• email
  • facebook
  • twitter
Online Hizmetler
  • VERD─░─×─░M─░Z H─░ZMETLER

    Aile Sa─čl─▒─č─▒ Merkezimizde Verilen Hizmetlerin Listesi Buraya ─░├žin T─▒klay─▒n─▒z.
  • ├çALI┼×MA SAATLER─░M─░Z

    Hekimlerimizin ├çal─▒┼čma Saatleri ─░├žin Buraya T─▒klay─▒n─▒z.
  • VATANDA┼× REHBER─░

    Aile Sa─čl─▒─č─▒ Merkezimizde ─░┼člemleri Nas─▒l yapabilece─činize Dair Bilgilere Buradan Ula┼čabilirsiniz.
  • A─░LE HEK─░MLER─░M─░Z

    Aile Sa─čl─▒─č─▒ Merkezimizde G├Ârev Yapan Aile Hekimlerimizin Listesi ─░├žin Buraya T─▒klay─▒n─▒z.
  • DOKTORUNUZA SORUN

    Aile Hekiminize Soru Sormak ─░├žin Buraya T─▒klay─▒n─▒z.
´╗┐
Ana Sayfa > Ay Ay Bebek Geli┼čimi [Geri]    Bu Sayfay─▒ Yazd─▒r 
Ay Ay Bebek Geli┼čimi


12.AY BEBEK GEL─░┼×─░M─░

Bebe─činizin o bitmez t├╝kenmez enerjisini g├Ârd├╝─č├╝n├╝zde, onun hastaneden eve getirdi─činiz ufac─▒k yarat─▒k oldu─čuna inanamazs─▒n─▒z. Art─▒k ÔÇťkendi olma bilinciÔÇŁ ├žok geli┼čmi┼čtir.
Yani art─▒k kendini ÔÇťfarkl─▒ÔÇŁ bir insan olarak g├Ârmekte ve boyunu, ihtiya├žlar─▒n─▒ ve isteklerini net olarak bilmektedir.
Yakla┼č─▒k her be┼č bebekten ├╝├ž├╝ 12. ayda y├╝r├╝meye ba┼člar, ancak bunun bir genelleme oldu─čunu unutmamak gerekir. Onikinci ay sonunda bebe─činizin ayakta desteksiz durabilmesi, ancak y├╝r├╝meye haz─▒r olmamas─▒ da normal bir geli┼čim say─▒l─▒r.
Bebe─čin ilk ad─▒mlar─▒ genelde d├╝┼čmeyle sonu├žlan─▒r; bu zamanlarda bebe─če sar─▒lmak ve hi├žbir ┼čey olmad─▒─č─▒n─▒ yumu┼čak├ža anlatmak onu tekrar y├╝r├╝mesi i├žin cesaretlendirecektir. D├╝┼čt├╝kten sonra can─▒n─▒n yanmas─▒ndan ├žok, ba┼čar─▒s─▒z oldu─ču i├žin a─člar. Bu y├╝zden yan─▒na ko┼čup endi┼čenizi ona g├Âsterirseniz, d├╝┼čt├╝─č├╝ i├žin daha ├žok ├╝z├╝lecektir.
Bebe─činizin, ayakland─▒ktan sonra bile emeklemeye devam etmesi sizi endi┼čelendirmemelidir. Y├╝r├╝meye yeni ba┼člayanlar, emekleyerek istedikleri yere ula┼čmalar─▒ daha kolay oldu─čundan bir s├╝re daha emeklemeyi tercih edebilirler.
Zaman i├žerisinde bebek y├╝r├╝me i┼člevinin t├╝m mekani─čini anlayacakt─▒r. Makul bir g├╝venle, d├╝z bir hat ├╝zerinde y├╝r├╝yebildi─či zaman, k├Â┼čeleri nas─▒l d├Ânece─čini veya d├╝┼čmeden, kendi iste─čiyle nas─▒l duraca─č─▒n─▒ ke┼čfedecektir. Hareketli bir bebek oyun park─▒ndan veya yata─č─▒ndan t─▒rmanabilir ve bu tehlikeli bir bi├žimde d├╝┼čme riskini artt─▒r─▒r. Bebe─činiz t─▒rmanmay─▒ ├žok seviyorsa, karyolas─▒n─▒n bir taraf─▒n─▒ biraz a┼ča─č─▒ indirebilirsiniz, b├Âylelikle daha rahat i├žeri girer veya d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kar, ancak oday─▒ olas─▒ tehlikelerden ar─▒nd─▒rmal─▒s─▒n─▒z.
Bebe─činiz ka┼č─▒k veya ├žatal─▒ ├žok iyi kullanmasa da kendi kendine yemek yiyebilir. Uygun zamanlarda elleriyle yemek yemesine izin verin ve yapt─▒─č─▒ da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒ ho┼č g├Âr├╝n. Genelde, ebeveyn yemek yedirdi─činde, bebe─čin zorland─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝r ve asl─▒nda o yeme─či sevse bile reddedebilir.
Bu d├Ânemde bebe─činiz, biraz daha hareketlendi─činden, kilo almas─▒ yava┼člar. G├╝n i├žinde tek ├Â─č├╝n yiyip, birka├ž yiyecek d─▒┼č─▒nda ├Ân├╝ne sunulan her ┼čeyi reddedebilir. Az yedi─čini d├╝┼č├╝nmenizin bir nedeni de sindirim sisteminin art─▒k yemekleri eskisinden daha etkili bir bi├žimde sindirmesidir. Yemek yeme al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra yemek tercihleri de bu d├Ânemde olduk├ža belirginle┼čir. Aniden bebe─činiz ├žok sevdi─či muzu reddedip her ├Â─č├╝n elma yemek isteyebilir. Bu tamamen normaldir.
Bu d├Ânemdeki bebeklerin g├╝n i├žinde en az bir kez dinlenmeye, yani uykuya ihtiya├žlar─▒ vard─▒r. Genelde uyku i├žin en iyi zaman ├Â─čle yeme─činden hemen sonra olmakla birlikte, bu her zaman ger├žekle┼čemeyebilir. Kendi d├╝zeninize ya da onunkine uygun olarak, bebe─činizi farkl─▒ zamanlarda uyumaya te┼čvik edebilirsiniz.
Bu ay─▒n ba┼č─▒nda bebe─činiz, g├╝ndelik eylemleri ile ilgili ona s├Âyleyece─činiz pek ├žok ┼čeyi anlar. Bu ay sonunda bir iki kelimeyi kendine ├Âzg├╝ bir ┼čekilde s├Âyleyebilir.
Bebek hala uzanabildi─či her ┼čeyi anlamaya ve ├Â─črenmeye ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Eline ald─▒─č─▒ her ┼čey kurcalanmal─▒, sallanmal─▒ ve yere at─▒lmal─▒d─▒r. I┼č─▒─č─▒ a├ž─▒p kapamak ise en heyecan verici oyunlardan birisidir. Hareket eden hemen her nesne onu cezbeder ve art─▒k nesneleri par├žalara ay─▒rmaktan de─čil, bir araya getirmekten ho┼član─▒r.
Oyuncak sat─▒n al─▒rken, oyuncak kutular─▒n─▒n ├╝zerindeki ya┼č s─▒n─▒rlamalar─▒na ├Âzellikle dikkat etmelisiniz. Bunlar ├žocuklar─▒n zihinsel kapasitelerinin yan─▒ s─▒ra g├╝venlik nedenleriyle de konulmu┼čtur. E─čer kutudaki ya┼č s─▒n─▒r─▒ 3 ya┼č ├╝zerini g├Âsteriyorsa, bunun nedeni bu oyuncaklar─▒n daha k├╝├ž├╝k ya┼čtakilerin a─č─▒zlar─▒na sokabilecekleri k├╝├ž├╝k par├žalar─▒n─▒n olmas─▒d─▒r.Art─▒k daha karma┼č─▒k oyunlardan ho┼član─▒r. ├ľrne─čin elbiselerini kendi ├ž─▒karmak isteyebilir.
Bebe─činiz bir an ├žok anlay─▒┼čl─▒yken hemen sonras─▒nda huysuzla┼čabilir ve dediklerinizi dinlemeyebilir. Etraf─▒nda oynayacak birileri oldu─čunda dediklerinizi daha kolay kabul eder. Her ne kadar bu d├Ânemde beraber oynamasalar da yak─▒n─▒nda bir ya┼č─▒t─▒ olmas─▒ ho┼čuna gider, ancak genelde daha b├╝y├╝k ├žocuklarla oynamay─▒ tercih eder.
Oyuncak hayvanlar bu d├Ânemde bebe─činizin favori oyuncaklar─▒d─▒r ve genelde 1-2 tanesine ├žok ba─član─▒rlar. Bu oyuncaklar genelde uykuya ÔÇťge├ži┼čeÔÇŁ yard─▒mc─▒ olup, sizin bir alternatifiniz olurlar.
Her ├žocukta farkl─▒l─▒k g├Âstermekle beraber ayr─▒lma korkusunu bu d├Ânemde yo─čun ya┼čarlar. ─░nsan yad─▒rgama da ayn─▒ ┼čekilde de─či┼čkendir: bir yere gidildi─činde yak─▒n─▒nda olmaya ├žal─▒┼č─▒n, evdeyken bebek kendi ba┼č─▒na dola┼čabilir ve ke┼čfe ├ž─▒kabilir. Her ne kadar yad─▒rgama son bir iki ayd─▒r azalm─▒┼č olsa da hareketlendikten sonra tekrar ba┼člayabilir.
Bu ay sonunda bebe─činiz bir mizah anlay─▒┼č─▒ geli┼čtirecektir. ├ľrne─čin yapt─▒─č─▒ bir ┼čeye g├╝ld├╝─č├╝n├╝z├╝ g├Ârd├╝─č├╝nde bunu tekrar tekrar yapar.
Bu d├Ânem bebe─činiz ayn─▒ zamanda farkl─▒ ruh hallerini de yans─▒tacakt─▒r. Bebe─čin ruh hali tamamen sizin ruh halinize ba─čl─▒d─▒r; e─čer siz ├žok sinirliyseniz, bebe─činizi sakin tutmak pek m├╝mk├╝n olmayacakt─▒r. Sinirli oldu─ču zamanlarda k─▒sa bir s├╝re i├žin bebe─či odas─▒nda yata─č─▒na b─▒rak─▒p, kap─▒s─▒n─▒ kapatabilir ve biraz sakinle┼čmesini bekleyebilirsiniz. G├Âreceksiniz, g├Âsterecek insan olmad─▒─č─▒nda bebe─činizin siniri hemen ge├žecektir.
Bebe─činize disiplin verirken tutarl─▒ olman─▒n ├Ânemini daha ├Ânce belirtmi┼čtik. Ancak ya┼č─▒ ilerledik├že ├ževresinde her ┼čeyin tutarl─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ anlayacakt─▒r. E─čer s├╝rekli bebe─čin arkas─▒nda ko┼čturursan─▒z, bir zaman sonra size dikkat etmeyi b─▒rakacakt─▒r. Planlad─▒─č─▒n─▒z disiplin taktiklerini tehlike potansiyeli olan veya ├ževresini rahats─▒z eden durum ve davran─▒┼člar i├žin saklamal─▒s─▒n─▒z. Hat─▒rlanmas─▒ gereken ne kadar az kural olursa, bunlar─▒ uygulamas─▒ da o kadar kolay olur.
Yak─▒nda bebe─činiz 1. ya┼č─▒n─▒ kutlayacak. Her ne kadar bu ya┼čg├╝n├╝, bebekli─čin biti┼čini g├Âsterse de bebek├že davran─▒┼člar─▒n bitmi┼č oldu─čunu g├Âstermez. Ancak bebekli─čin verdi─či ├žaresizlik d├Ânemi arkada kalm─▒┼č ve olgunla┼čma d├Ânemine girilmi┼čtir. Ve sizin ÔÇť├žok ├ÂzelÔÇŁ bebe─činiz, ÔÇť├žok ├ÂzelÔÇŁ bir ├žocuk olma yolunda h─▒zla ilerlemektedir.

12.AY D├ľN├ťM NOKTALARI
SOSYAL F─░Z─░KSEL Z─░H─░NSEL
ÔÇó Anne-babaya, tan─▒d─▒klar─▒na ve sevdi─či nesnelere ┼čefkat ve ilgi g├Âsterir.
ÔÇó Uykuya kar┼č─▒ direnir.
ÔÇó Ruh halleri de─či┼čkenlik g├Âsterir.
ÔÇó Anne-babadan ayr─▒lmaya kar┼č─▒ ├žok tepki g├Âsterir.
ÔÇó Ebeveynlerden, gere─činden fazla yard─▒m bekler.
ÔÇó Sevmedi─či yemeklere veya yemek yedirilmeye direnir.
ÔÇó Espri anlay─▒┼č─▒ geli┼čir.
ÔÇó Kalkma, y├╝r├╝me ve dola┼čma kar─▒┼č─▒m─▒ bir eylem i├žersindedir.
ÔÇó Tutunmadan bir iki ad─▒m atar veya tekerlekli bir oyunca─ča dayanarak y├╝r├╝r.
ÔÇó Karyoladan t─▒rmanabilir.
ÔÇó Merdiven ├ž─▒kabilir.
ÔÇó Ayaktayken kolayca oturma pozisyonuna ge├žebilir.
ÔÇó ├ç├Âmelme pozisyonundan ellerini kullanarak aya─ča kalkabilir.
ÔÇó Telefon, araba gibi oyuncaklar─▒ kullanmay─▒ ├Â─črenir.
ÔÇó Bir eli di─čerine tercih eder.
ÔÇó ─░ki nesneyi kol altlar─▒na sokup, ├╝├ž├╝nc├╝s├╝n├╝ eline alabilir.
ÔÇó Kendisine verilen talimatlar─▒ ve s├Âylenilen pek ├žok ┼čeyi anlar.
ÔÇó ÔÇťAnneÔÇŁ d─▒┼č─▒nda bir iki kelime daha s├Âyleyebilir.
ÔÇó Dergi ve kitaplardaki hayvanlar─▒ tan─▒r.
ÔÇó Kaybolan bir nesneyi, g├Ârmese bile son buldu─ču yere bakar.
ÔÇó Olaylar─▒ daha uzun s├╝re hat─▒rlar.

11.AY BEBEK GEL─░┼×─░M─░

Bebe─činiz art─▒k rahatl─▒kla ayakta durabilir ve bunu yaparken her t├╝rl├╝ yard─▒m─▒ reddeder. Ayr─▒ca, ayakta iken yava┼č yava┼č e─čilip, d├╝┼čmeden oturma pozisyonuna ge├žebilir. Bunu yaparken arada durur ve e─čilip iki baca─č─▒n─▒n aras─▒ndan bakar. Etraf─▒n─▒ farkl─▒ a├ž─▒lardan g├Ârmek onu heyecanland─▒r─▒r.
Bebekler ortalama olarak 11 ayl─▒kken, sehpa kenar─▒na tutunarak y├╝r├╝yebilirler. Ancak bu her bebekte de─či┼čen bir durumdur ve sizin bebe─činiz de bunu daha erken ya da daha ge├ž becerebilir. Sehpa kenar─▒nda ├žok rahat y├╝r├╝meye ba┼člad─▒ktan sonra yava┼č yava┼č ellerini b─▒rakacakt─▒r veya tutunmay─▒ aniden unutacakt─▒r. Tek aya─č─▒n─▒n ├╝zerinde ve parmak ucunda y├╝r├╝meyi deneyecektir. T├╝m deste─čini tek eline vererek e─čilip yerden bir oyuncak almaya ├žal─▒┼čabilir.
Bebe─činiz aya─ča kalk─▒p, tutunarak da olsa y├╝r├╝meye ba┼člad─▒─č─▒nda ayakkab─▒ giymeye haz─▒r demektir. Ancak ayak kaslar─▒n─▒n g├╝├žlenmesi i├žin ev i├žinde m├╝mk├╝n oldu─čunca ├žorapla gezdirmeye devam edin. Bebek ├žok iyi y├╝r├╝meye ba┼člayana dek ayakkab─▒lar yumu┼čak ve elastik olmal─▒d─▒r. Bir├žok anne, bebe─činin kal─▒n ve sert tabanl─▒ ayakkab─▒ giymesi gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝r, ancak bu yanl─▒┼č bir kan─▒d─▒r. Sert ayakkab─▒lar aya─č─▒n─▒n burkulmas─▒na neden olabilir.
Merdivenler hemen hemen t├╝m ├žocuklar─▒n ilgisini ├žeker. ├ço─ču bebek yukar─▒ ├žok rahat ├ž─▒kar ve merdiven ba┼č─▒na vard─▒─č─▒nda nas─▒l inece─čini bilemedi─činden korkarak a─člamaya ba┼člar. En az bir sonraki aya kadar merdiven inmeyi beceremeyecektir. Bebe─činiz merdiven ├ž─▒kmay─▒ ├Â─črendi─činde s├╝rekli olarak g├Âzetiminiz alt─▒nda olmal─▒d─▒r.
Bebe─činiz, t├╝m bunlar─▒ denerken bir├žok kez d├╝┼čecektir. E─čer bu d├╝┼čmelere ├žok b├╝y├╝k tepkiler g├Âstermezseniz, bebe─činiz de -├žok can─▒ ac─▒mad─▒─č─▒ s├╝rece- tepki vermez. E─čer bir d├╝┼čme sonras─▒nda bebe─činiz a─člayacak gibiyse ona sar─▒l─▒n ve sanki ├žok komik bir hareket yapm─▒┼č gibi g├╝l├╝n, onu da g├╝ld├╝rmeye ├žal─▒┼č─▒n. Sadece sizi g├╝ld├╝rmek i├žin tekrar d├╝┼čmeye ├žal─▒┼čmayaca─č─▒ndan emin olmal─▒s─▒n─▒z.
Bebe─činizin uyku d├╝zeni de bu ay de─či┼čebilir. Uykular─▒ g├╝n i├žinde k─▒sal─▒p, geceleri uzayabilir. Ya da g├╝n i├žinde iki uykuyu birle┼čtirip bir kez, ancak uzun s├╝reli uykuya yatabilir. Bu gibi durumlarda bebek t├╝m ├Â─čleden sonra uykusuz kalaca─č─▒ndan ak┼čam yeme─čine do─čru huysuzla┼čabilir. Bu y├╝zden belki de en iyi yol, ├Â─čle yeme─čini erken verip, hemen yemek sonras─▒nda uyumas─▒n─▒ sa─člamak, yani tek uykuyu m├╝mk├╝n oldu─čunca ge├že almakt─▒r.
Bebek geceleri uykuya dalmakta zorlan─▒yorsa, banyosunu gece yapt─▒rmay─▒ deneyin. Il─▒k bir banyo, onun t├╝m gece boyunca uyumas─▒na yard─▒mc─▒ olacakt─▒r. E─čer hen├╝z ba┼člamad─▒ysan─▒z, her g├╝n y─▒kamaya ba┼člamak i├žin iyi bir d├Ânemdesiniz; ├ž├╝nk├╝ bebek hem g├╝n i├žinde yerlerde dola┼čmaktan, hem de kendi kendine yemek yemeye ├žal─▒┼čmaktan kirlenir.
Onbirinci ayda bebek fiziksel geli┼čiminin yan─▒ s─▒ra di─čer bir├žok alanda da geli┼čim g├Âsterir. ├ľrne─čin, mutfaktan gelen ses ve kokulardan, ak┼čam yeme─činin haz─▒rlanmakta oldu─čunu anlar. Bunu ├Ânceden anlayarak, fazla ÔÇťsab─▒rÔÇŁ g├Âsteremese de, herhangi bir ┼čey i├žin bekleyebilmeyi ├Â─črenir.
Baz─▒ zamanlar bebe─činizin ona s├Âyledi─činiz ┼čeyleri duymad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmek sizi endi┼čelendirebilir. Asl─▒nda bebe─činiz, b├Âyle zamanlarda yapt─▒─č─▒ i┼čle o kadar me┼čguldur ki size cevap vermek istemez. Ancak duyma ile ilgili endi┼čeleriniz b├╝y├╝yorsa ├žocuk doktorunuza dan─▒┼čmal─▒s─▒n─▒z.
Birinci senesinde ├žok az bebek kelime s├Âyleyebilir ve bilinenin aksine konu┼čma bir zeka belirtisi de─čildir. Bir├žok bebek pasif kelime hazinesine sahiptir; yani s├Âyleyemese bile yakla┼č─▒k on nesnenin anlam─▒n─▒ bilir ve -istedi─činde- basit talimatlara uyabilir. ┼×imdiye kadar yapmad─▒ysan─▒z, talimatlar─▒n─▒za ÔÇťl├╝tfenÔÇŁ ve ÔÇťte┼čekk├╝r ederimÔÇŁi eklemek i├žin en uygun zamand─▒r. Bebe─činiz konu┼čmaya ba┼člad─▒─č─▒nda, bu kelimeler do─črudan konu┼čmas─▒na yans─▒yacakt─▒r.
Bebe─činizin konu┼čmas─▒ndaki kusurlar─▒n bebe─činizin dil geli┼čimini bozaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmeniz yersiz bir endi┼če kayna─č─▒d─▒r. ÔÇťBebek tarz─▒ konu┼čmaÔÇŁ hemen her dilde mevcuttur ve normal ┼čartlarda dil geli┼čimini etkilemez.
Bebek art─▒k ├žok d├╝zg├╝n olarak nesneleri kavrar ve parmaklar─▒n─▒ daha iyi kullanabilir. Ba┼čparmak ve i┼čaret parma─č─▒ ile nesneleri daha kolay tutar; ├Ârne─čin bir muz par├žas─▒n─▒ ustal─▒kla tabaktan alabilir.
Ke┼čfetmeye y├Ânelik davran─▒┼člar─▒ onu oyuncak ve di─čer nesneleri s─▒n─▒fland─▒rmaya y├Ânlendirir. Bebek s├╝rekli olarak ┼čekil ve ebatlar─▒ inceler; ├Ârne─čin plastik bir kap ile cam barda─č─▒n aras─▒ndaki fark─▒ anlamaya ├žal─▒┼č─▒r. K├╝├ž├╝k bir kab─▒n b├╝y├╝─č├╝n i├žine girece─čini, ama tam tersinin olamayaca─č─▒n─▒ bilir.
Bebe─činize kitap okumak ve resimler g├Âstermek bebe─čin etraf─▒ndaki nesneleri daha iyi tan─▒mas─▒n─▒ sa─člar. Ancak ona bu d├Ânemde harf veya kelime ├Â─čretmeye ├žal─▒┼čmay─▒n. Bunun yerine kitaba bakmay─▒ sevimli bir oyun haline d├Ân├╝┼čt├╝r├╝n.
Bu d├Ânemde bebek ÔÇťoyuncak nerede?ÔÇŁ oyununu oynamaya bay─▒l─▒r.
Saklanan oyunca─č─▒ daha ustal─▒kla arayabilir. E─čer oyuncak daha ├Ânce saklanan yerde de─čilse bile mutlaka ba┼čka bir yerde gizlenmi┼č oldu─čunu bilir. Aramaya devam eder ve sizin de ufak tefek yard─▒m─▒n─▒zla bu b├╝y├╝k s─▒r ├ž├Âz├╝l├╝r!
Anne ve baban─▒n bebekle ili┼čkileri farkl─▒d─▒r, ancak her ikisi de ├žok de─čerlidir. Farkl─▒ g├Âr├╝n├╝┼čler, farkl─▒ fikirler ve farkl─▒ ileti┼čim bebe─čin insanlar─▒ ve ├ževresini daha rahat anlamas─▒n─▒ sa─člar. E─čer bebe─činizi tek ba┼č─▒na b├╝y├╝t├╝yorsan─▒z, kar┼č─▒ cinsten insanlarla ileti┼čim kurmas─▒na olanak tan─▒mal─▒s─▒n─▒z. E─čer bu insanlar ara s─▒ra da olsa, bebe─činizle bire bir ileti┼čim kurarlarsa, bu size de biraz dinlenme imkan─▒ verir.
Bebe─činiz hala daha sizin deste─činize ihtiya├ž duyar. Size her sar─▒ld─▒─č─▒nda veya ilgi bekledi─činde kar┼č─▒l─▒k g├Ârece─činden emin olmal─▒d─▒r.
Onu ┼č─▒martt─▒─č─▒n─▒z─▒ s├Âyleyen yak─▒nlar─▒n─▒za kulak asmamal─▒s─▒n─▒z.

