─▒n (polio vir├╝s├╝n├╝n bula┼čt─▒─č─▒ grubun) %2ÔÇÖsinden az─▒nda bacaklarda, kollarda veya her ikisinde birden kal─▒c─▒ zay─▒fl─▒k ve felcin ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ klasik ÔÇťGev┼ček fel├žÔÇŁ tablosu g├Âr├╝l├╝r.

├çocuk felci vakalar─▒n─▒n ├žok b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ hafif olmas─▒na ra─čmen %2 vakada geli┼čen fel├ž ve kal─▒c─▒ sakatl─▒k bu hastal─▒─č─▒n korkulan bir hastal─▒k olmas─▒na yol a├žmaktad─▒r.

Fel├ž geli┼čen ├žocuk felci vakalar─▒n─▒n ├žocuk ya┼čta ise %2-5ÔÇÖi, eri┼čkinlerin ise %15-30ÔÇÖu hayat─▒n─▒ kaybetmektedir.

├çocuk felci vir├╝s├╝ ile enfekte olan hastalar, hastal─▒k ba┼člamadan 7-10 g├╝n ├Âncesinden itibaren vir├╝s├╝ yaymaya ba┼člarlar. Daha sonra ise 3-6 hafta s├╝reyle vir├╝s├╝ yaymaya devam ederler.

├çocuk felcinin tedavisi yoktur. ├çocuk felci ile enfekte olan ki┼čilere yatak istirahati ve s─▒v─▒ takviyesi gibi destekleyici tedavi verilir. Hasta ki┼čilerin d─▒┼čk─▒s─▒ ile vir├╝s├╝n yay─▒l─▒m─▒n─▒ engellemek i├žin standart ├Ânlemler al─▒nmal─▒d─▒r.

BO─×MACA

E─čer ya┼čam─▒n─▒z boyunca bo─čmacal─▒ bir ├žocuk g├Ârd├╝yseniz, bunu asla unutamazs─▒n─▒z. ├çocuk; akci─čerlerindeki havay─▒ bo┼čalt─▒ncaya kadar tekrar tekrar, ┼čiddetle ve h─▒zla ├Âks├╝r├╝r; daha sonra da adeta ├Âtercesine bir ses ├ž─▒kararak soluk al─▒r. Bunun ard─▒ndan tekrar ├Âks├╝r├╝k ba┼člar. Bu ┼čiddetli ├Âks├╝r├╝k n├Âbetleri haftalarca devam edebilir ve her ├Âks├╝r├╝k n├Âbetinden sonra hasta, oksijensiz kalmaktan ├Ât├╝r├╝ morarabilir veya kusabilir. Bo─čmacal─▒ bir ├žocu─čun yemesi, i├žmesi, hatta soluk al─▒p vermesi zor olabilir.

Bo─čmaca, ileri derecede bula┼č─▒c─▒ ve g├╝n├╝m├╝zde de olduk├ža s─▒k kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kan bir hastal─▒kt─▒r. Bordatella pertussis ad─▒ndaki bir bakteri taraf─▒ndan meydana getirilir.

Bu bakteri a─č─▒zda, burunda ve bo─čazda ya┼čayarak temasla, ├Âks├╝r├╝kle ve hap┼č─▒rmayla yay─▒l─▒r.Bo─čmaca hava yoluyla yay─▒l─▒r ve ├žok

bula┼č─▒c─▒ bir hastal─▒kt─▒r.

Bo─čmacaÔÇÖn─▒n kulu├žka d├Ânemi s─▒kl─▒kla 5-10 g├╝n aras─▒nda de─či┼čir. Belirtilerin ortaya ├ž─▒kmas─▒ i├žin maksimum s├╝re 21 g├╝nd├╝r.