11.AY D├ľN├ťM NOKTALARI
SOSYAL F─░Z─░KSEL Z─░H─░NSEL
ÔÇó Saklanma-bulma veya top atma gibi oyunlardan ├žok ho┼član─▒r.
ÔÇó Her zaman kat─▒l─▒mc─▒ olmayabilir.
ÔÇó S├╝rekli onaylanmay─▒ bekler.

ÔÇó Destekle ayakta dururken ├Âne do─čru e─čilebilir.
ÔÇó Ayakta dururken d├╝┼čmeden oturabilir.
ÔÇó Parmak ucunda durabilir.
ÔÇó ├ç├Âmelir ve e─čilir.
ÔÇó Kutu kapa─č─▒n─▒ kald─▒r─▒r.
ÔÇó Kitap sayfalar─▒n─▒, birer birer olmasa bile ├ževirebilir.
ÔÇó Nesneleri bilin├žli olarak yerlerine koyabilir.
ÔÇó Ufak nesneleri tutup kald─▒rabilir.
ÔÇó Ka┼č─▒─č─▒ a─čz─▒na g├Ât├╝rebilir.
ÔÇó Ayakkab─▒ ve ├žorab─▒n─▒ ├ž─▒kartabilir.
ÔÇó Amac─▒na ula┼čabilmek i├žin ara├žlar kullanmay─▒ dener; ├Ârne─čin ufak bir iskemleyi
y├╝r├╝te├ž gibi kullanmay─▒ deneyebilir.
ÔÇó Baz─▒ nesnelerin sembol├╝ olan kelimeleri hat─▒rlar (ÔÇŁu├žakÔÇŁ dendi─činde g├Âky├╝z├╝n├╝ i┼čaret edebilir).
ÔÇó S├Âyledikleri hala anla┼č─▒lamaz; ancak birka├ž anlaml─▒ ses ├ž─▒karabilir.
ÔÇó Ritmik sesleri ve y├╝z ifadelerini ├žok rahat taklit eder.

10.AY BEBEK GEL─░┼×─░M─░

Bebe─činiz i├žin ├ževresindeki d├╝nya sadece oyunlardan ibarettir ve istedi─či her oyunu oynayabilece─čine inan─▒r. Bir ├žok bebek bak─▒m kitab─▒ evde yeterince ├Ânlem al─▒nd─▒─č─▒ takdirde hi├ž endi┼čelenmeden bebe─činizin ├ževresini tan─▒mas─▒na olanak vermenizi ├Ânerir.
Her ebeveyn bunu hayata ge├žirmenin s├Âylendi─či kadar kolay olmad─▒─č─▒n─▒ bilir. E┼čyalar─▒ ortadan kald─▒r─▒p, kap─▒lar─▒ kilitleyip, pencerelere demir, prizlere kapak takt─▒rsan─▒z da, sonu├žta sizin de evde baz─▒ ihtiya├žlar─▒n─▒z olaca─č─▒ i├žin, evi ancak bir noktaya kadar g├╝venli hale getirebilirsiniz. Bu y├╝zden de bebek evde baz─▒ b├Âlgelere girme izni olmad─▒─č─▒n─▒ bilmelidir.
Masa ├Ârt├╝s├╝ kullan─▒yorsan─▒z ├╝zerinde tabak-├žanak bulundurmamaya gayret edin. Banyo ve mutfak kap─▒lar─▒n─▒ kapal─▒ tutun.
Klozet kadar e─členceli ba┼čka oyuncak yoktur: h─▒┼č─▒rt─▒l─▒ sesler ├ž─▒kart─▒r ve i├žine kolayl─▒kla e┼čyalar at─▒labilir! Bebe─činiz art─▒k ÔÇťhay─▒rÔÇŁ dan anl─▒yordur ve hatta bunu tekrar edip kafas─▒n─▒ sallayabiliyordur. Ancak bu onu engellemez. S├╝rekli ÔÇťhay─▒rÔÇŁ deseniz bile o hi├ž yorulmadan bir yasak yerden di─čerine ge├žmekten vazge├žmeyecektir. (Bebe─čin ba┼č─▒n─▒ sallay─▒p isteklerinize ÔÇťevetÔÇŁ demesi i├žin daha birka├ž ay─▒n─▒z var).
Sab─▒rl─▒ ve sakin olmak size zor g├Âr├╝nse de, bebe─čin kendi kendini kontrol etmeyi ├Â─črenmesinin ba┼čka yolu yoktur. Bebek i├žin potansiyel tehlike olarak g├Âz├╝ken herhangi bir nesne veya durum ├žok sakin olarak de─čerlendirilmelidir. Onun baz─▒ durumlar─▒n tart─▒┼č─▒lmayaca─č─▒n─▒ kabul etmesi gerekmektedir.
Bebe─činizin kendi kendine oturmak gibi baz─▒ temel a┼čamalar─▒ becermi┼č olmas─▒ gerekmektedir; ancak unutmay─▒n ki her 10 ayl─▒k bebe─čin motor geli┼čimi farkl─▒ olur. Oturma ve buna ba─čl─▒ olan her hareketi bebe─činiz art─▒k ├žok rahat ger├žekle┼čtirebilmelidir. D├Ânebilir, e─čilebilir, pozisyonunu de─či┼čtirebilir ve otururken karn─▒n─▒n ├╝zerine yat─▒p tekrar do─črulur.
Hemen hemen t├╝m bebekler bu d├Ânemde emekler, baz─▒lar─▒ ise ÔÇôbiraz destekle- ayakta kendi ba┼č─▒na durabilir. Baz─▒lar─▒ mobilyalar─▒n etraf─▒nda dola┼č─▒r, ├žok az─▒ bir ka├ž ad─▒m atar, yine ├žok az─▒ y├╝r├╝meye ba┼člar.
Emeklemeyi veya y├╝r├╝meyi, ÔÇťzaman─▒ndaÔÇŁ ger├žekle┼čtirmeyen bebeklerin anne-babalar─▒, onlar─▒n etrafa kar┼č─▒ meraks─▒z olmalar─▒ndan yak─▒n─▒r. Daha ├Ânce belirtti─čimiz gibi, o s─▒rada bebek konu┼čma veya oyuncaklar─▒ detayl─▒ inceleme gibi bamba┼čka bir alanda kendini geli┼čtiriyor olabilir. Ger├žekte endi┼čelenecek hi├žbir durum yoktur. Her ne kadar bu bebekler motor becerilerini biraz erteleseler de sonradan ├žok h─▒zl─▒ geli┼čme g├Âsterip aray─▒ kapatabilirler. Sanki sonras─▒ i├žin enerji depolad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nebilirsiniz. Baz─▒s─▒ karyolas─▒n─▒n kenarlar─▒na tutunup ayakta durmaya ├žal─▒┼č─▒r. Bazen, gecenin bir yar─▒s─▒, odas─▒ndan sesler gelir, gidip bakt─▒─č─▒n─▒zda onu tamamen uyan─▒k, karyolas─▒n─▒n kenar─▒nda aya─ča kalkma egzersizi yaparken bulabilirsiniz.
├çok hareketli bir bebek g├╝n i├žinde bir saat ve gece 11 saat uyuyabilir. Bu size yeterli g├Âr├╝nmeyebilir, ancak bu bebekler de en az ├žok uyuyanlar kadar enerjik olabilirler.
Bebe─činiz, art─▒k tamamen uyan─▒kken uykuya dalma zorluklar─▒ ya┼čayabilir. E─čer b├Âyleyse rahatlamak i├žin size ihtiya├ž duyar. Tam uyumadan ├Ânce, onu kuca─č─▒n─▒za yat─▒r─▒p masal okuyabilir veya ninni s├Âyleyebilirsiniz. ├ľnemli olan uyku haline ge├žerken onu yata─č─▒na koyman─▒zd─▒r. Bebe─čin dil geli┼čimi i├žin en iyi yollardan birisi bu zamanda ona kitap okumakt─▒r, ├Âzellikle de masal kitaplar─▒.. Her ne kadar onun en sevdi─či i┼č, kitaplar─▒ raflardan ├ž─▒kar─▒p yere atmak olsa da, asl─▒nda kitab─▒ okumak da ona ilgin├ž gelecektir. Kitaplardaki resimlere bakmaya ve -anlatt─▒─č─▒n─▒z─▒n yar─▒s─▒n─▒ anlamasa da- ona okuman─▒za bay─▒l─▒r. E─čer sayfalar─▒ kendi ├ževirmekten ve baz─▒ sayfalar─▒ daha uzun s├╝re incelemekten ho┼član─▒yorsa bunu yapmas─▒na izin vermelisiniz. Bu d├Ânemde bir oturu┼čta kitab─▒ bitirmek neredeyse imkans─▒zd─▒r. Bebe─činizin ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler- siz anlayamasan─▒z bile- konu┼čma tonlar─▒d─▒r. Bu ya┼čtaki bebek, ÔÇŁba┼č-ba┼čÔÇŁ, ÔÇťbay-bayÔÇŁ gibi basit kelimeler s├Âyleyebilir ve anlad─▒─č─▒ kelimeler de olduk├ža fazlad─▒r. ÔÇťG├ÂsterÔÇŁ dedi─činiz zaman bir ├žok nesneyi eliyle g├Âsterebilir. Art─▒k ÔÇťsaklanmaÔÇŁ oyununu kendine g├Âre yorumlamaktad─▒r ve ÔÇťneredesin?ÔÇŁ dendi─činde kendi stiliyle y├╝z├╝n├╝ kapat─▒r. Y├╝z├╝n├╝ eliyle veya battaniyesiyle kapatarak size o oyunu oynamak istedi─čini belli eder. E─čer bu soru gelmezse onu araman─▒z i├žin size seslenir.
Bazen hemen kendini g├Âsterir, bazen ise saklanmas─▒ birka├ž saniye s├╝rer. ÔÇťHah,i┼čte burdas─▒nÔÇŁ diye ba─č─▒rd─▒─č─▒n─▒zda ├žok ho┼čuna gider ve bu oyundan hi├ž s─▒k─▒lmaz (ancak do─čal olarak siz s─▒k─▒l─▒rs─▒n─▒z). Onun mant─▒─č─▒na g├Âre o sizi g├Âremiyorsa siz de onu g├Âremezsiniz!
Bebe─činizin ├Âzellikle kendi ilgi duydu─ču alanlarda daha ├žok ┼čey ├Â─črenebilmek i├žin yeni talimatlara a├ž─▒k ve hevesli oldu─čunu fark edeceksiniz- ├Ârne─čin kendi kendine ka┼č─▒k tutmak gibi. Ancak ayn─▒ hevesi bez de─či┼čtirmek gibi ortak ger├žekle┼čtirmeniz gereken ba┼čka alanlarda g├Âremeyebilirsiniz. Bir dakika i├žin bile olsa ho┼članmad─▒─č─▒ bir i┼či yapmak onu sinirlendirecektir ve bunu size ba─č─▒rarak g├Âsterecektir.
Bebe─čin ara┼čt─▒rma d├╝rt├╝s├╝ onu s├╝rekli yasak b├Âlgelere gitmeye itecektir, bunun i├žin kendisine k─▒z─▒ld─▒─č─▒nda mutsuz olacakt─▒r. Ancak unutmay─▒n ki yasaklad─▒─č─▒n─▒z b├Âlge s├╝rekli yasak olarak kalmal─▒d─▒r, yasa─č─▒ kald─▒rd─▒─č─▒n─▒z zaman her yasa─č─▒n kalkabilece─čini d├╝┼č├╝n├╝r.
10. AYDA BEBEK K─░TAPLARLA ─░LG─░LENMEYE BA┼×LAR. BIRAKIN SAYFALARI KEND─░ ├çEV─░RS─░N.

10.AY D├ľN├ťM NOKTALARI
SOSYAL F─░Z─░KSEL Z─░H─░NSEL
ÔÇó Suyla oynamaktan ho┼član─▒r.
ÔÇó Kendisi hakk─▒nda bilinci geli┼čir ve sosyal onay bekler.
ÔÇó Kendisi ile oynanmas─▒n─▒ bekler.
ÔÇó ├ťz├╝nt├╝, sevin├ž, k─▒zg─▒nl─▒k gibi hislerini belli eder.
ÔÇó De─či┼čik mekanlardan korkar.
ÔÇó Y├╝z mimiklerini ve jestleri taklit eder.
ÔÇó De─či┼čik saklanma oyunlar─▒na bay─▒l─▒r.

ÔÇó Kendi kendine aya─ča kalkabilir.
ÔÇó ─░ki elinden tutularak y├╝r├╝yebilir.
ÔÇó Sandalyeye ├ž─▒k─▒p inebilir.
ÔÇó Ayakta dururken kendi kendine oturabilir.
ÔÇó Gece yar─▒s─▒ ayakta durmaya ├žal─▒┼čman─▒n neden olabilece─či t├╝rden uyku problemleri ya┼čar.
ÔÇó Sallanarak veya m─▒r─▒ldanarak m├╝zi─če e┼člik eder.
ÔÇó Tek eli ile iki k├╝├ž├╝k nesneyi tutabilir.
ÔÇó ─░steyerek nesneyi b─▒rakabilir ancak bunu ├žekinerek yapar.
ÔÇó Bir eli ve v├╝cudun tek bir taraf─▒n─▒ tercih etmeye ba┼člar.

ÔÇó Gittik├že daha belirgin bir ┼čekilde yak─▒nlar─▒n─▒ taklit eder.
ÔÇó Baz─▒ kelimelere ve talimatlara uyar.
ÔÇó ─░├žindekileri g├Ârmek i├žin ├žekmeceleri a├žar.
ÔÇó Nesneleri beraber yerle┼čtirmeye ├žal─▒┼č─▒r.

9.AY BEBEK GEL─░┼×─░M─░

EV─░ BEBE─×E G├ľRE YEN─░DEN D├ťZENLEME ZAMANI GELD─░ !
BU AY DORU─×A ├çIKAN MERAK DUYGUSU EVDE
AÇILMADIK ÇEKMECE, DEVRİLMEDİK SAKSI BIRAKMAYABİLİR.
Do─čumdan bu yana katetti─či yol d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde, bu ay bebe─činizin geli┼čimi biraz yava┼člam─▒┼č gibi g├Âr├╝nebilir. Ancak bu, ├Â─črenme s├╝recinin sona erdi─či anlam─▒na gelmez. Merak duygusu, bu ay onu fena halde ba┼čtan ├ž─▒kart─▒r. Bu d├Ânemde, yeni ba┼čar─▒larla sizi ┼ča┼č─▒rtmak yerine, daha ├Ânce ba┼člad─▒─č─▒ becerilerini geli┼čtirir. ├ľrne─čin bebe─činiz ┼čimdi, parmakla tutma hareketinde ustala┼čm─▒┼čt─▒r; art─▒k ├žok ufak bir nesneyi ba┼č ve i┼čaret parma─č─▒n─▒ kullanarak ustal─▒kla alabilir. Ayr─▒ca elini, bu uzand─▒─č─▒ nesnenin ┼čekline g├Âre ayarlayabilir.
Bebe─čin artan el becerisi ve bilgisi ├Â─črendiklerini yeni durumlara adapte edebilmesini sa─člar. Nesneler aras─▒ndaki ba─člant─▒lar─▒ anlamaya ├žal─▒┼č─▒r. ├ľrne─čin, bir kavanozun kapa─č─▒n─▒ takabilir veya tencerenin kapa─č─▒n─▒ kapayabilir. Ellerinin ilk asimetrik hareketleri bir elinde bir obje tutarken di─čeriyle ona vurmas─▒n─▒ sa─člar. ├çok karma┼č─▒k yap-bozlar─▒ beceremese de, ├Ârne─čin b├╝y├╝k bir delikten k├╝├ž├╝k bir nesneyi ge├žirebilir veya iki k├╝p ile blok yapabilir.
Bebeklerin oyun oynarken baz─▒ heceler s├Âylemesi, onun konu┼čma hevesini g├Âsterir. ├ľrne─čin ┼či┼čeye ÔÇť┼čiÔÇŁ der ve ┼čimdilik bu onun i├žin yeterlidir. ├ľn├╝n├╝zdeki 2-3 ay boyunca bu heceler artar ancak ├žocuk 18 ayl─▒ktan veya 2 ya┼č─▒ndan ├Ânce konu┼čmaz.
Daha da ├Ânemli olan, ona s├Âyledi─činiz her ┼čeyi anl─▒yor olmas─▒d─▒r. Onunla s─▒k s─▒k konu┼čun -ona ne yapt─▒─č─▒n─▒z─▒ anlat─▒n veya baz─▒ nesnelerin isimlerini s├Âyleyin- ├žok k─▒sa bir zaman sonra ÔÇťanneÔÇŁ,ÔÇŁbabaÔÇŁ veya ÔÇťba┼č-ba┼čÔÇŁ gibi kelimeleri anlayabilecektir. Bebek ayr─▒ca ÔÇťdurÔÇŁ veya ÔÇťba┼č ba┼č yapÔÇŁ gibi ufak tefek talimatlar─▒ da art─▒k anlar. Bebe─činiz art─▒k nesnelerin ona g├Âr├╝nmedikleri zaman da var olduklar─▒n─▒- ba┼čka bir deyi┼čle odadan veya evden ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒zda da var oldu─čunuzu - kavram─▒┼čt─▒r. Oyuncaklar─▒ saklama oyunu bu ger├že─či alg─▒lamas─▒na yard─▒mc─▒ olur.
Bu ya┼čtaki bebekler aile ├╝yeleriyle ve di─čerleriyle bu basit oyunu oynamaya bay─▒l─▒r. B├╝y├╝k karde┼čler, t─▒pk─▒ yeti┼čkinler gibi oyunca─č─▒n nas─▒l kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ anlamalar─▒na yard─▒mc─▒ olurlar. Ancak ayn─▒ zamanda bebe─čin bunu kendi kendine ├Â─črenmesini de engelleyebilirler.
Evde b├╝y├╝k bir karde┼č olsa bile, bebek bu d├Ânemde anne ve babas─▒n─▒ yan─▒nda ister. Her ne kadar bu yeni ├Âzg├╝rl├╝k onu mutlu etse de zaman─▒n─▒n ├žo─čunda sizinle oynamak ister. T├╝m g├╝n ├žal─▒┼čan ebeveynler eve d├Ân├╝┼člerinde bebe─če hem g├╝ven, hem de yenilik duygusu getirirler.
Bebe─čin kazand─▒─č─▒ ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n en b├╝y├╝k g├Âstergesi memeden veya biberondan kopma e─čilimidir. Ancak gelecek ay bu e─čilimin de─či┼čmesi muhtemeldir. Bu istek a┼ča─č─▒ yukar─▒ bir ya┼č─▒nda tekrar ortaya ├ž─▒kar. Bebe─čin biberon veya meme emmeyi b─▒rakmaya haz─▒r olup olmad─▒─č─▒n─▒ ├žocuk doktorunuzla konu┼čun.
E─čer meme veriyorsan─▒z, 9. ayda memeye kar┼č─▒ iste─či azalabilir. Ancak yine de emzirmenin verdi─či yak─▒nl─▒k duygusunu ister. S─▒k s─▒k kuca─č─▒n─▒zda emme pozisyonuna girmek isteyecektir ve bu iste─či geri ├ževrilmemelidir.
E─čer bebek bu s├╝re i├žinde biberona kar┼č─▒ isteksizse, barda─ča ge├žmeyi deneyebilirsiniz. Ancak yine de bebe─či biberonundan ├žok erken ay─▒rmay─▒n, biberonu ikinci ya┼č─▒na kadar kullanabilir. Eninde sonunda s─▒k─▒lacakt─▒r. Ancak unutmay─▒n ki biberonu kendi kendine kullanabilen bebek emmeyi b─▒rakmada daha ├žok zorlan─▒r.
Bu ay h─▒z merakl─▒s─▒ yaramaz─▒n daha da hareketlenece─čini g├Âreceksiniz. Muhtemelen deneme-yan─▒lma yolu ile kendi kendine oturma pozisyonunu bulmu┼čtur. Bundan sonra zaman─▒n─▒n ├žo─čunu emekleme ve oturmay─▒ denemekle ge├žirir.
Bu ay sonunda bebeklerin ├žo─ču ayakta desteksiz durabilir. Hareketli bir bebek ayakta dururken bir yandan da elindeki bir oyuncak ile oynayabilir. Bir ├žo─ču elini kanape veya sehpaya dayayarak ufak ufak dolanmaya ba┼člar. Daha ustala┼čt─▒─č─▒nda bir mobilyadan di─čerine ├Ânce ellerini uzatarak ge├žmeye ├žal─▒┼čacakt─▒r. Y├╝r├╝te├ž kullan─▒yorsa, y├╝r├╝te├ž ├╝zerindeyken onu fazla yaln─▒z b─▒rakmay─▒n ve etraf─▒nda tehlikeli objeler olmad─▒─č─▒ndan emin olun. Y├╝r├╝te├žteki bir bebe─čin yaramazl─▒k yapmak i├žin iki elini birden kullanabilir, ancak kendi ba┼č─▒na duran bir bebek, bir eli ile dayand─▒─č─▒ndan sadece tek eliyle ortal─▒─č─▒ kar─▒┼čt─▒rabilir.
Merak─▒ ve hareketlili─či artt─▒─č─▒ndan, bebe─čin g├╝venli─či art─▒k ├╝zerinde ├Ânemle durulmas─▒ gereken bir konu olmu┼čtur. T─▒rmanmaya olan i├žg├╝d├╝sel iste─či bu d├Ânemde olduk├ža belirginle┼čir. Yukar─▒ ├ž─▒kmak onun i├žin daha kolayd─▒r, ancak a┼ča─č─▒ inmesi tehlikeli olabilir. ├ľrne─čin bebek, nas─▒l geri d├Ânece─čini bilmeden emekleyerek merdiveni rahatl─▒kla ├ž─▒kar. Kap─▒lar─▒ bir s├╝re kapatarak ve kilitleyerek, merdivenleri ├ž─▒kmas─▒n─▒ engelleyebilirsiniz.
├çekmeceli sehpalar da yine onun t─▒rmanma iste─čini k├Âr├╝kler. Muhtemelen bu ├žekmeceleri a├žarak sehpan─▒n tepesine ├ž─▒kabilece─čini, oradan da koltu─ča ge├žebilece─čini kestirebilir. Tekrar yere inmesi onun i├žin olduk├ža zor bir i┼č oldu─čundan bir s├╝re i├žin ├žekmeceleri kilitli ya da bantl─▒ tuman─▒z gerekebilir. Evinizde ecza dolab─▒ yere yak─▒nsa yerini de─či┼čtirmek i├žin daha fazla beklemeyin.
Mutfak muhtemel tehlikeleri bar─▒nd─▒ran ba┼čka bir b├Âlgedir, ├ž├╝nk├╝ mutfakta kesici aletler, elektrikli e┼čyalar veya temizlik malzemeleri bulunabilir. Kuru fasulye veya bezelye gibi size zarars─▒z g├Âz├╝ken g─▒dalar bebe─činiz i├žin tehlikeli olabilir- burnuna veya bo─čaz─▒na ka├žabilir.
Evdeki bitkiler de bebeklerin ula┼čamayaca─č─▒ yerlere konulmal─▒d─▒r. ├ťzerine devrilmesi bir yana, i├žlerindeki bitkiler de zehirli olabilir. Evdeki di─čer potansiyel tehlikeleri g├Ârmeye ├žal─▒┼č─▒n ve ortadan kald─▒r─▒n.
Bebekleri uyarmak bazen size zor gelebilir, ├ž├╝nk├╝ bebekler ara s─▒ra bu ikazlar─▒ dinlemeyip, kontrollerini kaybedebilirler. Bu gibi zamanlarda konu┼čarak bebe─činizi e─čitmeye ├žal─▒┼č─▒n.

9.AY D├ľN├ťM NOKTALARI
SOSYAL F─░Z─░KSEL Z─░H─░NSEL
ÔÇó Oyun oynarken ailesinin yan─▒nda olmak ister.
ÔÇó Belli bir oyunca─č─▒ benimser.
ÔÇó Di─čer ├žocuklara kar┼č─▒ duyarl─▒ olabilir; mesela onlar a─člad─▒─č─▒nda o da a─člar.
ÔÇó Kendini ve sahip oldu─ču ┼čeyleri korumak ister.
ÔÇó ─░nsanlar─▒n genel ruh hallerini anlar ve ona g├Âre davran─▒r.
ÔÇó ├ľks├╝r├╝k ve hap┼č─▒r─▒klar─▒ taklit eder.
ÔÇó Seyirciler kar┼č─▒s─▒nda numaralar─▒n─▒ g├Âsterir.
ÔÇó El ├ž─▒rpar ve nesneleri birbirine ├žarpar.
ÔÇó ─░ki eline birer oyuncak al─▒p, ikisini de kontrol eder.
ÔÇó B├╝y├╝k nesneleri her iki eliyle, k├╝├ž├╝k objeleri parmaklar─▒yla kavrar.
ÔÇó Bir yere dayanarak ayakta durabilir.
ÔÇó Bir eli doluyken emekleyebilir.
ÔÇó Emeklerken kendi etraf─▒nda geriye d├Ânebilir.
ÔÇó T─▒rmanabilir.
ÔÇó Saklad─▒─č─▒n─▒z─▒ g├Ârd├╝─č├╝ bir nesneyi bulur.
ÔÇó Ayn─▒ oyunun tekrar─▒ndan s─▒k─▒l─▒r.
ÔÇó Bir ├Ânceki g├╝n oynanan oyunu hat─▒rlar.
ÔÇó Basit direktifleri uygular.
ÔÇó Dikey alanlar─▒ alg─▒lar ve y├╝ksekten korkar.

8. AY BEBEK GEL─░┼×─░M─░

S├ťR├ťNME BECER─░S─░ G─░DEREK ARTAN BEBEK, ARTIK YEN─░ KE┼×─░FLER ─░├ç─░N YOLA ├çIKMAYA HAZIRDIR.
Bebe─čin ├ževresine olan ilgisi ve merak─▒ bu ay doru─ča ├ž─▒kacakt─▒r. G├╝venebilece─či d├╝rt├╝leri hen├╝z pek fazla olmad─▒─č─▒ndan, d├╝nyay─▒ kendi ├žabalar─▒yla tan─▒mas─▒ gerekir. Ancak g├Ârd├╝─č├╝ her ┼čeyi bir an ├Ânce ke┼čfetmek isteyece─činden, yapt─▒klar─▒n─▒n tehlikeli sonu├žlar do─čurabilece─čini hen├╝z anlayamaz. Bu y├╝zden tipik bir 8 ayl─▒k bebek evin i├žinde oradan oraya hareket eder ve ├Ân├╝ne gelen her ┼čeyi d├╝┼č├╝nmeden yere atar, ─▒s─▒r─▒r veya ├žeker.
Hi├ž ┼č├╝phesiz bebe─činiz art─▒k emekleme tekniklerini gayet iyi ├Â─črenmi┼čtir ve ├žok ustaca hareket edebilmektedir. Baz─▒ bebekler o kadar h─▒zl─▒ emeklerler ki onlar─▒ takip etmek ├žok zor olur. Kap─▒lar─▒ a├ž─▒p kaparken dikkatli olmal─▒s─▒n─▒z; bebeklerin ├žo─ču, a├ž─▒l─▒p -kapanan kap─▒lar─▒ ilgin├ž bulduklar─▒ i├žin kap─▒ arkas─▒nda durmaya bay─▒l─▒r. Kap─▒ aral─▒klar─▒na parmaklar─▒n─▒ koymak da onlar i├žin e─členceli bir hareketdir. E─čer ├žok dikkatli davranmazsan─▒z bir kap─▒y─▒ ufac─▒k bir parma─č─▒n ├╝zerine kapayabilirsiniz.
Bu ya┼čta bir bebek, genellikle hi├ž desteksiz uzun bir s├╝re oturabilir. Ancak bebeklerin ├žok az─▒ kendi kendine ve hi├ž destek almadan oturma pozisyonuna ge├žebilir. Emekleme kaslar─▒ kuvvetlendik├že bebek bunlar─▒ aya─ča kalkmak i├žin kullanacakt─▒r. Oturma pozisyonundan aya─ča kalkmak karma┼č─▒k bir manevra yetene─či gerektirmektedir. Elini nereye koyaca─č─▒n─▒, a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ nereye y├╝kleyece─čini ve ne zaman ayaklar─▒n─▒ kullanaca─č─▒n─▒ anlayana kadar epey deneme yapar. Her zaman kendini biraz daha y├╝kse─če kald─▒rmaya ├žal─▒┼čacakt─▒r.
Bu egzersizleri yapabilmesi i├žin bo┼č bir alan yaratmal─▒s─▒n─▒z. Bebe─če m├╝dahale etmemeye ├žal─▒┼č─▒n, b─▒rak─▒n hata yapa yapa do─čruyu bulsun. Aya─ča kalkmay─▒ ba┼čard─▒ktan sonra bir s├╝re, ne yapabilece─čini kestirmeye ├žal─▒┼čacakt─▒r. Daha sonra, ├Ânce tek eliyle tutunarak durmay─▒, sonra da hangi aya─č─▒na y├╝klenece─čini ├Â─črenir-bunlar─▒n hepsi ad─▒m atmaya birer haz─▒rl─▒kt─▒r. Ayr─▒ca hangi nesnelerin ve hangi mobilyalar─▒n onun a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ ta┼č─▒yabilece─čini, hangilerinin ta┼č─▒yamayaca─č─▒n─▒ anlar.
K─▒sa bir s├╝re sonra da kanapeye dayand─▒─č─▒nda her iki elini de b─▒rakabilece─čini ke┼čfeder. ├çok s─▒k olmasa da baz─▒ zamanlar dik durmay─▒ becerebilir. Ancak, do─čru bir ┼čekilde tekrar yere d├Ânmesi birka├ž haftay─▒ bulacakt─▒r. Bunu yapmak i├žin ba─č─▒rarak sizden yard─▒m isteyebilir veya arkas─▒ ├╝st├╝ d├╝┼čebilir. Bebe─činize ayakta durmay─▒ ├Â─čretemezsiniz, ancak oturmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒nda belinden ├Âne do─čru e─čilmesine ve dolay─▒s─▒yla kal├žas─▒na dayanarak oturmas─▒na yard─▒m edebilirsiniz. Ancak ├žok da m├╝dahalede bulunmay─▒n. Bu kez de nas─▒l olsa yard─▒m edece─činizi d├╝┼č├╝n├╝p hi├žbir ┼čekilde ├žaba sarfetmeyebilir.
Bu ya┼čta yeme al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒ tahmin etmek olduk├ža zordur. Genelde haftadan haftaya de─či┼čir. Baz─▒ bebekler kendi kendilerine yemeyi reddedip, sizin beslemenizi isteyebilirler. Baz─▒lar─▒ ise sizin m├╝dahelenize sinirlenip yemek i┼čini kendi kendine becermeyi tercih eder. Baz─▒lar─▒ ise taba─č─▒ndaki bebek mamalar─▒n─▒ reddedip, sizin taba─č─▒n─▒zdaki yeme─če el atar. ├ľzellikle di┼č ├ž─▒kart─▒rken bebek yeme─če olan ilgisini kaybedebilir, bunun yerine yeme─či inceler. Bu konuda ├žok kat─▒ olmay─▒n, bebe─čin istedi─čini yap─▒n ve zorla yemek yedirmeye ├žal─▒┼čmay─▒n.
Bu d├Ânemde uyku saatlerini de ayarlamak bir hayli zordur. Her ne kadar baz─▒ bebekler 14-15 ayl─▒─ča kadar g├╝n i├žinde iki kez uyusa bile, bir├žo─ču sadece bir defa uyuyabilir. ├çok hareketli bir bebek bir kez uyuyabilir, ancak ├žok yorulmu┼čsa bu uykunun s├╝resi uzar.
Bebe─činiz gece yar─▒s─▒ veya sabah erkenden uyansa da, kendi ba┼č─▒na tekrar uyuyabilmeyi ├Â─črenmesi i├žin zamana ihtiyac─▒ vard─▒r. A─člamalar─▒n─▒ k─▒saltmay─▒ deneyin- e─čer bebek ├žok ┼čiddetli a─čl─▒yorsa onunla yumu┼čak tonda konu┼čarak rahatlatmaya ├žal─▒┼č─▒n, ├ž├╝nk├╝ a─člad─▒─č─▒ s├╝rece uyuyamaz. Onunla konu┼čabilir, ona sar─▒labilir veya onu biraz kolunuzda sallayabilirsiniz. Ancak bunu yapt─▒ktan birka├ž dakika sonra onu yaln─▒z b─▒rakma konusunda ─▒srarc─▒ olun.
Art─▒k bebe─činiz nesneleri ba┼č parma─č─▒ ile i┼čaret parma─č─▒ aras─▒nda ÔÇťkerpeten gibiÔÇŁ tutabilir. Ay sonunda bu hareketle k─▒r─▒nt─▒lar─▒ veya k├╝├ž├╝k objeleri eline alabilir. Bu ├Ânemli bir a┼čamad─▒r ├ž├╝nk├╝ iki parma─č─▒ kullanabilmek insan─▒ hayvandan ay─▒ran ├Ânemli ├Âzelliklerden biridir.
Bebek t├╝m-uzanma-tutma-b─▒rakma sistemini ├ž├Âzm├╝┼č durumdad─▒r. Eliyle neler yapabilece─či konusunda art─▒k fazla kafa yormas─▒na gerek yoktur ve tuttu─ču nesneye rahatl─▒kla konsantre olabilir. Ayr─▒ca 25 cm uza─ča kadar her ┼čeye uzanabilir. Uzanmak, bebe─činizin etraf─▒n─▒ ke┼čfetmesinde ├Ânemli bir etkendir. Bebe─činiz art─▒k istedi─či ┼čeyi i┼čaret edebilir ve g├Âzleriyle i┼čaret etti─činiz nesneyi takip edebilir. Detaylara kar┼č─▒ o denli duyarl─▒d─▒r ki, odaya yeni koyulan bir nesneyi hemen fark eder.
Bebe─čin en sevdi─či yerlerden birisi mutfakt─▒r, ├ž├╝nk├╝ orada irili ufakl─▒ bir s├╝r├╝ e┼čya ve yiyecek ile dolu dolap ve ├žekmeceler bo┼čalt─▒lmay─▒ beklemektedir. A┼ča─č─▒ raflardaki k─▒r─▒labilir e┼čyalar─▒ kald─▒rman─▒z yerinde bir karar olacakt─▒r. Birka├ž kab─▒ kullanmas─▒ i├žin ona verebilirsiniz, ancak unutmay─▒n o bir s├╝re sonra di─čerlerini de isteyecektir. ├çekmece ve dolap kapaklar─▒n─▒ a├žmas─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin ufak kilitler kullanabilirsiniz. Bebekler ayr─▒ca ├ž├Âp kutular─▒na bakmay─▒ veya i├žindekileri kar─▒┼čt─▒rmay─▒ da severler.
Bebe─čin dil geli┼čimi ilk kelimesini s├Âylemeden ├žok ├Ânce olu┼čmaya ba┼člar ve devam eder. Tek tarafl─▒ olsa bile onunla sohbet etmeye devam edin. Art─▒k sizi daha rahat takip edebiliyordur. Ona basit ama somut ┼čeyler anlat─▒n. Bebek hala daha somut kavramlar─▒ anlayamaz. Ancak ses ve ritmleri anlayabiliyordur ve s├Âylediklerinizden birka├ž kelimeyi ├ž─▒kartabiliyordur. Bebe─činizin bu d├Ânemde duydu─ču kelimelerdeki heceleri taklit etti─čini fark edeceksiniz. ├ç─▒kard─▒─č─▒ ve size anlams─▒z gelen bir ├žok ses, asl─▒nda duydu─ču bir sesin taklididir. Sadece do─čru harf seslerini hen├╝z ├ž─▒kartam─▒yordur.
Birinci senenin geri kalan d├Âneminde bebe─činiz neredeyse her g├╝n de─či┼čim g├Âsterecektir. Bu d├Ânem ge├žtikten sonra bebe─činizle bir daha hi├ž bu kadar yak─▒n olamayaca─č─▒n─▒z─▒ da unutmay─▒n..

8.AY D├ľN├ťM NOKTALARI
SOSYAL F─░Z─░KSEL Z─░H─░NSEL
ÔÇó ─░stemedi─či nesneleri iter.
ÔÇó Ebeveynlere ba─č─▒ml─▒d─▒r: yabanc─▒lar onu ├╝rk├╝tebilir.
ÔÇó Aynadaki g├Âr├╝nt├╝s├╝ne g├╝ler, vurur ve onu ├Âper.
ÔÇó Dikkat ├žekmek i├žin ba─č─▒r─▒r.
ÔÇó G├Ârmedi─či ve sesini duymad─▒─č─▒ ki┼čileri taklit eder.
ÔÇó Eve kapanmaktan ho┼članmaz.
ÔÇó Ba┼č ve i┼čaret parmaklar─▒ ile tutma yetene─čini geli┼čtirmi┼čtir.
ÔÇó Bir nesneye bakarken di─čer bir nesneyi tutabilir.
ÔÇó Birisinin i┼čaret etti─či yere bakar ve onu takip eder.
ÔÇó ├ľne veya arkaya do─čru emekler.
ÔÇó Elinde bir nesneyle emekleyebilir.
ÔÇó Mobilyalar─▒ kullanarak ayakta durabilir.
ÔÇó El ├ž─▒rpar ve el sallar.
ÔÇó Her ┼čeyi tatmak ister.

ÔÇó Ge├žmi┼č olaylar─▒ hat─▒rlar.
ÔÇó Nesneleri d─▒┼č, ├╝├ž boyutlu objeler olarak alg─▒lar.
ÔÇó Bildi─či davran─▒┼člar─▒ yenileriyle birle┼čtirir.
ÔÇó ÔÇťAnneÔÇŁ ve ÔÇťbabaÔÇŁ y─▒ bilin├žli olarak s├Âyler.

7.AY BEBEK GEL─░┼×─░M─░

Ya┼čam─▒n─▒n 7. ay─▒nda bebekte h─▒zl─▒ bir geli┼čim izlenebilir. Do─čumdan bu yana ├žok ┼čey ├Â─črenmi┼čtir, ancak hayat─▒n─▒n bu ilk senesinde aktif duruma gelme haz─▒rl─▒klar─▒ hep devam edecektir. Sonraki ├╝├ž ay boyunca bebek olduk├ža hareketli olacakt─▒r. Ayr─▒ca fiziksel ve zihinsel geli┼čiminin yan─▒s─▒ra mant─▒k ve dil geli┼čiminde de ├Ânemli a┼čamalar kaydedecek ve t├╝m bunlar bebe─čin temel problem ├ž├Âzme yetene─čini geli┼čtirecektir.
Bebek b├╝y├╝rken, d├╝nyas─▒ da onunla beraber b├╝y├╝r. Bu ay sonunda bebe─činiz yerde emeklemeye ba┼člayacak. Elleri ve dizleri ├╝zerinde kendini kald─▒racak ve ileri geri hareket etmeye ├žal─▒┼čacak; k─▒sa bir s├╝re sonra da bir eliyle g├Âz├╝ne kestirdi─či bir ┼čeye uzanacak. Bu egzersize devam ettik├že bir s├╝re sonra el ve ayaklar─▒ kendili─činden uyumlu olarak hareket etmeye ba┼člayacak. ─░lk ba┼čta sadece geri geri gidebilse de k─▒sa bir s├╝re sonra hareketlerini daha rahat kontrol edebilecektir. Emeklerken olu┼čan g├╝vensizlik duygusu bir s├╝re sonra kaybolabilir, baz─▒ bebeklerde ise bu g├╝vensizlik ┼čiddetli bir aya─ča kalkma iste─čine d├Ân├╝┼čebilir.
Her bebek ayn─▒ d├╝zende geli┼čme g├Âstermez. Baz─▒ bebekler emeklemeden ├Ânce veya sonra veya emekleme yerine, alternatif farkl─▒ bir stil geli┼čtirebilir. Kimi bebek sadece bir y├Âne do─čru giderken, bir di─čeri ise geri geri gidebilir. Emekleyecek kadar kuvvetlendi─činde kurba─ča stili emeklemeyi deneyebilir- yani iki eli ve iki dizini beraber hareket ettirebilir. Baz─▒ bebekler ise h─▒zl─▒ bir ┼čekilde ilerleme g├Âsterebilirler. Eninde sonunda do─čru pozisyonu bulurlar, ancak baz─▒ bebeklerin hi├ž emeklemeden direkt olarak aya─ča kalk─▒p y├╝r├╝d├╝─č├╝ de g├Âr├╝l├╝r.
Yeni ┼čeyler ke┼čfedebilmesi i├žin bebe─čin ├Âzg├╝r b─▒rak─▒lmas─▒ gerekir. G├╝n i├žinde oyuncaklar─▒ ile fazla oynamaz ve s─▒k s─▒k g├╝l├╝c├╝k yapar. Hareket etmeye ba┼člad─▒─č─▒nda merak ve korku beraberinde gelir. Bebek kap─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda ne oldu─čunu merak etmektedir, ancak siz yan─▒nda oldu─čunuz i├žin sizi de b─▒rakmak istemez. Bir s├╝re sonra karars─▒zl─▒─č─▒ b─▒rak─▒r ve k─▒sa bir s├╝re i├žin de olsa ileri bir ad─▒m atar. Biraz sonra sizin ayn─▒ yerde olup olmad─▒─č─▒n─▒z─▒ kontrol etmek i├žin geri d├Âner. E─čer geni┼č bir ev i├žinde s├╝rekli yer de─či┼čtiriyorsan─▒z, endi┼čelenmemesi i├žin birka├ž dakikada bir kendinizi g├Âsterin.