Bo─čmacaÔÇÖn─▒n belirtileri, bakterinin bula┼čmas─▒ndan 7-10 g├╝n sonra ortaya ├ž─▒kar. Bo─čmaca ba┼člang─▒├žta hap┼č─▒rmayla burun akmas─▒yla, ate┼čle ve hafif ├Âks├╝r├╝kle birlikte so─čuk alg─▒nl─▒─č─▒na benzer ama aradan 1-2 hafta ge├žince, ┼čiddetli ├Âks├╝r├╝k n├Âbetleri ba┼člar, Bu d├Ânem genellikle 1-6 hafta devam eder ama, daha uzun da s├╝rebilir.

├ľks├╝r├╝─č├╝n hakim oldu─ču d├Ânem sona erdikten sonra ├žocuk, genellikle 2-3 haftada iyile┼čir. Bo─čmacal─▒ bir ├žocuk, bakteriyle temas─▒ndan yakla┼č─▒k 1 hafta sonra ba┼člamak ve ┼čiddetli ├Âks├╝r├╝─č├╝n ba┼člang─▒c─▒ndan yakla┼č─▒k 3 hafta sonra sona ermek ├╝zere bu hastal─▒─č─▒ ba┼čka bir ├žocu─ča bula┼čt─▒rabilir.

Bo─čmaca hastal─▒─č─▒ ├╝├ž d├Âneme ayr─▒l─▒r:

Kataral d├Ânem: Bu d├Ânem 1-2 hafta s├╝rer. Burun ak─▒nt─▒s─▒, hap┼č─▒rma, d├╝┼č├╝k dereceli ate┼č ve hafif ├Âks├╝r├╝k (so─čuk alg─▒nl─▒─č─▒ belirtilerine benzer belirtiler).

Paroksismal d├Ânem: Genellikle 1-6 hafta s├╝rer ancak 10 haftaya kadar devam edebilir. Karakteristik bulgular─▒ patlar tarzda, yo─čun ve h─▒zl─▒ ├Âks├╝r├╝k n├Âbetleridir. N├Âbetlerin sonunda hastalar oksijensiz kald─▒klar─▒ i├žin tipik tiz bir ses ├ž─▒kmas─▒na neden olan derin bir nefes al─▒rlar. Bebekler ve k├╝├ž├╝k ├žocuklar ├žok hasta ve s─▒k─▒nt─▒l─▒ g├Âz├╝k├╝rler ve n├Âbetler s─▒ras─▒nda morarabilir veya kusabilirler.

─░yile┼čme d├Ânemi: Aylarca s├╝rebilir. ├ľks├╝r├╝k genellikle 2-3 haftada kaybolmas─▒na ra─čmen hastalar bir solunum yolu enfeksiyonu ge├žirirlerse n├Âbetler tekrarlayabilir.

Bo─čmaca adolesan ve eri┼čkinlerde genellikle daha hafiftir ve di─čer solunum yolu enfeksiyonlar─▒nda g├Âr├╝len ├Âks├╝r├╝─če benzer diren├žli ├Âks├╝r├╝k vard─▒r. Bununla birlikte bu bireyler hastal─▒─č─▒ a┼č─▒lanmam─▒┼č veya eksik a┼č─▒lanm─▒┼č di─čer insanlara bula┼čt─▒rabilirler.

Bo─čmaca en ┼čiddetli olarak, 1 ya┼č─▒ndan k├╝├ž├╝k bebeklerde g├Âr├╝l├╝r; bu bebeklerin yar─▒dan fazlas─▒n─▒n hastaneye yat─▒r─▒larak tedavi edilmesi gerekir. Bo─čmaca, daha b├╝y├╝k ├žocuklarda ve eri┼čkinlerde de g├Âr├╝lebilir ama ├žok daha hafif seyreder; hastal─▒─č─▒n bo─čmaca oldu─ču fark bile edilmeyebilir. Bebeklerin ├žo─ču bo─čmacay─▒, daha b├╝y├╝k karde┼člerinden ya da anne-babalar─▒ndan kapar.

Bo─čmaca, ciddi komplikasyonlara neden olabilir; bo─čmacal─▒ her 10 ├žocuktan birinde zat├╝rree (pn├Âmoni), her 50 ├žocuktan yakla┼č─▒k 1ÔÇÖinde n├Âbetler (konv├╝lsiyon) geli┼čir. Bo─čmacaya yakalanan her 250 ki┼čiden birinin beyni, bu hastal─▒ktan etkilenir (ensefalopati).

Antibiyotikler bo─čmaca tedavisine yard─▒mc─▒ olmaktad─▒r. Hastal─▒─č─▒n tedavisini hekiminize dan─▒┼č─▒n─▒z. Kullan─▒lan antibiyotik ayn─▒ zamanda ayn─▒ evde ya┼čayan ki┼čilere ve hasta ile yak─▒n temasta olan ki┼čilere de, a┼č─▒l─▒ olup olmad─▒klar─▒na bak─▒lmaks─▒z─▒n, hastal─▒─č─▒n bula┼čmas─▒ ihtimalini azaltmak amac─▒yla uygulanmal─▒d─▒r.

Bo─čmaca ge├žiren ki┼či ile temasta bulunan 7 ya┼č─▒n alt─▒ndaki ├žocuklar e─čer hala difteri, tetanoz, bo─čmaca a┼č─▒ serilerini tamamlamad─▒ysa, hemen tamamlamas─▒ ├Ânerilir. E─čer difteri, tetanoz, bo─čmaca a┼č─▒lar─▒ tamam ise, ancak son doz a┼č─▒dan sonra 3 y─▒l veya daha uzun bir s├╝re ge├žtiyse, bir tekrar doz (g├╝├žlendirme dozu-rapel doz) difteri, tetanos, bo─čmaca a┼č─▒s─▒ uygulanmas─▒ ├Ânerilir.

Bo─čmaca hastalar─▒n─▒n ayr─▒ca yatak istirahat─▒, s─▒v─▒ deste─či ve ate┼či varsa ate┼činin kontrol alt─▒na al─▒nmas─▒ ├Ânerilir

BULA┼×ICI HASTALIKLARDAN ├çOCUKLARIMIZI NASIL KORUYALIM...

├çocukluk ├ža─č─▒, insanlar─▒n bula┼č─▒c─▒ hastal─▒klara en s─▒k tutulduklar─▒ d├Ânemdir ve son y─▒llarda, gerek bu alanda kullan─▒lan ila├žlar, gerekse al─▒nan genel ├Ânlemler sayesinde bula┼č─▒c─▒ hastal─▒k s─▒kl─▒─č─▒, ├Âzellikle geli┼čmi┼č ├╝lkelerde belirgin derecede azalm─▒┼čt─▒r. ─░├žme ve kullanma sular─▒n─▒n temizli─či ile tifo ve kolera gibi ├Âld├╝r├╝c├╝ hastal─▒klar─▒n kontrol alt─▒na al─▒nmas─▒, yayg─▒n a┼č─▒lama ile ├ži├žek hastal─▒─č─▒n─▒n t├╝m├╝yle ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ sa─članm─▒┼č, ├žocuk felci hastal─▒─č─▒ ise yok edilme a┼čamas─▒na gelmi┼čtir. Bu arada, ├╝lkemizin, D├╝nya sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝ kaynaklar─▒na g├Âre 1999 y─▒l─▒nda d├╝nyada ├žocuk felcinin hala g├Âr├╝ld├╝─č├╝ birka├ž yerden biri oldu─čunu belirtmek, hala gerek genel olarak devletin, gerekse anne babalar─▒n dikkatli davranmas─▒ gerekti─čini g├Âstermektedir.

├çocuklar─▒m─▒z─▒ Bula┼č─▒c─▒ Hastal─▒klardan Nas─▒l Koruyal─▒m ?
Evde al─▒nan basit ├Ânlemlerle, ├Âzellikle mide barsaklar─▒ etkileyen enfeksiyonlara kar┼č─▒ ba┼čar─▒ kazanmak m├╝mk├╝n olsa da, solunum yollar─▒n─▒ etkileyen bula┼č─▒c─▒ hastal─▒klara kar┼č─▒ al─▒nan ├Ânlemlerin ba┼čar─▒ ┼čans─▒ daha azd─▒r.