Bebe─čin sadece hareket etme yetene─či de─čil, oturabilme becerisi de iyice geli┼čmi┼čtir. Art─▒k neredeyse desteksiz oturabilir. Baz─▒ bebekler kendi ba┼člar─▒na bile oturabilirler, ancak b├╝y├╝k bir olas─▒l─▒kla bunu yaparken bir yana do─čru kayarlar. ├ľnceleri, bebe─činiz d├╝┼čmemek i├žin ellerini kullanacakt─▒r. Bir s├╝re sonra ise dengesi geli┼čecek ve otururken oyuncaklarla oynamak gibi, ba┼čka i┼člerle de ilgilenebilecektir.
Bebek, her y├Ânden de─či┼čim ge├žirmesine ra─čmen uyku d├╝zeni sabit kal─▒r. Baz─▒ bebekler g├╝n sonunda yorgunluktan uyuyakal─▒rken, baz─▒lar─▒ da yorulduk├ža daha hareketli olurlar. Bebe─čin uyku durumuna kolayca ge├žip ge├žemedi─čini g├Âzlemleyin. Ev i├žinde g├╝r├╝lt├╝l├╝ oyunlar e─členceli olmakla birlikte, bebe─čin uykusunu da─č─▒taca─č─▒ndan yatma vakti i├žin ├žok uygun say─▒lmaz. Uyku saati yakla┼čt─▒k├ža hareketli oyunlara biraz s─▒n─▒r koyabilir ve temposunu yava┼člatabilirsiniz. Yo─čun bir g├╝n├╝n sonunda bebe─činiz, biraz sallamadan sonra uyumaya kar┼č─▒ ├ž─▒kmayacakt─▒r. ─░lk alt─▒ aydan sonra uykusu ve uyku d├╝zeni seyahat ve hastal─▒k gibi d─▒┼č fakt├Ârlerden etkilenecektir.
Bebe─či rahatlatmak i├žin uyku ├Âncesi banyoyu da deneyebilirsiniz. Bebe─činiz muhtemelen b├╝y├╝k k├╝vete ge├ži┼č yapm─▒┼čt─▒r. K├╝veti sadece birka├ž santim suyla doldurun. Bebekler suda oynamaya bay─▒l─▒r, ancak sabunlu iken v├╝cudu kaygan olaca─č─▒ndan onu kesinlikle yaln─▒z b─▒rakmamal─▒s─▒n─▒z.
Uyku gibi, yeme al─▒┼čkanl─▒klar─▒ da ayn─▒ kal─▒r. Ancak bebe─činizin nesneleri tutma yetene─či geli┼čtik├že art─▒k parmaklar─▒ndan ├žok avu├ž i├žlerini kullanmaktad─▒r elinde tutabilece─či yiyeceklerden ho┼članmaya ba┼člar. Nesneleri bir elinden di─čerine ge├žirmek, onun i├žin hala pek keyiflidir ve eri┼čebildi─či her ┼čeyi iter, s─▒kar veya atar.
Bu y├╝zden kavrayabilece─či (parmak boyutlar─▒nda olan) yiyecekler onun i├žin e─členceli olur. ├ľ─č├╝nler aras─▒nda huzursuzlanabilir. ├ľ─č├╝nler aras─▒nda verilen yiyecekler huzursuz olan bebe─či biraz sakinle┼čtirir, ancak bunun bir al─▒┼čkanl─▒─ča d├Ân├╝┼čmesine izin vermemelisiniz.
Her ne kadar bebe─činiz elinde tutabilece─či yiyecekleri yemekten ho┼član─▒yor olsa da sizin verdi─činiz yemekleri a─čz─▒ndan ├ž─▒kartabilir. Bunun en b├╝y├╝k nedeni kendi kendine yemek yeme arzusudur. Ancak her ne kadar denemek ho┼čuna gitse de hen├╝z ka┼č─▒─č─▒ a─čz─▒na g├Ât├╝rmeye haz─▒r de─čildir. Ya┼čad─▒─č─▒n─▒z karga┼ča ve da─č─▒n─▒kl─▒k sizi k─▒zd─▒rmas─▒n bebe─činiz sadece g├Ârd├╝─č├╝ her ┼čeyi taklit etmeye ├žal─▒┼č─▒yor. Mama sandalyesini de t─▒pk─▒ sizin temizledi─činiz gibi temizlemek isteyecektir. Hangi elini kulland─▒─č─▒ ├žok belirgin olmamakla birlikte, her be┼č ├žocuktan d├Ârd├╝ sa─č elini kullanmaya e─čilimlidir.
Bebe─činizin farkl─▒ g─▒dalarla beslenmeye al─▒┼čmas─▒ arzu edilen bir durumdur, ancak bu ┼čimdilik ├žok da ┼čart de─čildir, ├Ânemli olan bebe─činizin yemek yemekten keyif almas─▒d─▒r. D├╝zenli olarak yeni yemekler vermeye devam edin. De─či┼čik tatlar denemesini sa─člay─▒n, ancak ÔÇťtaba─č─▒n─▒ tertemiz yapmas─▒n─▒ÔÇŁ veya bunun gibi ho┼članmayaca─č─▒ ┼čeyleri ondan talep etmeyin. ─░lgisini kaybetti─činde ve a─čz─▒ndan geri ├ž─▒kard─▒─č─▒nda yeteri kadar yemi┼č demektir, ─▒srar etmeyin.
Ebeveynler genelde bebe─čin ana yeme─činin g├╝n├╝n hangi saatinde verilmesi gerekti─čini bilemezler. Besin de─čeri d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde bunun fazla ├Ânemi yoktur, ancak farkl─▒ yemekleri yiyebilece─či zamana kadar et-sebze men├╝s├╝ g├╝n ortas─▒nda verilmelidir. Bir ├žok anne-baba bebe─čin ak┼čam yeme─činden ├Ânce yedirilip, sonra ailesi yeme─čini yerken onlara mama sandalyesinde oturarak e┼člik etmesini tercih eder. Ancak bunun yerine bebe─či erkenden uyutup, sonra da sakin bir ak┼čam yeme─či yemek daha yerinde olabilir.
Bu d├Ânemde bebekler, ├Ânlerinde farkl─▒ yemek se├ženekleri oldu─čundan biberondan s─▒k─▒labilirler. E─čer bir kaptan da yard─▒mla i├žebiliyorsa, g├╝nde birka├ž kez ald─▒─č─▒ biberonu b─▒rakabilirsiniz. Yine de bu konuda fazla aceleci olmay─▒n-baz─▒ bebekler hala emmeyi tercih edebilir ve birinci senenin sonuna kadar memeden kesilmeye haz─▒r olmayabilirler.
Bu d├Ânemde ortaya ├ž─▒kan baz─▒ yeni davran─▒┼č bi├žimleri de anne-babalar─▒ endi┼čelendirebilir. ├ľrne─čin ayak parma─č─▒ emmek, hijyen nedeni ile endi┼če yaratabilir. Ancak ayaklar, bebek kendi ba┼č─▒na y├╝r├╝meye ba┼člayana kadar (ki bu d├Ânemde zaten ayak parma─č─▒n─▒ emmeyi ├žoktan b─▒rakacakt─▒r) el parmaklar─▒ kadar temizdir.
Kulaklarla oynamak tipik bir di┼č ├ž─▒karma g├Âstergesidir. Art─▒k bu ├žok belirgin bir hareket haline gelmi┼čtir. Bir├žok bebek de di┼č ├ž─▒kar─▒rken alt duda─č─▒n─▒ emer. Di┼č ├ž─▒karma baz─▒ bebeklerde di─čerlerine g├Âre daha ac─▒l─▒ ve zor olabilir, ancak rahats─▒zl─▒─č─▒ ├žok fazla ise, bunun ba┼čka nedenleri olup olmad─▒─č─▒n─▒ anlamaya ├žal─▒┼č─▒n. Genelde bebe─čin normal olmayan her t├╝rl├╝ davran─▒┼č─▒ di┼č ├ž─▒kar─▒yor olmas─▒na yorulur. Di┼č ├ž─▒karman─▒n ishale veya ├žok y├╝ksek olmamakla beraber ate┼čin artmas─▒na neden oldu─ču do─črudur. Ancak s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒n nedeni ba┼čka ciddi bir rahats─▒zl─▒k da olabilir ve di┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝p bunu g├Âz ard─▒ etmemelisiniz.
Ses ├ž─▒karmalar yine ├žok yo─čun olmakla beraber, bebe─činiz zaman zaman di─čer motor aktivitelerine konsantre olup bu d├Ânemde ses ├ž─▒karmay─▒ biraz azaltabilir.
Memnuniyetini tatl─▒ bir g├╝l├╝c├╝k ya da ne┼čeli ├ž─▒─čl─▒klar gibi tamamen farkl─▒ yollarla belli edebilir. Bebek genelde yan─▒ndaki yeti┼čkinlerin ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesleri taklit eder ve kendisine ÔÇťhay─▒rÔÇŁ denildi─čini daha ├žok sesinizin tonundan anlar.
Bebek i├žin annesi hala d├╝nyan─▒n merkezidir. Sa├ž─▒n─▒z─▒ veya ├╝zerinizdeki herhangi bir ┼čeyi ─▒s─▒rarak veya ├ži─čneyerek sizi daha iyi tan─▒maya ├žal─▒┼č─▒r. ┼×imdiye kadar ÔÇťanneÔÇŁ veya ÔÇťbabaÔÇŁ dedi─činde direkt olarak sizi kastetmiyor, b├╝y├╝k bir ihtimalle yak─▒n─▒nda bulunan birine sesleniyor veya bir ┼čikayette bulunuyordu. Birka├ž hafta i├žinde ise sadece size ÔÇťanneÔÇŁ demeye ba┼člayacak.
Bebek art─▒k g├Ârmedi─či ┼čeylerin de asl─▒nda var oldu─čunu anlamaya ba┼člar. ├ľrne─čin yere d├╝┼č├╝rd├╝─č├╝ ┼čeyi aramaya ba┼člayacak ya da sevdi─či oyunca─č─▒ sadece bir ucunu g├Ârse bile tan─▒yacak.
Bebe─činiz ayr─▒ca bu d├Ânemde ÔÇťneden-sonu├žÔÇŁ ili┼čkisini de kavramaya ba┼člar. ├ľrne─čin bir ├žar┼čaf─▒n ├╝zerinde duran bebe─če ula┼č─▒p ula┼čamayaca─č─▒n─▒ hisseder. Ancak ├žar┼čaf─▒ kendine do─čru ├žekerek bebe─či alabilece─čini kestirebilir. B├╝t├╝n bunlar size basit g├Âr├╝nse bile asl─▒nda onun i├žin ├žok ├Ânemli geli┼čmelerdir.
E─čer ├žal─▒┼čmaya ba┼člayacaksan─▒z-ya da ba┼člam─▒┼čsan─▒z- kendinizi su├žlu hissetmeyin. Ne olursa olsun, huzurlu bir anne, huzurlu bir ├žocuk demektir, bu y├╝zden siz ve aileniz i├žin en uygun oldu─čuna inand─▒─č─▒n─▒z─▒ yap─▒n.

7.AY D├ľN├ťM NOKTALARI
SOSYAL F─░Z─░KSEL Z─░H─░NSEL
ÔÇó ┼×akalar─▒ anlar ve kendisi de ┼čaka yapmaya ├žal─▒┼č─▒r.
ÔÇó ─░stemedi─či bir ┼čeyi yapmamak i├žin direnir.
ÔÇó Aynadaki g├Âr├╝nt├╝s├╝ne elleriyle vurur.
ÔÇó Ses tonundan ÔÇťhay─▒rÔÇŁ ─▒n anlam─▒n─▒ kavrar.
ÔÇó Sosyal bir etkile┼čimin i├žinde olmak ister.
ÔÇó Kafas─▒n─▒ tam olarak kontrol edebilir.
ÔÇó Emeklemekten ├žok s├╝r├╝n├╝r.
ÔÇó Ellerini ve dizlerini iterek ├Âne arkaya hareket eder.
ÔÇó S─▒rt├╝st├╝ yatarken kal├žalar─▒n─▒ ├Âne arkaya kald─▒rarak hareket eder.
ÔÇó ─░ki di┼č ├ž─▒karm─▒┼č olabilir.
ÔÇó Ayn─▒ anda her iki elinde de birer nesne tutabilir ve bunlar─▒ birbirine ├žarpar.
ÔÇó A─čz─▒ ve elleriyle v├╝cudunu tan─▒maya ├žal─▒┼č─▒r.
ÔÇó Nesneleri tutmak i├žin parmaklar─▒n─▒ kullan─▒r.
ÔÇó Tek ba┼č─▒na desteksiz oturabilir.
ÔÇó Dikkatini daha iyi toplar ve detaylarla ilgilenmeye ba┼člar.
ÔÇó Kendisinden saklanan nesnelerin asl─▒nda yok olmad─▒─č─▒n─▒ bilir.
ÔÇó Duydu─ču sesi veya sesleri taklit eder.
ÔÇó ÔÇťma,mu,da,diÔÇŁ gibi heceleri s├Âyler.
ÔÇó Bir nefeste birka├ž ses ├ž─▒karabilir.
ÔÇó Kendi hareketlerinin sonu├žlar─▒n─▒ anlamaya ba┼člar.
ÔÇó Bebek resmini kendisiyle ├Âzde┼čle┼čtirir ve bunu onaylayan sesler ├ž─▒kart─▒r.
ÔÇó ÔÇťAnneÔÇŁ sinin bir tane oldu─čunu ve sadece kendisine ait oldu─čunu ├Â─črenir.
ÔÇó Bir konu┼čmada kendi ismini ├ž─▒kartabilir.

6.AY BEBEK GEL─░┼×─░M─░

Bu ay─▒n sonunda bebe─činiz yar─▒ ya┼č─▒n─▒ tamamlam─▒┼č olacak!. ┼×u anda bebekli─činin en heyecanl─▒ g├╝nlerini ya┼čamakta.
Bu s─▒ralarda her bebek ge├žici olarak farkl─▒ ┼čeylere odaklan─▒r. Kimi bebek emeklemeye odaklan─▒rken; bir di─čeri ses ├ž─▒karmaya yo─čunla┼čabilir; bir ba┼čka bebek ise dakikalarca elindeki oyunca─č─▒ incelemek isteyebilir.
├ľn├╝n├╝zdeki hafta ve aylarda bebe─činizin t├╝m ilgisi bir faaliyetten di─čerine kay─▒p duracakt─▒r. H─▒zl─▒ geli┼čiminden duydu─čunuz heyecanla bazen sab─▒rs─▒zlan─▒p, bebe─činizi ba┼čka bebeklerle k─▒yaslayabilirsiniz. Gereksiz yere endi┼čeye kap─▒lmay─▒n, eninde sonunda her bebek konu┼čmay─▒ ve y├╝r├╝meyi ├Â─črenir.
Uyan─▒k oldu─ču her an─▒ ÔÇťsadece bakarakÔÇŁ ge├žiren bir bebek de b├╝y├╝yor ve ├Â─čreniyordur. Sadece di─čer bebeklerden farkl─▒ olarak, ÔÇśg├Ârsel uyar─▒lar─▒n─▒ÔÇÖ geli┼čtirmeye yo─čunla┼čm─▒┼čt─▒r.
Kimsenin yerde hareket etmenin inceliklerini bebe─če ├Â─čretmesine gerek yoktur. ─░├žinden gelen merakla her ┼čeyi kendi ara┼čt─▒r─▒p bulmak ve ba─č─▒ms─▒zl─▒k d├╝rt├╝s├╝ geli┼čtik├že, her ┼čeyi kendi yapmak isteyecektir. Bu ay bebe─činiz emeklemeye ba┼člayabilir (g├Âvdesi hala yerdedir); ancak elleri ve dizleri ├╝zerinde durmaya hen├╝z haz─▒r de─čildir. ├ľne do─čru gidemeden arkaya do─čru gidebilir. Ara s─▒ra de─či┼čik teknikler de deneyebilir: ├Ârne─čin kafas─▒n─▒ ve kal├žalar─▒n─▒ kald─▒rarak dizlerini alt─▒na al─▒r ve ├Âne do─čru at─▒l─▒r. ├çok pratik g├Âr├╝nmese de, bu hareket onu ┼čimdilik bir noktadan di─čerine g├Ât├╝r├╝r.
Bebe─čin kuvvetinin ├žo─ču hala kollar─▒ndad─▒r. Alt─▒ ayl─▒k ├žocu─čunuzun kol ve bacak kaslar─▒n─▒ g├╝├žlendirmek i├žin ┼č─▒nav hareketi yapt─▒─č─▒n─▒ fark edeceksiniz. Y├╝z├╝koyun halden s─▒rt├╝st├╝ne do─čru d├Ânebildi─či i├žin yuvarlanmak da onun i├žin e─členceli oyunlardan birisidir.
Alt─▒nc─▒ ay─▒n sonunda, bir├žok bebek tek ba┼č─▒na oturabilir-bu onun i├žin olduk├ža heyecan verici bir d├Ân├╝m noktas─▒d─▒r-ancak ├žo─ču bebek bu d├Ânemde sadece destekle oturabilir. E─čer bebe─činiz oturma pozisyonunda ileri-geri veya yanlara d├╝┼č├╝yorsa hen├╝z desteksiz oturmaya haz─▒r de─čil demektir.
Bebe─činiz aya─ča kalkmak i├žin ├žok b├╝y├╝k bir istek duydu─čundan, bu d├Ânemde kaza riski ├žok fazlad─▒r. Dikkatini ├žeken nesnelere uzanma iste─či, bazen oturdu─ču yerden d├╝┼čmesine neden olabilir. Sizi- veya kendini korkutacak bir ┼čey yapmadan ├Ânce ├Ânlem almakta her zaman fayda var: ├Ârne─čin oturdu─ču mama sandalyesinin emniyet kemerini ba─člad─▒─č─▒n─▒zdan emin olun.
Bebek art─▒k daha hareketli oldu─čundan, oyun oynad─▒─č─▒ alanlar─▒ da g├╝venli hale getirmelisiniz. Merdiven ba┼č─▒na kap─▒ takmak ve kaloriferleri saklamak en ├Ânemli g├╝venlik ├Ânlemleri olmakla beraber, sehpa ve kitapl─▒klar─▒n kenarlar─▒na da plastik koruyucu koymak uygun olabilir. E─čer koruyucu bulamazsan─▒z plastik bantlarla birka├ž kez bantlayabilirsiniz. Ortal─▒kta m├╝mk├╝n oldu─čunca sivri u├žlu nesneler bulundurmay─▒n ve e─čer ailede b├╝y├╝k ├žocuk varsa ona da bu tehlikelerden bahsedin.
Bebe─činizi y├╝r├╝te├že koymak i├žin hen├╝z ├žok erken. Bilinenin aksine, y├╝r├╝te├žler bebe─čin y├╝r├╝mesini kolayla┼čt─▒rmaz. Aksine, y├╝r├╝meye ba┼člamas─▒n─▒ geciktirebilir. Her ne kadar bebek y├╝r├╝te├ži kullanmak i├žin bacaklar─▒n─▒ kullansa da, y├╝r├╝mek i├žin gerekli olan kal├ža kaslar─▒n─▒ kullanamaz. Ayr─▒ca bebek y├╝r├╝teci y├╝r├╝tmeyi ├ž├Âzd├╝─č├╝nde yeni tehlikelere a├ž─▒k olacakt─▒r. Bebe─činizin motor becerilerini geli┼čtirmeye ihtiyac─▒ vard─▒r bu y├╝zden ona biraz zaman tan─▒mal─▒s─▒n─▒z.
Art─▒k bebe─činiz zaman zaman da olsa kendi yeme─čiyle ba┼ča ├ž─▒kmay─▒ becerebildi─činden, yemek yemek onun i├žin hayli ilgin├ž bir faaliyete d├Ân├╝┼čecektir. ├ľrne─čin bir par├ža muzu a─čz─▒na g├Ât├╝rebilir veya yemek ka┼č─▒─č─▒ ile oynayabilir. A─čz─▒na ald─▒─č─▒ par├žalar bo─čaz─▒na ka├ž─▒yorsa daha haz─▒r de─čil demektir, bir iki hafta daha beklemelisiniz. Bebek yeme─čin sadece tad─▒na bakmak de─čil, onu avu├žlamak, par├žalamak ve onunla oynamak ister. Bu d├Ânemde temiz ve d├╝zenli olmas─▒n─▒ beklememelisiniz. M├╝thi┼č bir da─č─▒n─▒kl─▒─ča haz─▒r olun ve ├Â─č├╝n bitmeden ortal─▒─č─▒ bo┼ču bo┼čuna temizlemeyin. Temizli─či kolayla┼čt─▒rmak i├žin mama sandalyesinin alt─▒na mu┼čamba veya kuma┼č ├Ârt├╝ atabilirsiniz.
Bebe─činiz de─či┼čik kat─▒ g─▒dalar ald─▒k├ža farkl─▒ besinlerden farkl─▒ vitaminler al─▒r ve v├╝cudunun ihtiyac─▒ olan s├╝t miktar─▒ azalmaya ba┼člar. Anne s├╝t├╝ ile beslenen bebek s├╝t al─▒m─▒n─▒ kendi kendine azaltacakt─▒r. Form├╝l s├╝t alan bebe─čin ise biraz yard─▒ma ihtiyac─▒ olabilir.
Bebek uzanma, tutma ve kavramada art─▒k daha ba┼čar─▒l─▒d─▒r. Ancak en b├╝y├╝k problemi tuttuklar─▒n─▒ ├žabuk b─▒rakmas─▒d─▒r. Onu s─▒k s─▒k tuttu─ču oyunca─č─▒ bir elinden di─čerine aktar─▒rken g├Âr├╝rs├╝n├╝z.
Bu d├Ânemde ekmek k─▒r─▒nt─▒lar─▒ gibi k├╝├ž├╝k par├žalar ├žok ho┼čuna gider. Onlar─▒ tutmaya ├žal─▒┼č─▒r ancak hen├╝z t├╝m elini kulland─▒─č─▒ndan ba┼čar─▒l─▒ olamaz, hen├╝z parmaklar─▒n─▒ kullanmay─▒ bilmiyordur. Ancak b├╝y├╝k nesneleri ba┼čar─▒yla kavrar ve bazen elinde iki ayr─▒ nesne tutup birbiriyle k─▒yaslar. Bu ay─▒n sonunda, e─čer daha ├Ânce birilerini yaparken izlemi┼čse, kendisi de bir k├╝p├╝ di─čerinin ├╝zerine koyabilir.
Bebek eline ge├žen her ┼čeyi sallar ve baz─▒lar─▒n─▒n ses ├ž─▒kar─▒p baz─▒lar─▒n─▒n ├ž─▒karmad─▒─č─▒n─▒ anlayabilir. Oyuncaklar─▒ -tekrar tekrar- birbirine ├žarpar veya yere f─▒rlat─▒r, sonra da ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesleri dinler. Hem ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesleri dinlemek, hem de her seferinde ayn─▒ sesleri ├ž─▒kar─▒p ├ž─▒karmad─▒─č─▒n─▒ anlamak i├žin onlar─▒ tekrar tekrar yere atar. Bu al─▒┼čt─▒rmalar─▒n sonunda elinin de─čil oyuncaklar─▒n ses ├ž─▒kard─▒─č─▒n─▒ ├Â─črenecektir.
Oyuncaklar─▒n hemen ses ├ž─▒karmamas─▒na veya elinden al─▒nmas─▒na sinirlenir. Siz bu oyundan pek hazzetmeseniz de o bu oyunu seviyor ve oynarken ├Â─čreniyordur.
┼×ekil de─či┼čtiren oyuncaklar ├žok ilgisini ├žeker. Onlar─▒n canl─▒ veya cans─▒z oldu─čunu anlayamaz, bu y├╝zden ├Ârne─čin ufak bir f─▒rd├Ând├╝ ile konu┼čmaya ├žal─▒┼č─▒r. Art─▒k sessiz harflerin ├žo─čunu ├ž─▒kartabiliyor ve de─či┼čebilen ruh halini g├Âstermeyi ├Â─čreniyordur. Her ne kadar sadece mutluluk ve s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ g├Âsterebilse de di─čer hislerini de anlatmaya ├žabalar. Duydu─ču ses tonlar─▒ndan konu┼čmalar─▒ anlamaya ├žal─▒┼č─▒r ve seslerin k─▒zg─▒n, sakin veya onaylay─▒c─▒ olanlar─▒na de─či┼čik y├╝z ifadeleriyle tepki verir.
Bebek pasif olarak kelime hazinesini geli┼čtirmektedir, yani bu kelimeleri s├Âyleyemese bile anlamlar─▒n─▒ bilir. Ay sonunda ad─▒n─▒ s├Âyledi─činiz birka├ž nesneyi g├Âzleriyle i┼čaret edebilir.
Bu ay ayr─▒ca ruh halinin de ani de─či┼čim g├Âsterdi─či bir d├Ânemdir. Bazen ho┼članmad─▒─č─▒ bir duruma sinirlenebilir, ancak ilgisi ba┼čka bir y├Âne ├žekildi─činde hemen sakinle┼čebilir. Bu durum birka├ž ay daha devam eder ve daha sonra bebek yava┼č yava┼č hislerini kontrol alt─▒na almay─▒ ├Â─črenir. Ancak ondan hen├╝z ├žok fazla bir ┼čey beklemeyin. Bu durum en az─▒ndan ana okul d├Ânemine kadar devam eder.
Odadan ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒zda bebek sizi takip edemez, ancak evin ba┼čka bir yerinde ├ž─▒kard─▒─č─▒n─▒z seslerden sizin yak─▒nlarda oldu─čunuzu bilir ve dikkatinizi ├žekmek i├žin s─▒k s─▒k sesler ├ž─▒kart─▒r, sizden de tepki vermenizi bekler.
Sizin y├╝z├╝n├╝z art─▒k onun i├žin ├žok ┼čey ifade etmektedir. Her a├ž─▒dan y├╝z├╝n├╝z├╝ incelemeye ve her f─▒rsatta onu ellemeye ├žal─▒┼č─▒r; parmaklar─▒n─▒ g├Âzlerinize, burnunuza ve a─čz─▒n─▒za koymaya ├žal─▒┼č─▒r; sa├ž─▒n─▒z─▒ ve kulaklar─▒n─▒z─▒ ├žeker. Bu hareketlerle bebe─činiz sizi iyice tan─▒maya ├žal─▒┼čmakta ve sizin ondan farkl─▒ bir insan oldu─čunuzu kavramaktad─▒r. Mesela e─čer kendi sa├ž─▒n─▒ ├žekerse can─▒ ac─▒maktad─▒r, ama sizin sa├ž─▒n─▒z─▒ ├žekerken can─▒ ac─▒maz.
Y├╝z├╝n├╝z├╝ saklay─▒p sonra aniden a├žmak, onun i├žin ├žok e─členceli bir oyun olacakt─▒r, ancak bu oyuna fazla i┼čtirak edemez. Sevdiklerinin aniden kaybolmas─▒ ve geri gelmesiyle g├╝ven hissi geli┼čir kendini g├╝vende hisseder.
Bebek art─▒k herkese g├╝lmez, sadece yan─▒nda olmaktan ho┼čland─▒─č─▒ ki┼čilerle oyun oynar. Oyun oynad─▒─č─▒ ki┼či aniden giderse a─člar.
Birinci yar─▒ y─▒l─▒n sonunda, baz─▒ ebeveynler ├žocuklar─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒rma e─čilimi g├Âsterir. E─čer bebe─činiz hareketliyse, biri mutlaka ├ž─▒k─▒p onun erken y├╝r├╝yece─čini s├Âyler. ─░┼čin do─črusu bebek, kendini haz─▒r hissetti─činde y├╝r├╝yecektir- bu, ÔÇťerkenÔÇŁ ya da ÔÇťge├žÔÇŁ olabilir. ├ľnemli olan bebe─čin kendini haz─▒r hissetmesidir.