Burun, a─č─▒z ve g├Âz salg─▒lar─▒, solunum yolu enfeksiyonlar─▒n─▒n bula┼čmas─▒na yol a├žan temel kaynakt─▒r. Ellerin a─č─▒za ve buruna g├Ât├╝r├╝lmesi ve ├Âp├╝┼čmek, h─▒zla yay─▒lmaya neden olur. Bebekler ve k├╝├ž├╝k ├žocuklar genelde her┼čeye elleriyle dokunur ve ellerini a─č─▒zlar─▒na g├Ât├╝r├╝rler. Bir de buna ├╝lkemizde ├žocuklar─▒ ├Âpme ve ├Âp├╝┼čmenin geleneksel olarak yayg─▒nl─▒─č─▒n─▒ eklerseniz, var─▒lan sonu├ž daha k├Ât├╝ olacakt─▒r.

├ľks├╝r├╝k ve hap┼č─▒r─▒k sonras─▒ havaya yay─▒lan damlac─▒klar, bir s├╝re havada as─▒l─▒ kalarak, yay─▒l─▒ma neden olurlar.

─░shal ve sar─▒l─▒k gibi hastal─▒klar, kakayla bula┼čm─▒┼č ellerin a─č─▒za g├Ât├╝r├╝lmesi yoluyla bula┼č─▒r. ─░drar─▒n aksine, kakada ├žok say─▒da bakteri bulunur.

├ťlkemizde, pi┼čmeden yenen sebzeler (marul, taze so─čan, maydanoz vb.) pis sularla sulanabilmekte ve bu t├╝r g─▒dalar─▒n normal musluk suyuyla y─▒kanmas─▒, yeterli temizli─či sa─člamamaktad─▒r.

D├Âk├╝nt├╝l├╝ hastal─▒klardan kimileri (├Ârne─čin su├ži├že─či) i├ži suyla dolu kabarc─▒klarda bulunan mikroorganizmalarla bula┼č─▒r. Ancak her d├Âk├╝nt├╝l├╝ hastal─▒k cilt temas─▒yla bula┼čmaz.

Pi┼čmemi┼č et, olduk├ža y├╝ksek oranda (%20-50) bakteri bulundurur, ├ži─č yumurtan─▒n hastal─▒k bula┼čt─▒rma riski %1 den azd─▒r.

─░yi y─▒kanmam─▒┼č biberon vb malzemeler, solunum ve mide barsak hastal─▒klar─▒n─▒n yay─▒l─▒m─▒n da ├Ânemli yer tutar.

Tarak, f─▒r├ža, ┼čapka gibi e┼čyalar da, bula┼č─▒c─▒ cilt hastal─▒klar─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemlidir.

Evde Al─▒nabilecek ├ľnlemler:
El y─▒kama:
├ľnceleri, el y─▒kaman─▒n sadece mide barsak hastal─▒klar─▒n─▒ ├Ânlemede etkin bir y├Ântem oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝l├╝rd├╝, oysa art─▒k, solunum yolu enfeksiyonlar─▒n─▒n da yay─▒l─▒m─▒n─▒n bu yolla belirgin derecede azald─▒─č─▒n─▒ biliyoruz. Sabun kullan─▒lmasa bile, ellerimizi sadece suyla y─▒kayarak bir ├Âl├ž├╝de yarar g├Âr├╝r├╝z.

Tuvalet sonras─▒,
Bebeklerin altlar─▒n─▒ de─či┼čtirdikten sonra,
Nezle, grip vb durumlarda burun silinmesinin ard─▒ndan,
Akvaryum suyuna dokunulduktan sonra, eller mutlaka y─▒kanmal─▒d─▒r
├ľzellikle tuvalet sonras─▒ ├žocuklar─▒n el y─▒kamas─▒ mutlaka denetlenmeli, kre┼č ve g├╝nd├╝z bak─▒m evlerinde bu konu ├╝zerinde ├žok daha hassasiyetle durulmal─▒d─▒r.
Gerekli yerlerin dezenfektan maddelerle temizlenmesi:

Dezenfektan maddeler, bakterilerin ├žo─čunu ├Âld├╝r├╝r. ├ľzellikle, bebeklerin alt de─či┼čtirme yerlerinin, oyuncaklar─▒n─▒n, biberon, tabak, bardak vb. malzemelerin dezenfekte edilmesi, barsak hastal─▒klar─▒n─▒n yay─▒l─▒m─▒n─▒ b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de s─▒n─▒rland─▒r─▒r. ├ťst solunum yolu enfeksiyonu ge├žirenlerin burun salg─▒lar─▒n─▒n bula┼čt─▒─č─▒ yerlerde, viruslar 6 saate kadar canl─▒ kalabilirler.

├çocuklar─▒n kendi a─č─▒z ve burunlar─▒na dokunmalar─▒n─▒n engellenmesi:

Bu ├Ânlem solunum yolu enfeksiyonlar─▒n─▒n yay─▒l─▒m─▒n─▒ s─▒n─▒rland─▒r─▒r, ancak bebeklerde bunu sa─člamak pratikte olanaks─▒zd─▒r. Burundan sonra g├Âze g├Ât├╝r├╝len eller, g├Âzde enfeksiyon geli┼čmesine ortam haz─▒rlarlar.

├çocuklar─▒n yan─▒nda sigara i├žilmemesi:

Sigara duman─▒, so─čuk alg─▒nl─▒─č─▒, ├Âks├╝r├╝k, kulak iltihaplar─▒ ve ast─▒m gibi solunum yolu hastal─▒klar─▒n─▒n ┼čiddetini art─▒r─▒r.

├çocuklar─▒n hayvanlar─▒ ├Âpmelerinin ├Ânlenmesi:

Hayvanlarla ├žok yak─▒n temas, paraziter hastal─▒klar─▒n yay─▒l─▒m─▒na neden olur. Hayvan sevmeyi elle sevmek ve ard─▒ndan el y─▒kamayla b├╝t├╝nlersek, yeterli ├Ânlem alm─▒┼č oluruz.

─░├žme suyunun temizli─čine ├Âzen g├Âsterilmesi:
─░├žme sular─▒ konusunda titiz olmal─▒y─▒z. Kapal─▒ ambalaj i├žinde sat─▒lan her su yeterince denetlenmemi┼č olabilir. 10 litre i├žme suyu i├žine 25 damla ├žama┼č─▒r suyu damlatarak, kolera dahil su yoluyla bula┼čan her hastal─▒─ča kar┼č─▒ ├Ânleminizi alm─▒┼č olursunuz.

Etlerin iyi pi┼čirilerek yenmesi:
─░yi pi┼čmemi┼č etler, ishale yol a├žan bakterileri bar─▒nd─▒r─▒rlar. ├çi─č etler, pi┼čmeye haz─▒rland─▒ktan sonra, eller ve ├ži─č etin temas etti─či, kesme, tahtas─▒, b─▒├žak, tabak gibi malzemeler ├žok iyi y─▒kanmal─▒d─▒r. ─░├žleri iyi pi┼čmemi┼č -k─▒rm─▒z─▒ g├Âr├╝n├╝ml├╝- et ├žocuklara yedirilmemelidir. Etler pi┼čirildikten sonra, ├ži─č iken i├žinde tutulduklar─▒ tabak i├žinde kesinlikle servis yap─▒lmamal─▒d─▒r.

Et ve et ├╝r├╝nlerini ├╝zerinde kesmek i├žin, tahta de─čil plastik maddeler kullan─▒n:

Mikroorganizmalar, tahta y├╝zeylerden yeterince temizlenemezler. Temizlik a├ž─▒s─▒ndan plastik maddeler daha g├╝venlidir.

├çi─č yumurta yemekten sak─▒n─▒n:

Yumurta sar─▒s─▒ kat─▒ pi┼čmi┼č olmal─▒d─▒r. Aksi takdirde, yumurta i├žinde varolan olas─▒ bakteriler ├Âlmeyecektir. ┼×unu da ekleyelim ki, yumurta yoluyla mikrop alma riski %1 den azd─▒r.