6.AY D├ľN├ťM NOKTALARI
SOSYAL F─░Z─░KSEL Z─░H─░NSEL
ÔÇó Memnuniyet ve s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ seslerle ifade eder: ÔÇťga-ga, gu-guÔÇŁ sesleri ├ž─▒kart─▒r ve g├╝ler.
ÔÇó Yabanc─▒lardan rahats─▒z olur.
ÔÇó M├╝zik sesi duydu─čunda a─člamas─▒n─▒ keser.
ÔÇó Kendi ismi s├Âylendi─činde tepki verir.
ÔÇó Karn─▒n─▒n ├╝zerinde bacaklar─▒n─▒ hareket ettirerek emeklemeye ├žal─▒┼č─▒r.
ÔÇó Kafas─▒n─▒ serbest├že hareket ettirir.
ÔÇó V├╝cudunu her y├Âne hareket ettirir.
ÔÇó Destekli oturabilir.
ÔÇó Parmaklar─▒yla kendi yeme─čini yemek ho┼čuna gider.
ÔÇó Damak tad─▒ geli┼čir.
ÔÇó Yemekle oyun oynar.
ÔÇó ─░lk di┼či patlayabilir.
ÔÇó Bir barda─č─▒ iki eliyle tutabilir.
ÔÇó S─▒rt├╝st├╝ yat─▒┼čtan yana d├Ânerken oturur konuma ge├žebilir.
ÔÇó Ruh halinde ani de─či┼čimler olabilir. Memnuniyet, mutsuzluk,├Âfke gibi duygular aras─▒nda gider gelir.
ÔÇó Nesneleri uzun s├╝re inceler.
ÔÇó Baz─▒ sessiz harfleri s├Âylemeye ba┼člar: (f,v,s,z,m,n gibi)
ÔÇó Nesneleri ters ├ževirerek bak─▒p farkl─▒ ┼čeyler g├Ârmekten ho┼član─▒r.
ÔÇó ─░ki nesneyi birbiriyle k─▒yaslayabilir.

5.AY BEBEK GEL─░┼×─░M─░

Bu ay sonunda bebe─činiz do─čumdaki kilosunun yakla┼č─▒k iki kat─▒na ula┼čacakt─▒r. Bu aydan itibaren, birinci ya┼č─▒n─▒n sonuna kadar her ay yakla┼č─▒k 500gr. almal─▒d─▒r. Ancak kilosu her zaman ayn─▒ ├Âl├ž├╝de artmayabilir.
Kilo ald─▒k├ža bebe─činizin kendi fiziksel s─▒n─▒rlar─▒n─▒ ke┼čfetme konusundaki ilgisi de artacakt─▒r. ÔÇťU├žakÔÇŁ hareketini s─▒k├ža denedi─čini g├Âreceksiniz; karn─▒n─▒n ├╝zerinde kollar─▒n─▒ ve bacaklar─▒n─▒ iki yana a├žar ve kafas─▒n─▒ yukar─▒ kald─▒r─▒r. Bu, s─▒rt ve boyun kaslar─▒n─▒ geli┼čtirmek i├žin m├╝kemmel bir harekettir. Geli┼čimi normal devam eden bir bebek bu ay sonunda bir aya─č─▒n─▒ g├Âbe─čine kadar kald─▒rabilir; hareketli bir bebek ise karn─▒n─▒n ├╝zerindeyken her iki aya─č─▒n─▒ da iterek yatakta ilerleyebilir.
Be┼č ayl─▒k bebe─činiz muhtemelen art─▒k kolayca yata─č─▒nda s─▒rt├╝st├╝nden y├╝z├╝koyun, y├╝z├╝koyun durumdayken s─▒rt├╝st├╝ d├Ânebiliyordur; her iki tarafa da d├Ânmeyi ise ├Ân├╝m├╝zdeki birka├ž hafta i├žinde tamamlayacakt─▒r. D├Ân├╝┼čleri ├Â─črenmesi i├žin biraz yard─▒m edebilirsiniz.
Bebe─činiz art─▒k zaman─▒n─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ en son geli┼čtirdi─či motor becerilerini denemekle ge├žirecektir; yani ÔÇťkonu┼čmaÔÇŁ, ÔÇťdinlemeÔÇŁ ve uzanabilece─či her ┼čeyi ÔÇťke┼čfetmeÔÇŁ. Sabahlar─▒, adeta sab─▒rs─▒zca, ├žabucak ve tamamen uyan─▒r. Her zaman de─čilse de, bebeklerin ├žo─ču genelde ailenin di─čer bireylerinden ├Ânce uyan─▒r. E─čer uyand─▒─č─▒nda bir s├╝re kendi kendine oyalan─▒yorsa, sizin biraz daha uyuma ┼čans─▒n─▒z var demektir; bunun i├žin ak┼čam yatarken yata─č─▒na sevdi─či birka├ž oyunca─č─▒ koyman─▒z yararl─▒ olur.
Bebe─činiz bazen, g├╝n i├žinde sadece bir uykuyla yetinebilir. Uyumaya niyetli g├Âr├╝nmese bile, bir s├╝re dinlenmesi ve rahatlamas─▒ i├žin onu yata─č─▒na koyabilirsiniz.
Bebe─činiz art─▒k oturabildi─či i├žin pusetiyle dola┼čmak ona keyif vermeye ba┼člar. Etraf─▒nda g├Ârecek, koklayacak ve duyacak ├Âylesine ├žok ┼čey vard─▒r kiÔÇŽ E─čer hen├╝z oynayaca─č─▒ bir aynas─▒ yoksa, bir tane edinmenin zaman─▒ gelmi┼čtir. Tabii, k─▒r─▒lmayan bir ayna olmas─▒na dikkat etmelisiniz. Bir boy aynas─▒nda sizi ve kendisini birlikte seyretmekten de ho┼članacakt─▒r.
Bebek ┼čimdi her zamankinden daha hareketli oldu─ču i├žin, ├Âzellikle s─▒cak havalarda, v├╝cudunun k─▒vr─▒ml─▒ b├Âlgelerinde isilik dedi─čimiz, sivilce gibi g├Âr├╝nen, k─▒rm─▒z─▒l─▒klar olu┼čabilir. B├Âyle durumlarda, onu m├╝mk├╝n oldu─čunca hafif giydirin, s─▒k s─▒k y─▒kay─▒n ve bu b├Âlgelere biraz bebe pudras─▒ koyun. (Pudray─▒ direkt bebe─čin cildine de─čil, ├Ânce kendi elinize d├Âk├╝p sonra bebe─če s├╝r├╝n).
Bebe─činiz art─▒k ana kuca─č─▒nda da rahatl─▒kla hareket edebilmektedir ve mama sandalyesinde de oturabilir. Art─▒k ona bir yayl─▒ sal─▒ncak ya da benzer bir oyun sandalyesi alabilirsiniz. Bebek yard─▒ms─▒z ve tam olarak oturana kadar yemeklerini ana kuca─č─▒nda vermeye devam edebilirsiniz.
Baz─▒ doktorlar, kat─▒ g─▒dalara ge├žmek i├žin bu ay─▒ bekler. Bebe─činiz yeni tatlara al─▒┼čt─▒k├ža daha ├žok sevecektir. ├çocuk doktorunuz kat─▒ g─▒dalara rahat ge├žebilmenin baz─▒ ipu├žlar─▒n─▒ size vermi┼č olabilir: ├Ârne─čin sevdi─či mamaya, yeni deneyece─činiz yemekten ├žok az miktarda kar─▒┼čt─▒r─▒p zamanla bu miktar─▒ art─▒rabilirsiniz. B├Âylece, o yeni tatlara yava┼č yava┼č al─▒┼č─▒rken, siz de fazla ileri gitmeden, verdi─činiz g─▒daya alerjisi olup olmad─▒─č─▒n─▒ anlayabilirsiniz.
Ancak ne yaparsan─▒z yap─▒n, bebe─činizin ilk denemede kesinlikle be─čenmeyece─či yemekler olacakt─▒r. Birka├ž hafta bekleyin, sonra tekrar deneyin. Fikrini de─či┼čtirebilir. Bunun d─▒┼č─▒nda, e─čer ├žok g├╝zel yedi─či bir yeme─či reddetmeye ba┼člam─▒┼čsa, hi├ž tela┼članmay─▒n, nas─▒l olsa bir s├╝re sonra tekrar yemeye ba┼člayacakt─▒r.
Bebek her ka┼č─▒ktan sonra oyun oynamakta ─▒srar ettik├že ├Â─č├╝n uzar. Ayr─▒ca bu d├Ânemde en sevdi─či oyunlardan biri de a─č─▒zdaki yeme─či d─▒┼čar─▒ atmakt─▒r.
Bu ya┼čtaki bebekler do─čum ├Âncesinde anneden ald─▒klar─▒ demir sto─čunu t├╝ketmi┼č olurlar, bu y├╝zden ba┼čka kaynaklardan mineraller almalar─▒ gerekir. Haz─▒r mama (form├╝l s├╝t) alan bebekler i├žin, demir katk─▒l─▒ olanlar─▒ tercih edilmeli, anne s├╝t├╝ alanlar i├žinse demir damlalar─▒ tercih edilebilir. Bu konuda ├žocuk doktorunuza dan─▒┼čmal─▒s─▒n─▒z.
Bu ay bebe─činizin daha ├žok emme iste─či duydu─čunu g├Âreceksiniz, bunun bir nedeni kat─▒ g─▒dalar ba┼člad─▒─č─▒ i├žin biberon ve memeyi daha az emiyor olmas─▒d─▒r. Ayr─▒ca d├Ânme ve emekleme gibi ├že┼čitli hareketleri ├Â─črenirken heyecanlan─▒p yoruldu─ču i├žin kendini rahatlatma ihtiyac─▒ da duyar. Baz─▒ bebekler bu d├Ânemde el parmaklar─▒ gibi ayak parmaklar─▒n─▒ da emerler.
Bebe─činiz huzursuzken kendi kendisine vurabilir veya kendini t─▒rmalayabilir. Bunun bilimsel a├ž─▒klamas─▒n─▒ yapmak ├žok zordur, ama bununla birlikte, yeti┼čkinlerin bile kontrol edilemez durumlarda ac─▒ya dayanabilmeyi kolayla┼čt─▒rmak i├žin kendilerini bir ┼čekilde yaralad─▒klar─▒n─▒ biliyoruz.
Bebe─činizin uzanma ve ula┼čma iste─či de geli┼čmektedir. Bu d├╝rt├╝, emeklemenin temelini olu┼čturur. Her ne kadar bebe─činiz uza─ča ula┼čamasa da g├Âzleri ellerine rehberlik eder. Bir elindeki nesneyi di─čerine rahatl─▒kla ge├žirebilir veya iki eliyle birden kavrayabilir. Bu ke┼čiflerinin bir par├žas─▒ olarak nesneleri a─čz─▒na g├Ât├╝rmesi ka├ž─▒n─▒lmazd─▒r, ancak ┼čimdi durum biraz daha farkl─▒d─▒r: a─čz─▒na g├Ât├╝rd├╝─č├╝ her ┼čeyi ├ži─čner.
Bebe─činiz art─▒k farkl─▒ eylemlerden farkl─▒ sonu├žlar ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ ├Â─črenmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r: biberonu tutu┼čundan veya bir oyunca─č─▒ kavramas─▒ndan bunu anlars─▒n─▒z. D├╝┼čen bir nesneyi g├Âzleri ile arar, fakat bir nesneyi saklad─▒─č─▒n─▒z─▒ g├Ârse bile isterse onu bulabilece─čini d├╝┼č├╝nemez. Ancak elleri g├Âz hizas─▒ndan kaybolsa bile onlar─▒n nerede oldu─čunu biliyordur.
Bebe─činiz cinsel organ─▒n─▒ da ke┼čfetmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bir ├žok ebeveyn bu yeni geli┼čmeden fazla memnun olmaz. Ancak bebek, t─▒pk─▒ parmaklar─▒n─▒ ve ayaklar─▒n─▒ ke┼čfetti─či gibi cinsel organ─▒n─▒ da hissederek ve kurcalayarak ke┼čfedecektir. Bu b├Âlgeyle ├Âzel olarak ilgilenmelerinin tek sebebi, bu alan─▒n v├╝cudundaki di─čer b├Âlgelerin aksine genelde kapal─▒ olmas─▒ ve her istedi─činde ula┼čamamas─▒d─▒r. Bebe─činize yapt─▒─č─▒n─▒n ÔÇťk├Ât├╝ÔÇŁ veya ÔÇťkakaÔÇŁ oldu─čunu anlatmaya ├žal─▒┼čmay─▒n. B─▒rak─▒n tan─▒s─▒n. T─▒pk─▒ parmaklarda yapt─▒─č─▒n─▒z gibi, bebe─činize bu organlar─▒n─▒n da isimlerini s├Âyleyin.
Sosyalle┼čme bebek ve bebe─čin yan─▒ndakiler i├žin giderek daha e─členceli bir hal al─▒r. Art─▒k dudaklar─▒n─▒ b├╝zer, t├╝k├╝r├╝r, aguÔÇÖlar yapar ve hatta dilini ├ž─▒kart─▒r. Daha bir├žok hareketi taklit etmeye ├žal─▒┼č─▒r. ├ç─▒kard─▒─č─▒ s├Âzler, duydu─ču seslerin taklidi gibidir. Sanki soru sorarm─▒┼č gibi, ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslerin son hecesinde sesini y├╝kseltir.
Bebe─činiz sesli ve sessiz harfleri daha s─▒k bir araya koymaya ba┼člar. ÔÇťDaÔÇŁ en s─▒k ├ž─▒kard─▒─č─▒ hecedir. Ara s─▒ra, bu ÔÇťda-daÔÇŁ olarak da ├ž─▒kar.
├ç─▒kard─▒─č─▒ seslere verece─činiz olumlu tepkiler onu cesaretlendirir ve ÔÇťdaÔÇŁ hecesini ├žok daha s─▒k duymaya ba┼člars─▒n─▒z. Tabii, ne dedi─činin pek fark─▒nda de─čildir, ancak bir s├╝re sonra ba─člant─▒ kurmaya ba┼člar. Bu arada sizin de bu heceleri beraber taklit etmeniz ├žok ho┼čuna gidecektir.
Bebe─činizin do─čum sonras─▒ i┼čitme testi yap─▒lm─▒┼č olsa da, bu s─▒ralar tekrar edilmesi uygun olur. Konu┼čma ve dil geli┼čimi duyma yetisine ba─čl─▒d─▒r ve erken m├╝dahale, do─čabilecek problemleri ├Ânler.
Bir sonraki ay i├žinde ÔÇťinsan yad─▒rgamaÔÇŁ belirtileri ortaya ├ž─▒kabilir. Bebek aniden aile d─▒┼č─▒ndan olanlara tepki vermeye ba┼člar ve yan─▒na gelen bu ÔÇťyabanc─▒lar─▒nÔÇŁ y├╝zlerini uzun uzun inceleyebilir. Bebe─či ├žok s─▒k g├Âremeyen aile b├╝y├╝klerine bu durumu a├ž─▒klamak bazen zor olabilir. E─čer bebe─činiz, onlar─▒ g├╝venli bir yerden (├Ârne─čin kuca─č─▒n─▒zdan) inceleme ┼čans─▒na sahip olursa, sosyalle┼čmesi daha kolayla┼č─▒r. Bu ÔÇťyabanc─▒laraÔÇŁ bebe─činize nas─▒l yakla┼čacaklar─▒ konusunda yard─▒mc─▒ olmal─▒s─▒n─▒z; genel olarak ├Ânce sizinle konu┼čup bebe─či g├Ârmezden gelmeleri iyi bir yol olabilir. Bu durum bebe─če yabanc─▒y─▒ inceleme ve ilk ad─▒m─▒ atma ┼čans─▒n─▒ verir. Tabii e─čer bu ÔÇťyeni arkada┼člar─▒ÔÇŁ sevdiyse!
E─čer evi hen├╝z bebe─če g├Âre yeniden d├╝zenlemediyseniz, bu emekleme ├Âncesi d├Ânemde art─▒k fazla vakit kaybetmeseniz iyi olur. Daha ┼čimdiden bebe─činiz bir barda─č─▒ yere atabilir, s─▒cak ├žay barda─č─▒na elini sokabilir, elektrik fi┼člerini ├žekebilir ve daha akl─▒n─▒za gelmeyecek bir├žok ┼čekilde kendine zarar verebilir. K─▒r─▒lacak ve bebe─če zarar verebilecek objeleri ortadan kald─▒rman─▒n tam zaman─▒d─▒r.
Bebek hareketlendik├že, ona baz─▒ s─▒n─▒rlamalar koyman─▒z gerekecek, o da bunlara direnecektir. Bu s─▒n─▒rlamalar bebe─činize disiplin ve baz─▒ olumlu al─▒┼čkanl─▒klar kazand─▒rsa da, ondan yapabilece─činden fazlas─▒n─▒ istemeyin. ├ç├╝nk├╝ siz iyi oldu─čunuzda bebe─činiz de iyi olur ve o da bunu zaten hissediyordur.

5.AY D├ľN├ťM NOKTALARI
SOSYAL F─░Z─░KSEL Z─░H─░NSEL
ÔÇó Dikkat ├žekmek ve sosyalle┼čmek i├žin g├╝ler ve sesler ├ž─▒kar─▒r.
ÔÇó Tepkisini belli eder, oyunca─č─▒n─▒ almaya ├žal─▒┼čan birine kar┼č─▒ direnir.
ÔÇó Yak─▒n ├ževresini ve ebeveynlerini bilir; yabanc─▒lara tepki verir.
ÔÇó Y├╝z ifadelerini taklit eder.
ÔÇó Yemek zaman─▒ oyun oynamaktan ho┼član─▒r.
ÔÇó Oturma pozisyonuna getirildi─činde kafas─▒n─▒ dengeler ve dik tutar.
ÔÇó Ellerini ayaklar─▒n─▒ a├ž─▒p kafas─▒n─▒ kald─▒rarak ÔÇťu├žakÔÇŁ hareketi yapar.
ÔÇó Sallanarak ve d├Ânerek hareket eder.
ÔÇó ├çok rahat├ža v├╝cudunu d├Ând├╝r├╝r.
ÔÇó Aya─č─▒n─▒ a─čz─▒na g├Ât├╝r├╝r ve ayak parmaklar─▒n─▒ emer.
ÔÇó Objeleri daha do─čru kavrar; ellerini kald─▒r─▒r ve nesneyi tutar.
ÔÇó Do─čru mesafeden uzanmaya ba┼člar.
ÔÇó Kal─▒n bir halkay─▒ tutabilir.
ÔÇó Eline konan ufak bir oyuncak hayvanla oynar.
ÔÇó Tek veya iki eliyle biberonu kavrayabilir.
ÔÇó Baz─▒ sessiz harflerle sesli harfleri bir araya getirip (d,b,l,m gibi) heceler ├ž─▒kart─▒r.
ÔÇó Yeni durumlarda etraf─▒na bakar.
ÔÇó Nesneleri tutmak, d├Ând├╝rmek, sallamak ve a─čz─▒na g├Ât├╝rmek ister.
ÔÇó D├╝┼čen bir nesnenin arkas─▒ndan e─čilip bakar.
ÔÇó Sesleri ve hareketleri taklit etmeye ├žal─▒┼č─▒r.

4.AY BEBEK GEL─░┼×─░M─░

Her g├╝n biraz daha b├╝y├╝yen bebe─činiz art─▒k ÔÇťyeni do─čanÔÇŁ s─▒n─▒f─▒n─▒ ge├žmi┼č say─▒l─▒r. Fiziksel geli┼čimi de h─▒zla devam etmektedir. Kafas─▒n─▒n arkas─▒ndaki yumu┼čak nokta kaybolmu┼čtur, ├Ân taraftakinin tamamen kaybolmas─▒ ise baz─▒ durumlarda 18 ay─▒ bulabilir. Sa├ž rengi ve ┼čekli de muhtemelen de─či┼čmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Siz belki fark etmeseniz de ge├žen birka├ž hafta boyunca bebe─čin do─čumdaki sa├žlar─▒ d├Âk├╝lmeye ve yerine yeni ve kal─▒c─▒ sa├žlar ├ž─▒kmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bu s├╝re├ž birka├ž ay daha devam eder.
Bebe─činizin g├Âz rengi de bu d├Ânemde de─či┼čebilir. ├ço─ču bebe─čin do─čum sonras─▒ mavimsi olan g├Âz rengi koyula┼čmaya ba┼člar. E─čer 6. ayda bebe─činiz hala mavi g├Âzl├╝ ise, g├Âzlerinin renkli kalaca─č─▒ndan emin olabilirsiniz.
Bebe─činizin fiziksel yeteneklerinde de kelimenin tam anlam─▒ ile ÔÇťtepeden t─▒rna─čaÔÇŁ geli┼čmeler g├Âzleyeceksiniz. Bu ay─▒n sonunda bebek kafas─▒n─▒ tamamen dik tutabilir ve karn─▒n─▒n ├╝st├╝nde yatarken 90 derecelik a├ž─▒yla kafas─▒n─▒ yerden kald─▒rabilir. Ayr─▒ca kafas─▒n─▒ her y├Âne ├ževirebilir ve s─▒rt├╝st├╝ yatarken kald─▒rabilir. ├çenesini omuzlar─▒na dayayarak ayaklar─▒na bakabilir.
Kaslar─▒ geli┼čip g├╝├žlendik├že, bebe─čin v├╝cudu da toparlanmaya ba┼člar. Karn─▒ ├╝zerinde yatarken, tek kolunun ├╝zerinde ba┼č─▒n─▒ kald─▒rabilir. Bu ve bundan sonraki iki ay boyunca beden k─▒sm─▒ndaki kaslar daha da g├╝├žlenecektir. Tam olarak ters d├Ânemese de, bebek bu ay en az─▒ndan bir yana do─čru d├Ânebilecektir; di─čer tarafa d├Ânmek i├žinse biraz daha geli┼čmesi gerekmektedir. Bir├žok bebek bu geli┼čmeden sonra, tam olarak d├Ânmeye ba┼člar.
Art─▒k s─▒rt├╝st├╝ yatarken parma─č─▒n─▒z─▒ tuttu─čunda kafas─▒n─▒ ve bacaklar─▒n─▒ kald─▒r─▒p oturmaya ├žal─▒┼č─▒r. ┼×imdilik oturma mutlulu─čuna tek ba┼č─▒na eri┼čmese de ufak bir yard─▒mla bunu becerir ve buna bay─▒l─▒r! Yine de, hala s─▒rt─▒ndan destek vermeniz gerekir, ├ž├╝nk├╝ ┼ču an ancak kafas─▒n─▒ dik tutabilmektedir. Ay sonunda, g├Âvde kaslar─▒ sayesinde ufak bir destekle kuca─č─▒n─▒zda dimdik oturabilecektir. Oysa daha ├Ânceleri kuca─č─▒n─▒zdayken, bedeni bir kal─▒ba girmi┼č gibi sizin oturu┼čunuza g├Âre ┼čekillenmekteydi. ┼×imdi ise oturu┼čunu kendi kontrol edebilmektedir: sizin fiziksel olarak farkl─▒ bir insan oldu─čunuzu art─▒k anlamaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.
Bebe─činiz tekme atmaktan ├žok ho┼član─▒r; bacaklar─▒n─▒ elleri ile ayaklar─▒na veya dizlerine dokunabilecek kadar havaya kald─▒rabilir. Daha sonraki aylarda ise bu bacaklar t├╝m a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ kald─▒rabilecek g├╝ce eri┼čir. Onu ayaklar─▒ yere basacak ┼čekilde dik tutarsan─▒z, belki ayakta bile durabilir. Bu ay baz─▒ bebekler emeklemenin ba┼člang─▒c─▒ say─▒lan ÔÇťy├╝zmeÔÇŁ hareketini de geli┼čtirir.
Bebek giderek daha istemli hareket etmeye ba┼člar, ÔÇťyeni do─čan refleksleriÔÇŁnin ├žo─ču art─▒k kaybolur. Arama refleksi de bunlara dahildir, ├ž├╝nk├╝ bebek art─▒k neye bakt─▒─č─▒n─▒n ve ne g├Ârd├╝─č├╝n├╝n tam olarak bilincindedir. Yorgun oldu─ču zamanlar hari├ž, pek ├žok hareketi daha ak─▒c─▒ ve daha kontroll├╝d├╝r.
Bu ay i├žinde doktorunuz kat─▒ g─▒dalara (yo─čurt, ka┼č─▒k mamas─▒, meyva p├╝resi) ge├žmenizi ├Ânerebilir. Bu konuda onun tavsiyelerini do─čru takip etmeniz ├Ânemlidir. Bir ├Â─č├╝nde sadece bir yeni g─▒dayla ba┼člay─▒n ve bunu da yava┼č yava┼č yapmaya dikkat edin, ba┼čka bir yeni g─▒daya hemen ge├žmeyin. B├Âylelikle hem bebe─činize yeni tatlara al─▒┼čmas─▒ i├žin zaman tan─▒m─▒┼č olur hem de herhangi bir g─▒daya alerjisi olup olmad─▒─č─▒n─▒ doktoru ile birlikte daha rahat g├Âzlersiniz.
Baz─▒ bebekler yeni tatlar konusunda hevesliyken, baz─▒lar─▒ bu konuda daha g├Ân├╝ls├╝z olurlar. E─čer bebe─činiz bu yeni g─▒dalar─▒ istemiyorsa endi┼čelenmeyin ve yemesi i├žin zorlamay─▒n. Amac─▒n─▒z, sadece kat─▒ g─▒dalara al─▒┼čmas─▒n─▒ sa─člamakt─▒r, bu y├╝zden az miktarda vermeye devam edin. E─čer kat─▒ g─▒dalar─▒ reddetmekte ─▒srarl─▒ysa, doktorunuza dan─▒┼čarak ayn─▒ yemekleri 1-2 hafta sonra tekrar deneyin. Bir s├╝re sonra al─▒┼čacakt─▒r.
Yeni g─▒dalar art─▒k beslenme d├╝zeninin bir par├žas─▒ oldu─čunda, bebek anne s├╝t├╝n├╝ veya form├╝l s├╝t├╝ giderek daha az miktarda alacakt─▒r. Bu d├Ânemde, kat─▒ g─▒dalar─▒, s├╝tten ├Ânce vermeye gayret edin; ├ž├╝nk├╝ s├╝t ve s─▒v─▒ mamalar olduk├ža doyurucudur ve bebek ├Ânce bunlar─▒ al─▒rsa, s─▒ra kat─▒ g─▒daya geldi─činde karn─▒ doymu┼č olacakt─▒r. Ancak bazen yeme─če kat─▒ g─▒da ile ba┼člamak da bebe─či sinirlendirebilir, ├Âzellikle sabah uyan─▒r uyanmaz pek ho┼čuna gitmeyebilir. E─čer yeni mamaya tepki g├Âsterirse ├Ânce emzirin, ard─▒ndan yeni mamas─▒n─▒ verin, yine istemez ise emzirmeye devam edin.
Zaman i├žinde bebe─činizin ├Â─č├╝n say─▒s─▒, g├╝nde d├Ârt defaya inecektir. Buna ek olarak, yatmadan ├Ânce de s├╝t├╝n├╝ ister. E─čer bebe─činiz daha s─▒k ac─▒k─▒yorsa s├╝t ve kat─▒ g─▒da aras─▒nda yar─▒m saat kadar bekleyin.
Bu ay bebe─čin t├╝k├╝r├╝kleri akmaya ba┼člayabilir. Cildinde buna ba─čl─▒ k─▒zarmalar olu┼čuyorsa y├╝z├╝ne biraz vazelin, boyun ├žizgilerine de m─▒s─▒r ni┼častas─▒ s├╝rebilirsiniz. E─čer lekeler art─▒yorsa, mutlaka doktorunuza dan─▒┼č─▒n.
T├╝k├╝r├╝k akmas─▒n─▒n genelde di┼č ├ž─▒karmayla ba─člant─▒l─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝l├╝r. Ancak bu ├žok kesin bir ba─člant─▒ say─▒lmaz. Baz─▒ bebeklerin bu ay bir di┼či patlayabilir, ancak genelde ilk di┼č 6. aydan ├Ânce ├ž─▒kmaz.
E─čer bebe─činiz ger├žekten di┼č ├ž─▒kart─▒yorsa, ellerini s─▒k s─▒k kula─č─▒na ve ├ženesine g├Ât├╝r├╝r. Her iki b├Âlgeyi de ayn─▒ kaslar idare etti─činden, bebe─čin kula─č─▒ m─▒ a─čr─▒yor, yoksa di┼či mi ├ž─▒k─▒yor, belli olmayabilir. Bunu anlayabilmek i├žin di┼č etlerini hafif├že ovman─▒z yeterlidir. Bebe─činiz hemen ba─č─▒rmaya ba┼čl─▒yorsa, di┼č ├ž─▒kar─▒yor demektir.
Baz─▒ bebekler fazla di┼č a─čr─▒s─▒ ├žekmez, baz─▒s─▒ ise t├╝m di┼č ├ž─▒karma s├╝resince ac─▒ ve s─▒k─▒nt─▒ ya┼čar. E─čer di┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ i├žin huzursuzsa, bir di┼č ka┼č─▒ma oyunca─č─▒ edinin ve buzdolab─▒nda saklay─▒n. Oyunca─č─▒n serinli─či di┼č etlerini rahatlatacakt─▒r. E─čer bu da i┼če yaramazsa, doktorunuz re├žeteli ya da re├žetesiz bir tedavi tavsiye edebilir.
Bu ay sizi mutlu edecek bir ba┼čka geli┼čme de bebe─čin nihayet gece boyunca uyumaya ba┼člamas─▒d─▒r: gece uykular─▒ 10-11 saate ├ž─▒kacak, g├╝n i├žinde de iki-├╝├ž saat uyuyacakt─▒r. Bebe─činizin uykuya daha kolay dalabilmesi i├žin, yorgunluk belirtisi g├Âstermeye ba┼člay─▒nca yata─č─▒na yat─▒r─▒n.
Peki, bebe─činizin yorgun oldu─čunu nas─▒l anlars─▒n─▒z? Mutlaka kendine ├Âzg├╝ birtak─▒m mesajlar verecektir, ancak bebeklerin hemen hepsinin baz─▒ ortak ve belirgin i┼čaretleri vard─▒r. G├Âzlerini ovu┼čturmak ve oyuna kar┼č─▒ isteksiz tav─▒rlar bunlar─▒n ba┼č─▒nda gelir. Yaln─▒z, yorgunluk baz─▒ bebekleri daha hareketli ve heyecanl─▒ yapabilir. Uykusu olan bebekte do─čum sonras─▒na benzer baz─▒ refleks ve hareketler g├Ârmeye ba┼člars─▒n─▒z. Hareketleri daha ritmik olur- ├Ârne─čin kafas─▒n─▒ sallar. Parmak emme, sinirli tav─▒rlar, genel huzursuzluk uykulu bebekte hemen farkedilir. Bebe─činizin ÔÇťuykum varÔÇŁ mesaj─▒n─▒ anlaman─▒z ├žok da zor olmayacakt─▒r.
Bebe─čin duyular─▒ da d├╝zenli olarak geli┼čmektedir. Ay sonunda art─▒k her ┼čeyi renkli g├Ârmeye ba┼člar. Bak─▒┼člar─▒n─▒ kolayca odaklayabilir ve 3 metrelik g├Âr├╝┼č alan─▒ i├žindeki her ┼čeyi g├Ârebilir, ancak yine de 50 cm ├Ân├╝ne bakmay─▒ tercih eder. Bak─▒┼člar─▒ndaki ┼ča┼č─▒l─▒k azalm─▒┼čt─▒r ve hareket halindeki bir nesne veya insan─▒ ├žok rahat takip edebilir.
Bebe─činizin el-g├Âz koordinasyonu da geli┼čmektedir. Bir nesneye bakarken ellerini ona do─čru uzat─▒r ve parmaklar─▒n─▒ olabildi─čince a├žar. Tutma iste─či son derece g├╝├žl├╝d├╝r ve eline ge├žirdi─či her nesneyi daha ustal─▒kla tutabilir. Bu y├╝zden art─▒k rahat├ža g├Âzl├╝─č├╝n├╝z├╝ tutup ├ž─▒karabilir veya babas─▒n─▒n sakallar─▒n─▒ ├žekebilir.
Kula─č─▒ ise art─▒k neredeyse bir yeti┼čkin kadar net duyar. Zay─▒f ses ile g├╝├žl├╝ olan─▒ ay─▒rt eder ve m├╝zik sesine cevap verir. Ayr─▒ca art─▒k ses ├ž─▒karmaya da isteklidir. Baz─▒ sesleri sanki unutmamaya ├žal─▒┼č─▒rm─▒┼č gibi tekrar eder. Bunlar─▒n ├žo─ču tek sesli hecelerdir ve aylar sonra bu sesler birer kelimeye, gurultular ise, k─▒k─▒rdamaya, g├╝l├╝c├╝─če ve ├ž─▒─čl─▒klara d├Ân├╝┼č├╝r. Ayr─▒ca g─▒d─▒kland─▒─č─▒nda y├╝ksek sesle g├╝lecektir. Bu ÔÇśg─▒d─▒klanma tepkisiÔÇÖ daha ├Ânceki d├Ânemde g├Âr├╝lmez, bu y├╝zden baz─▒ uzmanlar bunu sosyal bir geli┼čim olarak kabul eder.
Bebekler bu d├Ânemde her t├╝rl├╝ uyar─▒ya a├ž─▒kt─▒r, bu y├╝zden bulundu─ču ├ževreyi zenginle┼čtirin. Koku duyusu onlar i├žin olduk├ža ├Ânem ta┼č─▒r. Evinizde bulunan ├ži├žek, sabun, meyve vs gibi ┼čeyleri koklad─▒─č─▒nda verece─či tepkileri izlemek de olduk├ža keyifli olacakt─▒r.
Bebe─činizin g├╝l├╝┼č├╝ de ge├žen aydan beri geli┼čmi┼čtir. Art─▒k aile bireylerini veya di─čer tan─▒d─▒─č─▒ y├╝zleri g├Ârd├╝─č├╝nde sevin├ž g├Âsterileri yapar. Sizinle veya tan─▒d─▒─č─▒ di─čer ki┼čilerle ÔÇťkonu┼čmakÔÇŁ en sevdi─či ┼čeylerden biridir. Yapt─▒─č─▒ her yeni numaray─▒ onaylaman─▒z ├žok ho┼čuna gidecektir.
Bebe─činiz sizin farkl─▒ bir birey oldu─čunuzu anlad─▒k├ža ili┼čkiniz de yava┼č yava┼č yeniden bi├žimlenecektir. Art─▒k her istedi─činin yerine getirilemeyece─čini ├Â─črenmektedir.
Buna ra─čmen bebe─činiz d─▒┼č d├╝nya ile olan ili┼čkisini tam olarak anlayabilmi┼č de─čildir. ├ľrne─čin oyunca─č─▒na her vurdu─čunda ses ├ž─▒kard─▒─č─▒n─▒ ke┼čfetmi┼čtir. Ancak ayn─▒ anda tesad├╝fen r├╝zgar da perdeyi havaland─▒rm─▒┼čsa, oyunca─ča her vuru┼čunda perdenin havalanmas─▒n─▒ bekler. Bu y├╝zden perdenin hareket etmesini sa─člamak i├žin bir s├╝re daha sinirli bir ┼čekilde oyunca─ča vurmaya devam eder. Bunun ger├žekle┼čmemesi ise k─▒sa bir s├╝re i├žin sinirlenmesine, hatta a─člamas─▒na neden olabilir.
Bebe─činiz kendisini ve ├ževresindeki d├╝nyay─▒ ke┼čfederken, onun bu yeni ├žabalar─▒n─▒ sab─▒rla izleyin ve bu g├╝zel d├Ânemin tad─▒n─▒ ├ž─▒kar─▒n. Onunla oynay─▒n, ┼čefkat g├Âsterin. Siz ve sizin gibi bebe─če yak─▒n olan herkes bebe─čin ruhsal geli┼čiminde ├Ânemli bir yer tutar. Oyuncakla oynamak ne kadar ho┼čuna giderse gitsin oyuncak hep ayn─▒ tepkiyi verir. Oysa insanlar de─či┼čkendir ve o bundan ├žok ┼čey ├Â─črenir!

4.AY D├ľN├ťM NOKTALARI
SOSYAL F─░Z─░KSEL Z─░H─░NSEL
ÔÇó Sosyalle┼čti─činde g├╝ler; oyunu b├Âl├╝nd├╝─č├╝nde a─člar.
ÔÇó Aynadaki yans─▒mas─▒ ho┼čuna gider, hatta ona g├╝l├╝mser.
ÔÇó Kendini rahatlatmaya ├žal─▒┼č─▒r.
ÔÇó Etraf─▒ndakilerle ili┼čki kurmak i├žin sesler ├ž─▒kart─▒r.
ÔÇó G─▒d─▒kland─▒─č─▒nda g├╝ler.
ÔÇó ─░nsanlara cevap vermeye ├žal─▒┼č─▒r.
ÔÇó M├╝zikle sakinle┼čir.
ÔÇó Y├╝z├╝koyun durumundayken s─▒rt├╝st├╝, s─▒rt├╝st├╝nden y├╝z├╝koyun d├Ânebilir.
ÔÇó Kafas─▒n─▒ daha uzunca bir s├╝re dik tutar.
ÔÇó Oturma pozisyonuna getirildi─činde veya yatarken kafas─▒n─▒ istedi─či y├Âne d├Ând├╝rebilir.
ÔÇó Y├╝zme hareketi yapabilir ve yata─č─▒nda d├Ânebilir.
ÔÇó Bak─▒┼člar─▒n─▒ farkl─▒ uzakl─▒klara odaklayabilir.
ÔÇó Sallanan bir nesneyi kendine ├žekip a─čz─▒na g├Ât├╝rebilir.
ÔÇó Bir nesnenin d├╝┼čt├╝─č├╝ yere bakar.
ÔÇó Banyoda ayak ve ellerini ├ž─▒rpar.
ÔÇó Di┼č ├ž─▒karmaya ba┼člayabilir.
ÔÇó Kat─▒ g─▒dalara ge├žmeye haz─▒r olabilir.
ÔÇó Kokular─▒ birbirinden ay─▒rabilir.
ÔÇó Bir saatten daha uzun s├╝re kar┼č─▒s─▒ndakine tepki verir.
ÔÇó 5-7 saniye ├Âncesini hat─▒rlar.
ÔÇó G├Âr├╝nt├╝ ile ger├žek y├╝z├╝ ay─▒rt eder.
ÔÇó Yeni sesler ├ž─▒karmay─▒ sever ve baz─▒lar─▒n─▒ taklit eder.

3 AYLIK BEBEK GEL─░┼×─░M─░

Bug├╝nlerde bebe─činiz belirgin ihtiya├žlar─▒n─▒ ve ├Ânceliklerini belli etmeye ba┼člar. ├çevresi ve kal─▒t─▒msal ├Âzellikleri ki┼čili─čini olu┼čturur. Daha da ├Ânemlisi, art─▒k sadece fiziksel ihtiya├žlar─▒n─▒n etkisiyle hareket etmez, etraf─▒nda olup bitenden de keyif almaya ba┼člar.
├ľrne─čin bir sese do─čru daha emin olarak d├Âner ve hareket etmekte olan bir insan─▒ g├Âzleriyle takip edebilir. (Bebe─čin y├╝z├╝n├╝n ├žo─čunlukla bir y├Âne d├Ân├╝k olmas─▒n─▒ sa─člayan eskrim pozisyonu nihayet kaybolmu┼čtur.) Y├╝zleri incelemek ├žok ho┼čuna gider; sa├ž ve y├╝z aras─▒ndaki renk kontrast─▒ ilgisini ├žeker.
Duyusal uyar─▒lar bebe─činiz i├žin art─▒k ├žok daha ├Ânemlidir, ├ž├╝nk├╝ etraf─▒ndaki d├╝nyay─▒ duyular─▒ sayesinde ├Â─črenecek ve tan─▒yacakt─▒r. Art─▒k uyan─▒k oldu─ču anlarda kuca─ča al─▒n─▒p sallanmaktan eskisi kadar ho┼članmaz. Onunla konu┼čman─▒z─▒, oynaman─▒z─▒ ve ona yeni ┼čeyler g├Âstermenizi ister. Uzun s├╝re yaln─▒z kalmak asla ho┼čuna gitmeyecek ve bunu da hemen belli edecektir.
Bebe─činiz ona verdi─činiz hemen her ┼čeyi elleriyle tutacak ve her seferinde daha ├Ânce bilmedi─či yeni bir objeyi tercih edecektir. Art─▒k nesnelerin sadece g├Âr├╝n├╝┼č├╝ ile de─čil, dokusu ve tad─▒(!) ile de ilgilenmektedir. Kadife kuma┼člar, t├╝yl├╝ oyuncaklar, yast─▒klar gibi de─či┼čik dokular─▒ tan─▒mak ho┼čuna gidecektir. Bu d├Ânemde bebek s─▒cak ve so─ču─čun de─či┼čik dereceleri oldu─čunu da ke┼čfedecek, bazen bir objeyle oynarken o objenin ┼čekil de─či┼čtirece─čini ├Â─črenecektir. B─▒rakt─▒─č─▒nda baz─▒ nesneler yeni bir ┼čekil al─▒r; baz─▒lar─▒ ise eski ┼čekline d├Âner. Bebek bunlar─▒ oyunlar─▒ s─▒ras─▒nda tekrar tekrar deneyerek ├Â─črenir.
Renk, bebe─činizin g├Ârme yetisini geli┼čtiren ├Ânemli bir unsurdur. Siyah-beyaz oyuncaklara kar┼č─▒ ilgisini art─▒k kaybetmekte ve ana renklere kar┼č─▒ ilgisi artmaktad─▒r. Pastel renkler ona hen├╝z ├žamur gibi kirli g├Âr├╝nmektedir. Ona parlak k─▒rm─▒z─▒, mavi ve ye┼čil gibi ana renklerden olu┼čan oyuncaklar; de─či┼čik ┼čekil ve desenlerde kuma┼člar g├Âsterip tepkilerini izleyebilirsiniz.
├ť├ž├╝nc├╝ aya girdi─činde bebe─činiz kafas─▒n─▒ daha iyi tutabilecek ve biraz yard─▒mla yar─▒ oturur bir duruma ge├žebilecektir. Karn─▒n─▒n ├╝zerine yatt─▒─č─▒nda kafas─▒n─▒ biraz kald─▒rabilir. Aya─ča kald─▒rd─▒─č─▒n─▒zda bacaklar─▒ k─▒vr─▒l─▒r, ancak kafas─▒n─▒ k─▒sa bir s├╝re i├žin de olsa dik tutabilir; ayr─▒ca ayaklar─▒n─▒ z─▒playacakm─▒┼č gibi d─▒┼čar─▒ do─čru itebilir.
Bebek kollar─▒n─▒ yanlardan havaya kald─▒rabilir ve her iki elini de havada v├╝cudunun ortas─▒nda birle┼čtirir. Bir├žok ebeveyn, bebe─činin kirli nesneleri a─čz─▒na sokmas─▒ndan korkar ve gereksiz yere endi┼čeye kap─▒l─▒r. Sabun, deterjan gibi temizlik maddeleri, yutup bo─čulmas─▒na neden olacak ufak ┼čeyler ve baz─▒ zehirli bitkiler d─▒┼č─▒nda endi┼čelenmenize gerek yoktur. Unutmay─▒n ki ona tamamen steril bir d├╝nya yaratamazs─▒n─▒z.
Bebe─činiz iyice hareketlenmeden evi bebe─če g├Âre yeniden d├╝zenlemeniz do─čru bir karar olacakt─▒r. Bebek bak─▒m─▒ ile ilgili her durumda oldu─ču gibi, evi d├╝zenleme konusunda da iki farkl─▒ g├Âr├╝┼č vard─▒r. Birinci g├Âr├╝┼č ÔÇťevi yeniden d├╝zenlemeye, hi bir ┼čeyi kald─▒rmaya gerek yokturÔÇŁ der. B├Âylece bebe─čin neyin ellenilebilir ve neyin ellenemez oldu─čunu daha ├žabuk kavrayaca─č─▒na inan─▒l─▒r. Di─čer g├Âr├╝┼č ise, bebe─či daha hayat─▒n─▒n ba┼č─▒nda ÔÇťhay─▒rÔÇŁ kelimesini duymaya al─▒┼čt─▒rmamak i├žin evde yeni bir d├╝zenleme yapmak gerekti─čini savunur.
Ancak belki de en iyi yol ikisinin ortas─▒n─▒ bulmakt─▒r. ─░yice bo┼čalt─▒lm─▒┼č ortamlarda ya┼čamak hem sizin i├žin hem de bebek i├žin epey s─▒k─▒c─▒ olacakt─▒r. Ancak ge├žici bir s├╝re i├žin en az─▒ndan de─čerli e┼čyalar─▒n─▒z─▒ ortadan kald─▒rabilirsiniz. G├╝venli, k─▒r─▒lmayacak ya da yerine rahatl─▒kla yenisi al─▒nabilecek e┼čyalar─▒n ortada kalmas─▒nda sak─▒nca yoktur.
3. ay─▒n sonuna geldi─činizde, bebe─činiz, ara ara uyansa bile geceleri 10 saat kadar uyuyabilmelidir. Uyand─▒─č─▒nda a─člayabilir veya sadece emzi─čiyle oyalanabilir. Bu yar─▒-uyan─▒k d├Ânemi uyku saati boyunca ya┼čayacakt─▒r. Yeti┼čkinler de uykular─▒nda ayn─▒ d├Ânemi ya┼čarlar ancak onlar tamamen uyanmamaya programl─▒d─▒r, yatakta bir iki kez d├Ân├╝p yeniden uykuya dalabilirler. Bebe─činiz de, uyan─▒r uyanmaz yan─▒na ko┼čmad─▒─č─▒n─▒z s├╝rece, ayn─▒ d├╝zeni kendi kendine bulacakt─▒r. Uyand─▒─č─▒ anda yan─▒na gitmeniz onu yan─▒nda annesi olmadan tekrar uyuyamayaca─č─▒na inand─▒r─▒r.
Bu ya┼čtaki bebeklerin uyuyana kadar a─člamas─▒ ├žok s─▒k g├Âr├╝len bir durumdur. A─člaman─▒n, onu bir ┼čekilde rahatlatt─▒─č─▒ g├Âzlenmi┼čtir. Ancak bebe─činiz, yata─č─▒na yatt─▒─č─▒ anda a─člamaya ba┼čl─▒yorsa, g├╝n boyunca yeteri kadar uyan─▒k kalmad─▒─č─▒ sonucunu ├ž─▒karabilirsiniz. Bu nedenle, e─čer uykusu yoksa ya da uyumuyorsa bebe─či yata─č─▒nda tutmay─▒n. Bebek uyku ile yata─č─▒ bir tutmal─▒d─▒r. Di─čer yandan, ├Âzellikle uykudan ├Ânce uyar─▒lm─▒┼čsa, uyumakta g├╝├žl├╝k ├žekebilir. B├Âyle zamanlarda bebe─či sakinle┼čtirmek i├žin biraz emzirmeyi veya mama vermeyi (b├Âylelikle bebe─činizin karn─▒ hemen ac─▒kmayacakt─▒r), bezini de─či┼čtirmeyi ve biraz sallamay─▒ deneyin.
Bebe─činizin sabah uyanma saati en son beslendi─či saat ile do─čru orant─▒l─▒ olabilir, ancak bu ┼čart da de─čildir; baz─▒ bebekler ne zaman beslenirse beslensinler, kurulmu┼č saat gibi sabah 6.00ÔÇÖda, hatta daha erken uyanabilirler. Bebe─čin g├╝nl├╝k uykusunu bir d├╝zene sokmaya ├žal─▒┼čmak bazen bo┼č bir ├žaba olabilir. Bazen oyun zaman─▒n─▒ k─▒sa tutup ├Â─čleden sonra erken bir saatte yatmas─▒n─▒ isteyebilirsiniz ama o bunu reddeder. Ba┼čka bir g├╝n ise onu g├Ârmeye gelen misafirlerinizle oynas─▒n, maskaral─▒k yaps─▒n istersiniz ancak o uyumay─▒ tercih eder.
├ť├ž ayl─▒k bebek konu┼čma ama├žl─▒ sesler de ├ž─▒karmaya ba┼člar. M├╝zik veya konu┼čma sesleri, bebek sinirli iken onu sadece rahatlatmakla kalmayacak, k├╝├ž├╝─č├╝n├╝z├╝n birtak─▒m sesler ├ž─▒kararak bu seslere tepki vermesini de sa─člayacakt─▒r. E─čer b├Âyle sesler ├ž─▒kar─▒yorsa, keyfi yerinde demektir. Ayr─▒ca bu d├Ânemde yeni bir numara daha dener: t├╝k├╝r├╝kle balon yapmak!
Bebe─činiz, ona sorulan sorulara ahenkli sesler ├ž─▒kararak cevap verir ve kar┼č─▒s─▒ndakinden de ayn─▒ ┼čeyi bekler. Ay sonunda aran─▒zda, 15-20 dakikal─▒k bir ÔÇťohhÔÇÖlar ve ahhÔÇÖlarÔÇŁ diyalo─ču ge├žebilir. Ara s─▒ra bebekle beraber derin bir nefes al─▒p ayn─▒ sesi ├ž─▒karabilirsiniz.
Bebek uyan─▒kken zaman─▒n─▒n ├žo─čunu ellerine bakarak ve onlarla oynayarak ge├žirir. ┼×imdiye kadar bebe─činiz ellerini yumruk ┼čeklinde tutuyordu. ├ť├ž├╝nc├╝ ayda ellerini daha serbest hareket ettirecek ve sonunda tamamen a├ž─▒k b─▒rakacakt─▒r. B├Âylece yeni oyuncaklar ortaya ├ž─▒kacakt─▒r: tam on minik parmak. ├ť├ž├╝nc├╝ ay onlara bakmak ve parmaklar─▒n hareketlerini g├Âzlemlemekle ge├žer. Ellerini her g├Ârd├╝─č├╝nde ┼ča┼č─▒racak ve yeniden buldu─čuna sevinecektir.
├ť├ž ayl─▒k bebe─činizi y─▒karken veya ├╝st├╝n├╝ de─či┼čtirirken ona v├╝cudunu anlat─▒n, uzuvlar─▒n─▒ tan─▒t─▒n. B├Âylece konu┼čmaya ba┼člamadan ├žok ├Ânce, soruldu─čunda ayaklar─▒n─▒ veya kulaklar─▒n─▒ g├Âsterebilir. K─▒sa ninniler veya yumu┼čak tonda anlat─▒lan masallar ve ┼čark─▒l─▒ oyunlardan ├žok ho┼član─▒r ve bunu ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslerle belli eder. Elinizi ├ž─▒rpman─▒z, kafan─▒z─▒ sallaman─▒z ya da dil ├ž─▒karman─▒z onu ├žok etkileyecektir.
BU AYIN EN ├ľNEML─░ A┼×AMASI: BEBE─×─░N─░Z KARIN ├ťST├ť YATARKEN KOLLARIYLA ─░TEREK G├ľ─×S├ťN├ť HAVAYA KALDIRAB─░L─░R.