Pi┼čirilmeden yenen g─▒dalar─▒n y─▒kanmas─▒na ├Âzen g├Âsterin:
Marul, taze so─čan, domates vb. ├ži─č yenen g─▒da maddeleri, ├Âzellikle yaz d├Âneminde 1 litre su i├žine 30 damla ├žama┼č─▒r suyu damlatarak klorlanm─▒┼č su i├žinde 30 dakika bekletilmelidir.

Olabildi─čince k├╝├ž├╝k ├žocuk bak─▒mevi-kre┼čleri tercih edin:

Kendi evlerinde bak─▒c─▒lar taraf─▒ndan bak─▒lan ├žocuklar, enfeksiyon a├ž─▒s─▒ndan an d├╝┼č├╝k risk alt─▒ndad─▒rlar. Kre┼čdeki ├žocuk say─▒s─▒ artt─▒k├ža, risk artar. So─čuk alg─▒nl─▒─č─▒n─▒n ├Âzellikle 1 ya┼č─▒na kadar ├Ânemli komplikasyonlara yol a├žt─▒─č─▒ ger├že─činden yola ├ž─▒karak, m├╝mk├╝nse 0-1 ya┼č grubu bebekleriniz i├žin kendi evinizde bak─▒c─▒y─▒, kre┼člere tercih edin.

Menenjitli ya da hepatitli hastalarla temas sonras─▒ mutlaka hekime ba┼čvurun:

├ľzellikle 4 ya┼č alt─▒ ├žocuklarda antibiyotik kullanarak, kimi t├╝r menenjitlerin geli┼čimi ├Ânlenebilir. Benzer ┼čekilde, hepatitle temas sonras─▒nda da, kullan─▒labilecek ila├žlar vard─▒r, bunu mutlaka bir ├žocuk hekimiyle g├Âr├╝┼č├╝n.

├çocuklar─▒n─▒z─▒n gerekli a┼č─▒lar─▒n─▒n yap─▒lm─▒┼č oldu─čundan emin olun:

Ciddi enfeksiyonlara kar┼č─▒ a┼č─▒l─▒ olmak son derece ├Ânemlidir. Ne var ki, ├╝lkemizde bu konuda ciddi ve standard bir uygulama yoktur. Her ├žocuk hekimi, kendine g├Âre bir a┼č─▒lama ┼čemas─▒ uygulamakta, d├╝nyan─▒n bir ├žok ├╝lkesinde zorunlu olan a┼č─▒lar, T├╝rkiyeÔÇÖde zorunlu de─čildir. Bu durum ├Âzellikle HIB a┼č─▒s─▒ i├žin ge├žerlidir; HIB a┼č─▒s─▒, 0-4 ya┼č aras─▒ ├žocuklarda, ├Ânemli bir menenjit t├╝r├╝n├╝ %90 oran─▒nda ├Ânleyebilmektedir. Her hekim ziyaretinde a┼č─▒ kart─▒n─▒z─▒ hekime g├Âsterip, eksik a┼č─▒s─▒ olup olmad─▒─č─▒n─▒ sorun. Bir di─čer nokta da, bu yolla, a┼č─▒lama protokol├╝nde olabilecek de─či┼čikliklerden zaman─▒n─▒zda haberiniz olacakt─▒r.

├çocu─čunuzu t├╝m├╝yle izole etmeye ├žal─▒┼čmay─▒n:

Aile i├ži tecrit konusu tart─▒┼čmal─▒d─▒r. ├çocukta hastal─▒k belirtileri ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒nda, art─▒k etken mikroorganizma, di─čer aile bireylerine de ├žoktan bula┼čm─▒┼čt─▒r. Zaten bir ├žocu─ču ayn─▒ ev i├žinde t├╝m├╝yle izole etmek de pratikte olanaks─▒zd─▒r.





Ana Sayfa Email G├Ânder Beni T├╝rk Hekimlerine Emanet Ediniz.