3.AY D├ľN├ťM NOKTALARI
SOSYAL F─░Z─░KSEL Z─░H─░NSEL
ÔÇó Yak─▒nlar─▒n─▒ tan─▒maya ve ay─▒rt etmeye ba┼člar.
ÔÇó Kolayca g├╝ler.
ÔÇó A─člamalar azal─▒r.
ÔÇó Seslere ses ├ž─▒kartarak kar┼č─▒l─▒k verir.
ÔÇó Anne ve babas─▒na farkl─▒ davran─▒r: yan─▒ndayken onlar─▒n dikkatini ├žekmeye ├žal─▒┼č─▒r
ÔÇó Kar─▒n ├╝st├╝ yatarken kol ve dirseklerinin ├╝zerinde v├╝cudunu kald─▒r─▒r ve bu ┼čekilde 5-10 saniye kadar durur.
ÔÇó Destekle kucakta oturabilir.
ÔÇó Y├╝z ifadesi ve ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler g├╝├žlenir.
ÔÇó Kuca─ča al─▒n─▒rken t├╝m v├╝cudunu toplar.
ÔÇó Yakalama refleksi kaybolur; elleri genelde a├ž─▒k durur.
ÔÇó Elleriyle y├╝z├╝n├╝, g├Âzlerini ve a─čz─▒n─▒ ke┼čfetmeye ├žal─▒┼č─▒r.
ÔÇó Bir oyunca─č─▒ tutmak ve sallamak ister.
ÔÇó Bir nesneyi g├Âz├╝n├╝n bir ucundan di─čerine kadar takip edebilir.
ÔÇó Sesleri, d─▒┼čar─▒dan duydu─ču ┼čeylere tepki olarak de─čil, kendi i├žinden gelenlere tepki olarak ├ž─▒karmaktad─▒r.
ÔÇó El ve kollar─▒n─▒ daha ├žok hareket ettirir.
ÔÇó Nesnelere vurabilir.
ÔÇó Yapt─▒─č─▒ hareketlerden ├Âd├╝l bekleyerek haf─▒zas─▒n─▒ kullanmaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir.
ÔÇó Ba┼č─▒n─▒ ve boynunu ├ževirerek sesin kayna─č─▒n─▒ arar.
ÔÇó Dinlemek i├žin emmeyi b─▒rak─▒r.
ÔÇó Konu┼čma seslerini di─čer seslerden ay─▒rt eder.

2.AY BEBEK GEL─░┼×─░M─░

─░kinci ay─▒na girdi─činde bebe─činiz yeni ├ževresine art─▒k iyice al─▒┼čm─▒┼č olacakt─▒r. Buna kar┼č─▒l─▒k siz de ailenizin bu yeni ├╝yesini daha iyi tan─▒m─▒┼č ve ruh halini ├Â─črenmi┼č olacaks─▒n─▒z. Sekiz haftan─▒n sonunda, bebe─činizin do─čumundan beri bir hayli de─či┼čim ge├žirdi─čini fark edeceksiniz.
├ľrne─čin art─▒k beslenme ve uyku zamanlar─▒, arada bir bozulsa da daha d├╝zenli olmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Uyan─▒k oldu─ču zamanlar daha belirgin ve daha uzundur. Bu arada beslenme d├╝zeni ve ┼čekli de, gaz ├ž─▒karmalar ve beslenme s─▒ras─▒ndaki uzun ya da k─▒sa molalarla olu┼čmaya ba┼člar. ─░┼čte bu d├Ânemde annenin bilmesi gereken ├žok ├Ânemli bir ┼čey var: Daha ├Ânce sadece rahats─▒zl─▒─č─▒n─▒ belli eden bebek bu ay memnuniyetini de g├Âsterecektir. Evet, yanl─▒┼č okumad─▒n─▒z; bebe─činiz bu ay i├žinde size kocaman mutlu bir g├╝l├╝c├╝k hediye edecektir.
Bu ay i├žinde sinir sistemi geli┼čtik├že, bebe─činiz hareketlerini de daha iyi kontrol etmeye ba┼člayacakt─▒r. ─░lk g├╝nlerdeki kontrols├╝z bebek refleksleri yerini kontroll├╝ hareketlere b─▒rakacakt─▒r. T├╝m el ve ayak vurmalar─▒ size hala anlams─▒z gelebilir. Oysa bunlar bebe─čin kaslar─▒n─▒ ├žal─▒┼čt─▒rma egzersizleridir.
─░ki ayl─▒k bebek, hen├╝z ba┼č─▒n─▒ tam olarak dik tutamasa da, boyun kaslar─▒n─▒ yava┼č yava┼č kontrol etmeye ba┼člar. ─░kinci ay─▒n sonuna do─čru, bebe─činiz muhtemelen karn─▒n─▒n ├╝st├╝ne yatarken kafas─▒n─▒ kald─▒rabiliyor olacakt─▒r bunu yapmak asl─▒nda hi├ž de kolay de─čildir, ├ž├╝nk├╝ kafas─▒ hala v├╝cudunun en b├╝y├╝k uzvu durumundad─▒r ve ona g├Âre olduk├ža a─č─▒rd─▒r. Hareketli bir bebek karn─▒n─▒n ├╝st├╝nde dururken emekleme hareketleri yapabilir; hatta baz─▒ bebekler yata─č─▒n i├žinde yer bile de─či┼čtirebilir.
Art─▒k daha hareketli oldu─čundan bebe─činizin d├╝┼čmemesi i├žin dikkatli olman─▒z gerekmektedir. Hi├ž tahmin etmedi─činiz anda beklemedi─činiz bir hareket yapabilir; bu y├╝zden bebe─činizi dikkatle izlemelisiniz. ├ľrne─čin alt─▒n─▒ de─či┼čtirirken, arkan─▒z─▒ d├Ând├╝─č├╝n├╝z bir anda ani bir refleksle hareket edip kendini yere atabilir. Veya i├žinde oldu─ču ana kuca─č─▒ uzanabilece─či bir yere yak─▒n duruyorsa, g├Âz├╝ne kestirdi─či nesneyi tutup kendini ├žekebilir ve ana kuca─č─▒yla birlikte yere yuvarlanabilir.
E─čer bebe─činiz bir ┼čekilde d├╝┼čerse, sakin olmaya ├žal─▒┼č─▒n. D├╝┼čme hemen b├╝t├╝n bebeklerin ba┼č─▒na en az bir kez gelir. Yapaca─č─▒n─▒z ilk i┼č hemen ├žocuk doktorunuzu aramak olmal─▒d─▒r. B├╝y├╝k bir olas─▒l─▒kla ilk korkusu ge├žti─činde bir ┼čeyi olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âreceksiniz, ancak nadiren de olsa, i├ž kanama gibi komplikasyonlar ├ž─▒kabilir. Doktorunuz sonraki 24 saat i├žinde nelere dikkat etmeniz gerekti─čini size anlatacakt─▒r.
Bu ay uyku konusunda da geli┼čmeler fark edeceksiniz. Siz tam bir ÔÇśzombiÔÇÖye d├Ân├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ze inanm─▒┼čken, bir de bakacaks─▒n─▒z ki bebe─činiz t├╝m gece uyumaya ba┼člam─▒┼č. Sa─čl─▒kl─▒ ve zaman─▒nda do─čmu┼č bebekler genelde 5. haftadan itibaren 7 saat kadar uyuyabilir.
Baz─▒ bebekler gece ile g├╝nd├╝z├╝ kar─▒┼čt─▒rabilir ve gece uykular─▒n─▒ hava ayd─▒nl─▒kken yaparlar. Bunu de─či┼čtirmenin yolu 3 en fazla 4 saatlik uykudan sonra bebe─či uyand─▒rmakt─▒r. Bebe─činiz zamanla uyku d├╝zenini, evdekilerin d├╝zenine g├Âre yeniden belirleyecektir.
Bebe─činizde do─čumdan bu yana g├Âzlemledi─činiz reflekslerin ├žo─ču art─▒k kaybolmu┼č olsa da, bir s├╝re daha ÔÇťeskrimci pozisyonundaÔÇŁ uyumaya devam edecektir. Kafas─▒n─▒ yanda tutmay─▒ tercih etmekle beraber, uyurken daha farkl─▒ pozisyonlar da deneyecektir. Ancak unutmaman─▒z gerekir ki, bebe─činiz uyurken ya s─▒rt├╝st├╝ yatmal─▒ ya da kafas─▒ hep bir yana d├Ân├╝k olmal─▒d─▒r. S─▒rt├╝st├╝ pozisyonun ani be┼čik ├Âl├╝m├╝ riskini azaltt─▒─č─▒ bilinmektedir.
S├╝rekli ayn─▒ pozisyonda uyumak da bebe─čin kafa yap─▒s─▒n─▒ bozabilir. Bu fazla ciddi bir sorun olmasa da, g├Âze ho┼č g├Âr├╝nmez. E─čer bebe─činizin kafas─▒n─▒n farkl─▒ ┼čekillendi─čini d├╝┼č├╝n├╝yorsan─▒z, bunu doktoruyla konu┼čun. Genelde sallanan cisimlere bakmas─▒ ve takip etmesi ya da kafas─▒n─▒ daha az ├ževirdi─či tarafa renkli objeler asarak dikkatinin o y├Âne ├žekilmesi, yeni yatma pozisyonlar─▒ denemesini kolayla┼čt─▒racakt─▒r.
─░kinci ayda, bebe─čin i┼čitsel ve g├Ârsel duyular─▒ birbiri ile uyumlu hale gelir. ├ľrne─čin de─či┼čik bir sese do─čru bakabilir ve g├Âzleriyle sesin kayna─č─▒n─▒ arayabilir. (Ancak sesin geldi─či y├Âne ba┼č─▒n─▒ ├ževirmesi 3. ay─▒ bulabilir). Ayr─▒ca duydu─ču seslerin taklitlerini ├ž─▒kartabilir. G├Âzleri art─▒k kolayca bir objeyi iki yana veya yukar─▒dan a┼ča─č─▒ ve daha sonra dairesel olarak takip edebilir. G├Âzlerini odakland─▒─č─▒ yerden ay─▒rabilir ve 50cm. ├Âtesine kadar g├Ârebilir. Parlak renkler, hareket eden nesneler veya ├╝├ž boyutlu objelere bakmaktan ho┼član─▒r ve bunu belli eder.
Emmek, onu hala ├žok mutlu eder ve art─▒k elini a─čz─▒na daha rahat g├Ât├╝rebilir. Emme i├žg├╝d├╝s├╝ hala ├žok kuvvetlidir ve uzun bir s├╝re daha bunu engellemeye gerek yoktur. Baz─▒ anneler ÔÇťdo─čalÔÇŁ oldu─ču d├╝┼č├╝ncesiyle bebeklerinin parmaklar─▒n─▒ emmelerine, kimileri de ileride ellerinden daha rahat al─▒nabilece─či i├žin emzik kullanmas─▒na izin verir.
Emme i├žg├╝d├╝s├╝ne ek olarak, bebek oyuncaklar dahil, eline ge├žen her ┼čeyi a─čz─▒na g├Ât├╝rmeye ba┼člayacakt─▒r. Bu denemeler, kendi bedeninin bitti─či ve d─▒┼č d├╝nyan─▒n ba┼člad─▒─č─▒ s─▒n─▒rlar─▒ kavramas─▒na yard─▒mc─▒ olur. ┼×imdilik farkl─▒ ┼čekil, k─▒vam ve dokular─▒ da ayn─▒ y├Ântemle ke┼čfedecektir. Bu d├Ânemde ayr─▒ca oyuncaklara vurmaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒ ve ├ž─▒kard─▒klar─▒ sesten pek keyif ald─▒─č─▒n─▒ da g├Âreceksiniz.
Duyusal uyar─▒lar bebek i├žin ├Ânemli olmakla beraber, insanla kurdu─ču ileti┼čimin yerini tutamaz. En g├╝zel oyuncaklarla donanm─▒┼č bir karyola bile bebe─či, uyan─▒k oldu─ču zamanlarda oyalamaya yetmez. Evinde neler olup bitti─čini ├Â─črenmesi gerekmektedir ve t├╝m yeti┼čkinler gibi o da yan─▒nda bir insan ister. Uyan─▒k oldu─ču saatlerde bebe─činizi ana kuca─č─▒na yerle┼čtirin, ev i├žinde yan─▒n─▒zda tutmaya ├žal─▒┼č─▒n.
Bu d├Ânemdeki bebekler insan sesine bay─▒l─▒rlar. Bebe─činiz beslenirken, normalde seslere kar┼č─▒ ilgisizdir, ancak konu┼čan ya da ┼čark─▒ s├Âyleyen insan sesini duydu─čunda emmeyi b─▒rak─▒p sesi dinlemeyi tercih edebilir.
Belki fark etmi┼čsinizdir; babalar, annelerden farkl─▒ olarak bebe─če genelde oyun d├╝rt├╝leri kazand─▒rmada ustad─▒rlar. Ancak unutmamal─▒s─▒n─▒z ki babalar─▒n bebekle ileti┼čim kurma y├Ântemi farkl─▒ olsa da, bu hem bebek hem de baba i├žin ├žok de─čerli bir ├žabad─▒r. Bebe─čin, her iki ebeveyni ile bir ba─č kurabilmesi i├žin bu etkile┼čimler ├žok ├Ânemlidir. Bazen anne, babadan bebe─čin bak─▒m─▒ ile daha ├žok ilgilenmesini ister ÔÇô ancak baba ├žo─ču zaman bu kadar k├╝├ž├╝k bir bebek kar┼č─▒s─▒nda kendini yetersiz hissedebilir.
Hen├╝z iki ayl─▒k olan bebe─činiz, bak─▒c─▒s─▒yla veya bir ba┼čkas─▒yla beraberken rahats─▒z olabilir. Bu, mutlaka ortada bir sorun oldu─ču anlam─▒na gelmez. Bebe─čin rahats─▒zl─▒─č─▒n─▒n as─▒l nedeni, anne ve babas─▒ndan ald─▒─č─▒ tepkiyi di─čer yeti┼čkinlerden de almak istemesidir. Bebek evdeki di─čer insanlar─▒ tan─▒d─▒k├ža rahatlayacakt─▒r.
─░kinci ay─▒n ba┼člar─▒nda bebe─činizin y├╝z├╝nde ve boynunda lekeler olu┼čabilir; bu lekeler 4- 6 hafta i├žinde kaybolur. Bunun nedeni, anne hormonlar─▒n─▒n bebe─čin v├╝cudundan at─▒lmas─▒ ya da bebe─čin ya─č ve ter bezlerinin ├žal─▒┼čmaya ba┼člamas─▒ olabilir. Her iki durumda da herhangi bir m├╝daheye gerek yoktur, lekeler genelde kendili─činden kaybolur.
Alt─▒nc─▒ haftan─▒n ortas─▒nda kafas─▒n─▒n ├╝st├╝nde ÔÇťkonakÔÇŁ denilen bir tak─▒m kabuklar olu┼čabilir. Bunun bir nedeni ebeveynin bu alanlar─▒ iyice y─▒kamaktan ├žekinmesi olabilir. (Y─▒kamak bebe─če zarar vermez. Kafadaki yumu┼čak noktalar hassas g├Âr├╝nse de kal─▒n bir dokuyla kaplanm─▒┼čt─▒r ve dokunmaktan ├žekinmenize gerek yoktur). Konak ac─▒tmaz veya ka┼č─▒nmaz. Doktorunuz bunlar─▒n kaybolmas─▒ i├žin gerekli bilgileri size verecektir.
Endi┼če gerektirmeyen ama yine de anneleri endi┼čelendiren birka├ž konunun daha ├╝zerinde durmakta yarar var. Bunlardan bir tanesi, forseps do─čumu sonras─▒nda bebe─čin y├╝z├╝nde olu┼čabilecek yara izleridir. Zamanla kaybolurlar. Bebe─činizin bacaklar─▒ rahimdeki pozisyonlar─▒ndan dolay─▒ e─čridir. E─čer bebek yeterli besin ve vitamini al─▒yorsa birinci senesinde bacaklar─▒ d├╝zle┼čecek, y├╝r├╝meye ba┼člad─▒─č─▒nda normal g├Âr├╝n├╝me kavu┼čacakt─▒r.
Baz─▒ ebeveynler bebe─čin g├Âzlerinin farkl─▒ boyutlarda oldu─čunu fark ederler. Bebe─čin g├Âr├╝┼č yetene─či geli┼čtik├že g├Âzlerin boyutu da e┼členir. Kuru cilt, ebeveynlerde endi┼če yaratan di─čer bir durumdur. Do─čumdan bir s├╝re sonra ├Âzellikle ayak gibi k─▒vr─▒ml─▒ b├Âlgelerde bebeklerin cildi kurur ve d├Âk├╝l├╝r. Daha az banyo ve yumu┼čak bir nemlendirici losyon yard─▒mc─▒ olacakt─▒r, ancak bez kulland─▒─č─▒n─▒z b├Âlgenin her g├╝n temizlenmesi gerekir.
Son olarak, kendinizle ilgili baz─▒ endi┼čeleriniz de olabilir. Baz─▒ geceler, g├╝n boyu hi├žbir ┼čey yapmad─▒─č─▒n─▒z─▒, ancak yine de ├žok yorgun oldu─čunuzu d├╝┼č├╝neceksiniz. Ve bebe─činiz size istedi─činiz tepkileri g├Âstermedi─činden, her yeni anne gibi siz de bunca eme─če de─čip de─čmedi─čini sorgulayacaks─▒n─▒z.
Buna cevab─▒m─▒z i├žtenlikle EVET dir. Bundan birka├ž ay sonras─▒yla k─▒yaslad─▒─č─▒n─▒zda bebe─činizin ┼ču anda size tepki vermedi─čini d├╝┼č├╝nmek do─čru olabilir. Ancak yapt─▒klar─▒n─▒z i├žin size hen├╝z te┼čekk├╝r edemez. Uyan─▒k oldu─ču her an─▒ g├Ârerek, dinleyerek ve ├Â─črenerek ge├žirecektir. Ve unutmay─▒n─▒z: Ona sar─▒ld─▒─č─▒n─▒zda ve onun karn─▒n─▒ doyurdu─čunuzda onun gelecekteki psikolojik yap─▒s─▒n─▒ etkileyecek kadar ona yard─▒m etmektesiniz.
BU AY BEBE─×─░N─░Z Y├ťZ├ťN├ťZ├ť TANIYACAK VE S─░ZE ─░LK KEZ G├ťL├ťMSEYECEKÔÇŽ

2.AY D├ľN├ťM NOKTALARI
SOSYAL F─░Z─░KSEL Z─░H─░NSEL
ÔÇó Emerek kendini rahatlat─▒r.
ÔÇó Bir insan─▒n varl─▒─č─▒ndan mutlu olur ve bunu g├Âsterir.
ÔÇó Kuca─ča al─▒nd─▒─č─▒nda veya birinin sesini duydu─čunda susar.
ÔÇó ─░nsanlarla etkile┼čim halinde olursa, daha uzun s├╝re uyan─▒k kal─▒r.
ÔÇó Hareketleri daha d├╝zenli ve istemli olur ve reflekslerin bir k─▒sm─▒ kaybolur.
ÔÇó Kafas─▒n─▒ birka├ž saniye i├žin dik tutabilir.
ÔÇó Oturma pozisyonuna getirildi─činde kafas─▒n─▒ dik tutsa dahi, tam olarak kontrol edemez.
ÔÇó Bir objeyi birka├ž saniye ya da belki biraz daha uzunca s├╝re elinde tutabilir.
ÔÇó Kaslar─▒ geli┼čir.
ÔÇó Etraf─▒na bakar.
ÔÇóBir nesneyi seyrederken g├Âzlerini bir daire i├žinde, ikisini ayn─▒ anda ve ayn─▒
y├Ânde olmak ├╝zere ├ževirebilir.
ÔÇó Bir nesneyi g├Âz├╝n├╝n bir ucundan di─čerine kadar takip edebilir.
ÔÇó Sesleri, d─▒┼čar─▒dan duydu─ču ┼čeylere tepki olarak de─čil, kendi i├žinden gelenlere tepki olarak ├ž─▒karmaktad─▒r.
ÔÇó El ve kollar─▒n─▒ daha ├žok hareket ettirir.
ÔÇó Nesnelere vurabilir.
ÔÇó Nesnelere kar┼č─▒ heyecan duyabilir.
ÔÇó Sesler, insanlar ve tatlar aras─▒ndaki fark─▒ anlar ve belli eder.
ÔÇó Kendi el hareketlerini inceler.
ÔÇó Duyular─▒ birbirini y├Ânlendirir; seslerin kayna─č─▒na bakar, memeye do─čru emme hareketi yapar.

1.AY BEBEK GEL─░┼×─░M─░

─░┼čte bebe─činiz nihayet evde! ─░lk i┼činiz onu yeni yerine yerle┼čtirmek olacakt─▒r ┼č├╝phesiz. Yeni do─čum yapan kad─▒nlar genelde iki durumla kar┼č─▒ kar┼č─▒yad─▒r: ya akrabalardan gere─činden fazla(!) yard─▒m teklifi gelir veya yeterli yard─▒m al─▒namaz. Do─črusu ise sadece bir ki┼činin sizinle kal─▒p yard─▒m etmesi (yard─▒mc─▒n─▒z, ya da ailenizden birisi) ve di─čerlerinin bebe─či sadece g├Ârmek i├žin gelmesidir.
Gelen misafirlerin ├Âneri ve tavsiyelerini g├╝l├╝mseyerek ve te┼čekk├╝rle cevaplamal─▒s─▒n─▒z ancak size verilen her tavsiyeyi uygulayabilmeniz m├╝mk├╝n de─čildir. Her ne kadar sizi d├╝┼č├╝n├╝yor olsalar da siz do─čru hissetti─činiz ┼čeyleri yapmal─▒s─▒n─▒z. E─čer endi┼čeleriniz varsa, bunlar─▒ doktorla veya ├žok g├╝vendi─činiz biriyle payla┼č─▒n. Ailenizin normal kar┼č─▒layaca─č─▒, fakat sizi endi┼čelendiren baz─▒ aksilikler ya┼čayabilirsiniz. Ancak unutmay─▒n ki ÔÇťstandart bebekÔÇŁ diye bir ┼čey yoktur. Bebe─činizin beslenme, uyuma veya a─člama al─▒┼čkanl─▒klar─▒ arkada┼člar─▒n─▒z─▒n bebeklerinden ├žok farkl─▒ olabilir.
Sonraki ├╝├ž hafta boyunca, bebe─činizin g├Âr├╝n├╝┼č├╝ de─či┼čmeye devam edecektir. Do─čdu─čunda, ├Ârne─čin, g├Âzleri muhtemelen birbirine yak─▒nd─▒r ve ┼ča┼č─▒ bakmaktad─▒r. Bebek k─▒sa bir s├╝rede 12 adet olan g├Âz kaslar─▒n─▒ kontrol etmeye ba┼člayarak, bak─▒┼člar─▒n─▒ istedi─či gibi odaklamay─▒ ├Â─črenir. Ve bu arada bebe─činizin ileride g├Ârece─činiz ki┼čilik ├Âzellikleri de ilk sinyallerini verir: sessiz veya g├╝r├╝lt├╝l├╝; ya da hareketli veya sakin.
Ay─▒n ortalar─▒na do─čru bebe─činiz art─▒k muhtemelen beslenme zamanlar─▒n─▒ bir d├╝zene koymu┼č olacakt─▒r. E─čer ┼čansl─▒ysan─▒z, ay sonuna do─čru bebe─činiz geceleri aral─▒ks─▒z 6 saat uyur. Ancak bu d├Ânemdeki bebeklerin ├žo─ču, gece-g├╝nd├╝z, her iki ├╝├ž saatte bir emzirilmek ister; bu y├╝zden rahat bir uyku ├žekememek sizi korkutmas─▒n. Yak─▒nda uyuyabileceksiniz! Uzmanlar bu d├Ânemdeki bebeklerin, uygun zamanlarda beslenmek yerine a├ž olduklar─▒nda beslenmeleri konusunda hemfikirdirler; bu y├╝zden bebe─činiz e─čer sabah─▒n ├╝├ž├╝nde beslenmek istiyorsa, bu ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒laman─▒z gerekmektedir.
Bebekler bu ilk d├Ânemlerde fazla hissedilmeyen baz─▒ hafif uyar─▒lara odaklan─▒rlar ve y├╝ksek sesler, karma┼č─▒k g├Âr├╝nt├╝ler ve buna benzer d─▒┼č olaylara kar┼č─▒ alg─▒lar─▒n─▒ kapat─▒rlar. Bu y├╝zden bu d├Ânemde bebek uyurken evi sessiz tutmaya ├žal─▒┼čmak yersiz bir ├žabad─▒r. Bunu yapmak onun ┼čimdiden sessiz bir ortam aramas─▒na ve hayat─▒n─▒n sonraki b├Âl├╝mlerinde sesli ortamlarda uyumakta zorlanmas─▒na neden olur.
Yeni do─čan bebekte farkl─▒ refleksler g├Âzlemlenebilir. Bunlar─▒n en ilgin├žlerinden biri ÔÇťeskrimci pozisyonuÔÇŁdur. 12 haftadan k├╝├ž├╝k bir bebek s─▒rt├╝st├╝ yat─▒r─▒ld─▒─č─▒nda bir kolunu kafas─▒n─▒ ├ževirdi─či y├Âne do─čru uzat─▒r ve di─čer kolunu da kafas─▒na veya omzuna yak─▒n olacak ┼čekilde k─▒v─▒r─▒r; t─▒pk─▒ bir eskrimci gibi.
Her ne kadar bebek hareket eden bir nesneyi seyredecek kadar kafas─▒n─▒ ├ževirebilse de, bunu yapmay─▒ hen├╝z ak─▒l edemez ÔÇô e─čer nesne g├Âz hizas─▒n─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒km─▒┼čsa, o art─▒k bebek i├žin ÔÇťyok olmu┼čÔÇŁ demektir. Bunun yerine bir desen veya hareketsiz bir nesneye uzun s├╝re bakmay─▒ tercih eder. Siyah-beyaz renklerden olu┼čan nesneleri uzun s├╝re izler ├ž├╝nk├╝ kontrast renkler ilgisini ├žekmektedir. (Bebekler do─čduklar─▒ndan itibaren birka├ž hafta benzer renkleri ay─▒rt edemezler). Bebek yak─▒n─▒ en iyi g├Âr├╝r, bu y├╝zden oyuncaklar 50 cmÔÇÖden uzakta olmamal─▒d─▒r. Kafas─▒ genelde yana d├Ân├╝k durdu─čundan oyuncaklar─▒n tepeden de─čil, yata─č─▒n─▒n kenar─▒ndan sarkmas─▒ daha uygun olacakt─▒r.
Bebek ├Âzellikle de anne ve babas─▒n─▒n y├╝zlerini incelemekten ├žok ho┼član─▒r. Her ne kadar t├╝m y├╝z├╝ anlamaya ├žal─▒┼čacaksa da sa├ž ve y├╝z kontrast renklerde oldu─čundan genelde sa├žlara odaklan─▒r. Art─▒k ufak ufak oyunlara ba┼člayabilirsiniz. Ona hafif├že ┼čark─▒ s├Âyleyin veya konu┼čun; size cevap veremeyecektir ancak dinlemek ├žok ho┼čuna gider. A─čz─▒n─▒z─▒n hareketlerini seyretmek, yine a─čz─▒n─▒zla y├╝z├╝n├╝z├╝n di─čer uzuvlar─▒ aras─▒nda renk fark─▒ oldu─čundan, onu keyiflendirecektir.
Bazen, bebe─čin a─čz─▒n─▒n k├Â┼čelerinin sanki g├╝lermi┼č gibi yukar─▒ kalkt─▒─č─▒n─▒ g├Âreceksiniz. Genelde bu hareketler bebek uyurken veya uykuluyken olur ve g├Âz k─▒rpmalar─▒yla devam eder. Kaslar hen├╝z kontrol alt─▒nda de─čildir ve bu yar─▒m g├╝l├╝┼čler, ├žok sevimli olsa da hen├╝z sadece birer reflekstir.
Yeni anne-babalar kendilerine endi┼čelenecek pek ├žok neden bulurlar. Burada sadece birka├ž─▒n─▒ ele alaca─č─▒z ancak bundan ├Ânce ufak bir uyar─▒ yapmakta yarar g├Âr├╝yoruz: e─čer bebe─činizin sa─čl─▒─č─▒ ile ilgili endi┼čeleriniz varsa, hemen doktorunuzu aray─▒n. Sorular─▒n─▒z─▒n sa├žma bulunaca─č─▒ korkusuna kap─▒lmamal─▒s─▒n─▒z..
Hastanedeki hem┼čire veya doktor size g├Âbek ba─č─▒ ve, e─čer erkek ├žocu─čunuzu s├╝nnet ettirdiyseniz, penisinin bak─▒m─▒ ile ilgili bilgi vermi┼čtir. G├Âbek ba─č─▒ genelde ikinci haftada d├╝┼čer; ├žok ender de olsa, 3. haftada d├╝┼čt├╝─č├╝ de olur. G├Âbek ba─č─▒ tamamen d├╝┼čmeden bebe─či k├╝vette y─▒kamaya ba┼člamay─▒n ├ž├╝nk├╝ o b├Âlgenin kuru kalmas─▒ yaran─▒n daha ├žabuk iyile┼čmesini sa─člayacakt─▒r. S├╝nnet edilen b├Âlgeye vazelin veya ya─čl─▒ bir krem s├╝r├╝p ├╝zerini pamuk ya da gazl─▒ bezle kapatarak alt bezinin s├╝nnetli b├Âlgeye yap─▒┼čmas─▒n─▒ ├Ânleyebilirsiniz.
┼×i┼č g├Â─č├╝sler ve g├Â─č├╝slerden hafif s├╝t akmas─▒ hem k─▒z,hem de erkek bebekte g├Âr├╝lebilir. Baz─▒ k─▒z bebeklerin vajinal b├Âlgelerinde hafif bir kanama olabilir. Bunlar─▒n t├╝m├╝, anneden ge├žen hormonlar─▒n bebe─čin v├╝cudundan at─▒lmas─▒yla kaybolacakt─▒r.
Bebe─činizin y├╝z├╝nde veya di─čer b├Âlgelerinde ufak s─▒yr─▒klar, t─▒rm─▒k izleri farkedebilirsiniz. Bu, art─▒k t─▒rnak kesme zaman─▒n─▒n geldi─čini g├Âstermektedir. T─▒rnaklar─▒ bebek uykudayken kesmek i┼činizi kolayla┼čt─▒r─▒r.
Bebe─činizin aln─▒nda, g├Âz kapaklar─▒nda veya boynunun arkas─▒nda rastlad─▒─č─▒n─▒z k─▒zar─▒kl─▒klar─▒n ├žo─ču kal─▒c─▒ de─čildir. Genelde do─čumda g├Âr├╝lmekle beraber, ilk ay i├žinde de olu┼čabilir. Bu k─▒zar─▒kl─▒klara bebe─čin neredeyse ┼čeffaf olan cildinde, y├╝zeye yak─▒n duran k─▒lcal damarlar neden olur ve genelde bebek a─člarken k─▒zar─▒kl─▒klar daha da belirginle┼čir. Bebe─činiz 3-4 ya┼č─▒na geldi─činde bu izler tamamen kaybolacakt─▒r.
Bebe─činizin ÔÇśb─▒ng─▒ldakÔÇÖ dedi─čimiz, kafas─▒n─▒n ├╝st├╝ndeki yumu┼čak b├Âlge hakk─▒nda gerekli bilgileri doktorunuzdan alm─▒┼č olmal─▒s─▒n─▒z. Bu yumu┼čak doku bebe─čin h─▒zla b├╝y├╝yen beyninin yeterince geni┼člemesine olanak tan─▒maktad─▒r. Bir tanesi aln─▒n─▒n ├╝zerinde, di─čeri ise kafatas─▒n─▒n daha arkas─▒nda bulunur. Aln─▒n ├╝zerindeki 18 ay i├žerisinde, daha tepede ve arkada olan─▒ ise ilk 3 ay i├žerisinde, yani beynin geli┼čiminin ├žo─ču tamamland─▒─č─▒ zaman kapan─▒r. V├╝cudunun di─čer b├╝t├╝n k─▒s─▒mlar─▒n─▒ y─▒kad─▒─č─▒n─▒z gibi bu b├Âlgeyi de y─▒kaman─▒zda hi├žbir sak─▒nca yoktur.
Bu ya┼čtaki bebeklerin d─▒┼čk─▒lar─▒n─▒n rengi ve d├╝zensizli─či bir├žok ebeveyni endi┼čelendirir. Do─čum sonras─▒ ilk iki hafta i├žinde bebe─čin d─▒┼čk─▒s─▒ ana karn─▒ndayken ba─č─▒rsaklar─▒na dolan ve mekonium denilen ye┼čilimsi yap─▒┼čkan bir s─▒v─▒dan olu┼čur. Ba─č─▒rsak normal ├žal─▒┼čmaya ba┼člad─▒k├ža d─▒┼čk─▒n─▒n rengi a├ž─▒l─▒r ve g├Âr├╝n├╝m├╝ de─či┼čmeye ba┼člar.
D─▒┼čk─▒n─▒n rengi her bebekte farkl─▒l─▒k g├Âsterir ve ├Âzellikle anne s├╝t├╝ ya da mama ile beslenmesi d─▒┼čk─▒n─▒n rengini etkiler. Anne s├╝t├╝ emen bebek a├ž─▒k sar─▒ ile sar─▒mtrak turuncu bir d─▒┼čk─▒ya sahipken, mama alan bebek kahverengimsi veya gri renkli d─▒┼čk─▒ ├ž─▒kar─▒r. Hemen t├╝m bebeklerin, salg─▒lad─▒klar─▒ g├╝nl├╝k safra miktar─▒na ba─čl─▒ olarak d─▒┼čk─▒lar─▒nda ye┼čillik ya da hazmedilmemi┼č s├╝t├╝n neden oldu─ču beyazl─▒k g├Âr├╝l├╝r. D─▒┼čk─▒n─▒n k─▒vam─▒ yumu┼čaktan, sulu d─▒┼čk─▒ya kadar ├že┼čitlilik g├Âsterebilir. ─░lk ay─▒n sonunda bebe─činiz i├žin hangi durumun normal olup olmad─▒─č─▒n─▒ anlayabileceksiniz.
Hemen hemen t├╝m bebekler beslenmeden sonra kusabilirler ancak baz─▒s─▒ her beslenmeden sonra fazla miktarda kusar. Bu durum genelde ebeveynlerde endi┼če yarat─▒r. Fakat bu noktada ├Ânemli olan bebe─čin yeterli derecede kilo al─▒p almad─▒─č─▒d─▒r. E─čer kilo al─▒yorsa, bu bebe─činizin yeterli besini b├╝nyesinde tuttu─čunu g├Âsterir. Bu gibi durumlarda her beslenmeden sonra bebe─či yar─▒ oturur pozisyonda, yani 45 derece dik tutmak kusmas─▒n─▒ engellemeye yard─▒mc─▒ olabilir. Bunun d─▒┼č─▒nda, ├Ârne─čin ufak delikli biberonlar kullanarak bebe─činizi daha yava┼č beslenmeye te┼čvik edebilirsiniz. E─čer bunu kabul ederse (ki baz─▒ bebekler etmez) her beslenmeden sonra 3-4 defa gaz ├ž─▒karmas─▒na yard─▒mc─▒ olmal─▒s─▒n─▒z.
Kendinizi inand─▒rman─▒z ve rahat olman─▒z gereken bir nokta daha var: b├╝t├╝n bebekler a─člar. Konu┼čana kadar bebek, d├Ânem d├Ânem s─▒k─▒nt─▒lar ya┼čar ve bunlar─▒n bir k─▒sm─▒n─▒n nedeni anla┼č─▒lamaz. Ay─▒n ikinci yar─▒s─▒nda s─▒k s─▒k sizi ├╝rk├╝ten a─člama krizlerine yakalanabilir; bunlar genelde ev i├ži gerilimin en y├╝ksek oldu─ču ak┼čam saatlerine denk gelir. Bu a─člamalar moral bozucudur, ancak normaldir.
A─člad─▒─č─▒nda bebe─či a─člatmak yerine onu kucaklay─▒n. Omzunuza yat─▒rmak, kollar─▒n─▒z─▒ onun beline dayayarak a┼ča─č─▒ sark─▒tmak (u├žak pozisyonu da denir) ya da bebek arabas─▒nda sallamak gibi de─či┼čik pozisyonlar deneyerek hangisinin onu daha ├žok rahatlatt─▒─č─▒n─▒ ke┼čfedin. E─čer kuca─ča almak i┼če yaram─▒yorsa; bebek yeme─čini yemi┼č, gaz─▒n─▒ ├ž─▒karm─▒┼čsa, alt─▒ temizse ve ├╝┼č├╝m├╝┼č veya terlemi┼č durmuyorsa onu k─▒sa bir s├╝re i├žin yata─č─▒nda b─▒rakman─▒zda hi├žbir sak─▒nca yoktur. ├ľzellikle kendinizi yorgun ve bitkin hissetti─činiz zamanlarda, bu ufak mola her ikinize de iyi gelebilir.
E─čer ├žok kar┼č─▒ de─čilseniz, emzik iyi bir yat─▒┼čt─▒rma arac─▒ olabilir. Yeni do─čmu┼č bebekler i├žin parmak emmekten daha iyi bir yat─▒┼čt─▒r─▒c─▒ g├Ârevi g├Âr├╝r. Bebeklerin ├žo─ču, beslenme d─▒┼č─▒nda da emme ihtiyac─▒ duyarlar ve bu bebek i├žin rahatlaman─▒n en klasik yoludur.

1.AY D├ľN├ťM NOKTALARI
SOSYAL F─░Z─░KSEL Z─░H─░NSEL
ÔÇó Bebe─čin g├Âr├╝┼č mesafesi s─▒n─▒rl─▒ oldu─čundan, ebeveynin y├╝z├╝ kendine 50cmÔÇÖden yak─▒nsa g├Âzleri ebeveynin y├╝z├╝ne odaklan─▒r.
ÔÇó G├Âz temas─▒ ba┼člar.
ÔÇó Kar┼č─▒s─▒ndaki y├╝z├╝
incelerken sessizle┼čir.
ÔÇó Birini s─▒k─▒ca tutabilir.
ÔÇó ─░nsan sesi duydu─čunda tepki verir.

ÔÇó Kol, bacak ve el hareketleri hala reflekslerden olu┼čur.
ÔÇó Aniden irkilir (Moro Refleksi).
ÔÇó Anne s├╝t├╝ alsa da almasa da g├Â─č├╝se yaslanmaktan ho┼član─▒r ki bu da ba┼čka bir reflekstir.
ÔÇó Genelde elleri yumruk ┼čeklindedir.
ÔÇó Y├╝z├╝st├╝ yatarken ba┼č─▒n─▒ hafif├že yana do─čru ├ževirir.
ÔÇó Oturma pozisyonuna getirildi─činde kafas─▒n─▒ belkemi─činden ├╝ste do─čru tutar.
ÔÇó Bir ┼čeye bakar ancak ona uzanmaz.
ÔÇó Bir nesneyi g├Ârmek i├žin g├Âzlerini yanlara do─čru kayd─▒rabilir.
ÔÇó Parmaklar─▒ a├ž─▒kken bir oyuncak veya ├ž─▒ng─▒ra─č─▒ kavrayabilir, ancak ├žabucak d├╝┼č├╝r├╝r.

ÔÇó Uyan─▒k oldu─ču 10 saatlik s├╝re i├žinde baz─▒ anlar alg─▒lamas─▒ daha a├ž─▒kt─▒r.
ÔÇó Uyan─▒k oldu─ču zaman─▒n ├žo─čunda sakin ve tepkisiz g├Âr├╝n├╝r.
ÔÇó Birka├ž dakika aral─▒kla g├Ârd├╝─č├╝ bir nesneyi hat─▒rlayabilir.
ÔÇó Do─čumdan ├Ânce bildi─či anne sesini ve kokusunu tan─▒r.
ÔÇó Yard─▒m istemek i├žin a─člar.





Ana Sayfa Email G├Ânder Beni T├╝rk Hekimlerine Emanet Ediniz.